Περὶ παθῶν
Aelius Herodianus
Aelius Herodianus, Περὶ παθῶν, Grammatici Graeci 3.2, Lentz, Teubner, 1868
191. E. M. 256, 20. δεξιτερόκϲ: ὁ Ἡρωδιανὸϲ λέγει, ὅτι ϲυνεξέδραμε τῷ ἄριϲτοϲ ἀριϲτερόϲ καὶ τὸ δεξιόϲ δεξιτερόϲ. τοῦτο γὰρ ϲυνεκδρομή, οὐ πλεοναϲμόϲ, ὥϲπερ, καθὰ παρὰ τὸ πρόβατον γίνεται προβάτερον, οἰόϲ οἰότερον, ὡϲ λέγει Ϲώφρων. τοῦτο γὰρ οὐ λέγεται πλεοναϲμόϲ, ἀλλὰ ϲυνεκδρομὴ τοῦ προβάτερον. οὕτω δεξιτερόϲ ὡϲ ἀριϲτερόϲ.
192. E. M. 537, 31: κρήδεμνον. ὁ Ἡρωδιανὸϲ λέγει, κρήδεμνον λέγεται παρὰ τὸ κάρη καὶ δέμω τὸ κατεϲκευαϲμένον καὶ πεποιημένον εἰϲ κεφαλὴν τῶν νέων.
193. E. Gud. 97, 18: ἄφνω. γέγονε παρὰ τὸ ἀφανήϲ ἀφανῶϲ ὡϲ
[*](cuius sententiam recte enucleavit. ure vir illustrissimus de inellectu initii desperat, quod sicut nunc legitur, sensu caret. Equidem suspicor in verbis principalibus Alcmanem et hymnum in Dioscoros diserte memoratos fnisse et ea, quae primitus exstabant, grammatici describentis ignorantia et librarii neglegentia foede perversa esse. ln Διονύϲιοϲ latere arbitror Διοϲκούρου et πρῶτοϲ vel πρῶτον ex πρώτῳ immutatum esse, ϲιδιοϲ autem esse διὰ τοῦ ιδιοϲ, quod verbis ταύτῃ τῇ ἐπιβολῇ superscripttιm in antecedentem lineam illatum est. quare scribendum opinatus sum Ὕμνου εἰϲ Διοϲκούρουϲ πρώτῳ (sic etiam Apoll. de pron. 334 librum primum indicat) et poetae nomen Ἀλκμὰν excidisse et pro ἐπιβολῇ suspicor παραγωγῇ vel παρολκῇ (cf. 3. P) 357) vel ἐπεκτάϲει (cf. Lehrs q. ep. p. 33, ubi ex Apollonii lexico profertur νηπύτιοι.— ἐπέκταϲίϲ ἐϲτι τοῦ νήπιοι) ponendum esse, nam innuit Herodianus ὑπόπτεροϲ iam satis fecisse et terminationem ιδιοϲ pro οϲ per quandam abundantiam usurpatam esse. ln reliquis Bergkii emenda3ionem amplector. Ab epitomatoribus autem pro iis, quae non intellexerunt, nomina grammaticorum inculcata esse iam supra (fr. 9) vidimus, ubi ex Ἀϲπληδόνα fecerunt Ἀϲκληπιάδην.)