In Libros Aristotelis De Caelo Paraphrasis

Quoniam vero retulit elementa in corporibus inveniri, statim deinceps ex eorum actione videndum erit, utrura finita sint, an infinita, et si finita, quot uumero sint? ac primum quidem non esse infinita ostendit, cum eorum senteutiam refellit, qui infinita ea posuere. primo autem contra Anaxagoram disputavit, qui elementa infinita facit ac eas partes esse, quae sint inter se similes, siquidem haec eius senteutia recta non est; neque etiam aliorum sententia, qui corpora cousimilium partium esse elementa posuere, recta est, quandoquidem corpus cousimilium partium, veluti caro, ossa et quae eiusdem sunt, cuius baec, geueris, composita sunt; nullum autem compositum est elementum: igitur non omne, quod e similibus par tibus constat, elementum erit, sed omneid, quod in ea, quae specie differunt, dividi non potest (quemadmodum ante dicebamus) elementum erit. con convenitautem utpraesens sermo nobilissimo quidem eius significandi modo accipiatur, sermo videlicet, quod omue simplex, quod in ea, quae specie differunt, dividi non potest, elementum est. siquidem (mehercule), tametsi aliquid ita se babeat, nempe quod simplex est nee in ea, quae specie differunt, dividatur, tameu elementum non est; neque materia etiam (mehercule) elementum vocabitur, nisi nomen ipsum mutuo acceperit. eteuim convenit, ut sermoni, quae remanent, | adiciantur, [*](f. 48r) veluti dictum nostrum, quod in eo sit, et iu quod res primo dividatur.

Atqui eius refutatio corpora cousimilium partium non esse elementa, quoniam non omne, quod sui simile est, elementum existit, vera non est. Anaxagoras namque non ait omne, quod sui simile est, esse elementum, neque etiam eius, quod sui simile est, atque elementorum una eademque ratio est, in tantum ut, cum non omne id, quod sui simile est, elementum sit, falsum sit, ut eius, quod [*](7 verum emendavi: unum codd. AI 10 Primo] cap. 2 14 ex—actione suspectum 33 remanent] cf. supra p. 173)

Cumque dixisset se primo velle eorum sententiam refellere, qui innumerabilia elementa posuere, praesenti quidem sermone banc sententiam non refellit, sed nou omne, (luod sui simile est, esse elementum explivavit. quamobrem revertitur ad ostendendum, quod uec sermo nee quippiam aliud in uuiversum hie, est, quod omnino efficiat, ut, qui ponunt elementa partium cousimilium esse, neeessario asserere cogautur ea inuumerabilia esse — id quod a veritate alienum existit — quare ueque isti necessitate aliqua coguntur, quae ex sermone, quiboc neeessario efficiat, vel ex causa quadam eliciatur. quamvis euim non ponatur corpora consiinilium partium esse infinita, quicquid tamen de ortu hoc quidem mode dicetuv, verum erit; quemadmodum si finita, vel duo, vel tria tantum esse ponerentur. idem namque Empedocles fecit, cuius quidem factio impossibilis est, siquidem ipse ponit has omnes partes esse ex elementis numero definitis, et Anaxagoras etiam fatetur, id quod hoc iure se habet, ex iis coustare, quae eo iure non se habent. etenim etsi ea, (piae generantur, innumerabilia sint, omnino necesse non erit, ut ex innumerabilibus rebus constent. dixi: quod hoc iure se habet, ex iis constare, quae eo iure non se habent; ut hoc modo intellegeretur, quem modo referara, videlicet, (piemadmodum si ex eo constaret, qoud non est ullo modo. quare si esset inter nos, qui poneret elementa sui similes partes habere, necessario omnino eftieitur, ut non ponat omne, quod fit, fieri ex simili; vultum enim ex vultu alio non facit. quid igitur prohibet Anaxagoram, ut infinitum claudat circumscribatque, cum principiorum finem terminet? etenim tennmata et finita facerc principia, et Itaec quam paucissima, profecto est actio longe nobilior, dum ea, quae illis adicit(?), prorsus eadem sint, quemadmodum matbematicis placet terminatas astrorum positioues sumentibus. hi namque ea assumunt, quae congregata nobis videntur, eaque vel specie vel numero terminant, dum ea observant, quae sub seusum cadunt. siquidem etiam in naturae ordine longe magis consentaneum erit, ut ea observentur, quae prorsus eadem sunt, in iis, quae numero quam paucissimo constant, idque etijjm naturae lege necessario efficitur. in contemplatione etiam, quae scientiae deservit, longe melius ac [*](15 quamvis et sq.] cf. Averr. p. 202 K 19 conicio non est 25 si—modo (26) corruptum videtur: conicio vultus ex non vultu fit 31 post etenim addunt codd. Al ex linea subsequente eiusmodi operatic longe praestantior erit)