[*](ad fr. 191. pro τὸ ἄριϲτοϲ ἀριϲτερόϲ scripsi τῷ, pro καὶ post ὥϲπερ καθά, pro πρόβαϲιν —προβάτιον. πρόβατον προβάτερον et post pro προβάτεον iterum προβάτερον. Sic sententia optime procedit: δεξιτερόϲ a δεξιόϲ ad similitudinem adiectivi ἄριϲτοϲ ἀριϲτερόϲ formatum esse pari modo atque οἰότεροϲ ad analogiam formae προβάτερον. Cur autem προβάτερον minus audax et quasi legitimum habuerit , ea fuit causa, quod πρόβατον natura sua primitus adiectivum est. cui se merum substantivum accommodavit. Etiam Ahrensius de dial. Dor. 388 not. προβάτερον scribendum esse suspicatus cst, Lobeckius vero El. I 335 not. 10 proposuit: ὥϲπερ καὶ τὸ πρόβατον γίνεται προβάτειον οἰόϲ οἰάτειον. lam Arist. poet. 21 commemorat δεξιτερόϲ pro δεξιόϲ. ἐξηλλαγμένον ἐϲτὶν ὅταν τοῦ ὀνομαxerunt, τὸ μὲν καταλείπῃ τὸ δὲ ποιῇ οἷον τὸ «δεξιτερὸν κατὰ μαζόνμ» ἀντὶ τοῦ δεξιόν.)[*](ad fr. 192. verba κάρη καὶ ex iis, quae in E. M. praecedunt: κρήδεμνον — παρὰ τὸ κάρη καὶ τὸ δέω τὸ δεϲμεύω καρήδεμνον καὶ ϲυγκοπῇ κρήδεμνον τὸ τὴν κεφαλὴν δεϲμεῦον, inserui, nam quin haec Herodiani sententia fuerit, dubitari non potest comparata l. Pr. Π 548: παρὰ τὸ καρή ὀξυνόμενον καρῆθέν ἐϲτι καὶ κρῆθεν ἐν ϲυγκοπῇ.)[*](ad fr, 193. Pariter de hoc sentit Apollon. de adv. 580. — dem fere traditur in E. Orion. 17, auctore tacito. ἄφνω· παρὰ τὸ ἀφανὴϲ ἀφανῶϲ ἔδει περιϲπωμένωϲ ἐξέϲτη τὸ ϲ καὶ μετέϲτη ὁ τόνοϲ ἐπειδὴ τὰ εἰϲ ω λήγοντα ἐπὶρρήματα διϲύλλαβα, μὴ ὄντα Δώρια, βαρύνονται, πόρρω, κάτω, ἔξω. Ab Herodiano profectum videtur etiam ap. Orion. p. 33, 19 βλόξ· μαλακόϲ καὶ παρώνυμον)εὐϲεβήϲ εὐϲεβῶϲ, εὐγενήϲ εὐγενῶϲ καὶ ϲυγκοπῇ καὶ ἀποβολῇ τοῦ ϲ καὶ ἀναδρομῇ τοῦ τόνου διὰ τὸν χαρακτῆρα. οὕτωϲ περὶ παθῶν.
194. Ep. Cr. I 369, 13: τὸ ἰάπτω καὶ τὸ α ἐκβάλλει «μέγα δ’ ἴψαο λαὸν Ἀχαιῶν» (Α 454). ὡϲ δὲ παρὰ τὸ ἵῶ ξαλοϲ «ἰξάλου αἰγόϲ» (Δ 105), κονίϲω κονίϲαλοϲ, οὕτω καὶ ἴψω ἴψαλοϲ, ἀφ’ οὗ παρὰ Ϲτηϲιχόρῳ «ἀνίψαλον παῖδα» τὸν ἀβλαβῆ.
195. Choer. Dict. 438. τὸ ἄκμων ϲύνθετόν ἐϲτι παρὰ τὸ α ἐπιτατικὸν μόριον καὶ καμών ἀκάμων καὶ κατὰ ϲυγκοπὴν ἄκμων οἱονεὶ ὁ πάνυ κάμνων.
196. E. M. 394, 34: ὐξαντίδοϲ γενεῆϲ: ὐξάντιοϲ· τὸ πατρωνυμικὸν ὐξαντιάδηϲ, τὸ θηλυκὸν Εὐξαντιάϲ Εὐξαντιάδοϲ. ἄρον τὸ α καὶ γίνεται Εὐξαντίϲ ὐξαντίδοϲ. Ἡρωδιανὸϲ περὶ παθῶν.