Numqiiid autem elementa specie siut defiuita, ex argumento perspicuum evadet, quod deinceps inducit, ita inquieus: si corpora defiuitis distiuctionibus diffenmt. quod hunc in modum explicari potest, corpus a corpore diflterre dicitur (quemadmodum in Libro de Sensu et iis, quae seusibus percipiuntur, docuimus) iis distinctionibus, quae seusus movent; quae eaedera si fiuitae sint, corpora igitur, quae <his> distinctionibus differuut, sunt finita. sed in Libro de Sensu et iis, quae sensibus percipiuntur, explicatum fuit differentias omnes defiuitas esse, orauino igitur eiusmodi differentiae, quae sensum movent, erunt definitae. etenim omne id, quod seusum mo vet, ex contrario quidem fit; cum autem contraria in extremitatibus, principiis videlicet ac finibus, consistant, omnino necessario convenit, ut ea, quae inter haec medium tenent, sint definita. horum autem, quae sensum movent, differentiae sunt in iis, quae inter ilia medium occupant, quod autem adversus Anaxagoram disputavit, ac dissiduum, ad quod eius positionem deduxit, facilius per deductionevi ad impossibile in Primo Libro de Ortu et interitu desumptum fuit, ubi per deductionem ad impossibile explicat, quod sui similes partes babet, specie infinitum non esse. etenim cum Anaxagoras dicat uuumquodque corpus ex consimilibus partibus constare, hae si iufiuitae extiterint, necessario fit, ut re ipsa corpus inveniatur, quod ex iunumerabilibus rebus constet. quod vero re ipsa ex innumerabilibus constat, id etiam infinitum existit; hac quidem ratione | fiet, ut unumquodque corpus sit infinitum [*](f. 48v) quod sane falsum existit: non igitur quod sui similes partes habet, est infinitum.

Cum autem Anaxagorae sententiam reprobasset et contra eum illam reflexisset, ad Leucippi et Democriti sententiam refellendam sese convertit declaratque, quod nec rationi consentanea sunt ea, quae ad amborum sententiam consequuntur. quamobrem ait, quod arabo bi posuerunt principia individua, quae primae magnitudines dicuntur, ac ea numero infinita esse aiunt. at magnitudine ponunt ea individua, hoc est minime discreta, cum e corporum numero baec tantum continua sint, quandoquidem in iis aqua (?) non inest. cum ipsa individua sint, nee ex [uno plura, nec ex] pluribus eorum unum efficitur. siquidem aiunt fieri non posse, ut aliquid sit divisibile, nisi ea, in quae segregatur, [*](6 corpus] cf. Averr. 203 G 7 de Sensu] Simpl. p. 608,1 citat Phys. VII 2. 244a28 10 de Sensu] cap. 6. 445b23 (Averr. l. c. laudat de Anima) 19 per—ubi (20) om. codd. 20 de Ortu] Averr. scribit in Primo Phys. (cap. 4) ut Simpl. 608, 12 37 aqua corruptum: 1. inane 39 divisibile . . in quae] continuum . . quae Al segregantur ac dein Al)

Deinde elicit: ambo quodammodo omnia, quae sunt, numeros faciunt et ex uumeris. et in hoc aliqua ex parte Pyth agorae senteutiam insequuntur, aed <non> absolute, ipsi nou pouunt corpora ex uumeris constare, qui ex unitatibus compouuntur, quasi haec corpora uon sint, sed ex iudividuis corporibus effici, quemadmodum uuitates etiam individuae sunt, quamvis autem non pouant eiusmodi corpora ex incorporeis unitatibus constare, quia tamen mundi constitutionem ex iudividuis rebus ponunt, aliqua quidem ex parte illud absurdum admittere videntur, quod unitates individuas comitatur, quasi ipsi ponant ea, quae suut, non aliter ac si ex uuitatibus ac numeris corporeis coustarent. ac ambo etiam in eadem seutentia sunt cum iis, qui ea, quae suut, ex numeris quibusdam constare asserunt, dicentes fieri non posse, ut ex iudividuis continuum uuum efficiatur, iuxta senteutiam dicentium nullum continuum ex unitatibus effici.

Et cum hoc etiam dicunt eorum omnium individuorum figuras infinitas esse, siquidem in hoc ditferunt inter se. nou enim ex eo difterunt, quod individua sint, neque etiam quatenus unum corpus continuum sint, cum id omnibus illis sit commuue; quorum vero principia sunt iofinita . . . igitur individua etiam dicunt esse infinita. neque figuram aliquam, quae innovatur, unicuique elementorum tribuunt, quemadmodum ii, qui igui figuram pyramidalem tribuunt, dicuntque terram eius figurae similitudinem repraesentare, quae cubus appellatur, reliquis vero duas alias figuras accommodant; siquidem ambo igui modo tribuunt figuram, videlicet sphaericam, quoniam continui motus ac partium admodum tenuium existit, et ob banc causam immergitur ac omne permeat corpus, quoniam caret angulis, neque etiam a re aliqua prohibetur; atqui aeri, aquae et terrae nullam propriam tribuunt figuram. neque etiam eiusmodi elementa nisi magnitudine inter se distinguuntur; terrae namque elementa aquae, nee non aquae elementa aeris elementis magnitudine praevalent. secundum figuram autem eadem omnium [*](3 sed concursu et (4) Al: sed non codd. corrupti 10 non addidi 27 post infinita supplendum: haec el ipsa sunt infinita 28 neque et sq.] cf. Averr. 204 I 34 immergitur] διαδύεσθαι Simpl. 610, 20)