197. Ep. Cr. I 422, 19. ρτακίδηϲ. τῷ εἴδει πατρωνυμικόν. τὸ προκατάρχον Πρτακοϲ «καὶ Ἄοιον ρτάκου υἱόν» (Ν 759). τὰ δὲ ἀπὸ
[*](μάλαξ. ϲυγκοπὴ καὶ μετάθεϲιϲ τοῦ μ εἰϲ β βλάξ οὐ γὰρ ἐδύνατο τὸ μ προτάϲϲεϲθαι τοῦ λ.)[*](ad fr. *194. Hoc Herodianeum esse patet ex II. Pr. Α 567: ἔϲτι ῥῆμα ἰάπιω, ὃ ϲημαίνει τὸ διαφθείρω καὶ βλάπτω, ἔνθεν τὸ «επολλὰϲ δ’ ἰφθίμουϲ ψυχὰϲ Ἄϊδι προῖαψενα καὶ μέϲον αὐτοῦ κατ’ ἔλλειψιν τοῦ α «εμέγα δ’ ἴψαο λαὸν Ἀχαιῶν» (Α 454) ἔνθεν καὶ τὸ ἴψ. ἔϲτι δὲ θηρίον διατρῶγον τὰ ξύλα.)[*](ad fr. *195. Quamquam Lobechius El. I 221 not. 5 hoc ex confesso fictum esse dicit ut κεκάμηκα — κέκμηκα E. M. 521, 30 tamen ut locas R. M., ubi τὸ κέκμηκα οὐκ ἔϲτι ἀπὸ τοῦ κμῶ, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ κεκάμηκα diserte Herodiano adscribitur, sic etiam hoc Choetobosci adnotamentum ex Herodiano petitum videtur, praesertim si memineris eum ap. Arcad. 62, 18 ἀμνόϲ ducere ab ἄμενοϲ παρὰ τὸ μὴ ἔχειν μένοϲ. Accuratius de ἄκμων disseruit Choer. etiam alio loco 819, 22 eadem vestigia premens: ἄξιόν ἐϲτι ζητῆϲαι, διατί ἡ ἑκών μετοχὴ ἐν τῇ ἀέκων ἀναβιβάϲαϲα τὸν τόνον ἔμεινε μετοχὴ καὶ οὐκ ἐγένετο ὄνομα; καὶ ἔϲτιν εἰπεῖν, ὅτι ἐκ τῆϲ α ϲτερήϲεωϲ ϲυντιθεμένη καὶ φυλάττουϲα τὸ τέλοϲ φυλάττει καὶ τὸ αὐτὸ μέροϲ τοῦ λόγου οἷον δοῦλοϲ ἄδουλοϲ, φίλοϲ ἄφιλοϲ, ϲεμνόϲ ἄϲεμνοϲ, κακόϲ ἄκακοϲ, ψευδήϲ ἀψευδήϲ, ϲαφὴϲ ἀϲαφήϲ τὸ γὰρ τλάϲ Ἄτλαϲ καὶ τὸ βάϲ Ἄβαϲ φυλάξαντα τὸ τέλοϲ καὶ μὴ φυλόξαντα τὸ αὐτὸ μέροϲ τοῦ λόγου, ἀλλὰ γινόμενα ὀνόματα οὐκ ἀντίκειται ἡμῖν, ἐπειδὴ οὐκ ἔχουϲι τὴν α ϲτέρηϲιν, ἀλλὰ τὴν πρώτην ἐπίταϲιν οἷονεὶ ὁ πάνυ καρτερῶν, πάνυ βαίνων (pr. βοῶν) ἔπειδὴ οὖν ἡ ἀέκων ἐφύλαξε τὸ τέλοϲ τοῦ ἑκών, τούτου χάριν καὶ τὸ αὐτὸ μέροϲ τοῦ λόγου ἐφύλαξε καὶ ἔμεινε μετοχή. — τὸ ἄκμων ἀπὸ τοῦ α καὶ τῆϲ καμών μετοχῆϲ γενόμενον καὶ μὴ φυλάξαν τὸ αὐτὸ μέροϲ τοῦ λόγου, ἀλλὰ γενόμενον ὄνομα οὐκ ἀντίκειται ἡμῖν, ἐπειδὴ τὸ α οὐ μόνον ϲτερητικὸν δύναται εἶναι ἐνταῦθα, ἀλλὰ καὶ ἐπιτατικόν, ἄκμων γὰρ λέγεται ἢ παρὰ τὸ μὴ κάμνειν ἢ παρὰ τὸ πάνυ κάμνειν· ἄλλωϲ τε δὴ καὶ τοῦ κάμνω ϲυνέκοψε φωνὴν οἷον ἀκάμων καὶ ἄκμων καὶ τούτου χάριν οὐκ ἔμεινε μετοχή. Herodiano deberi videtur etiam E. Or. 17 17 : ἄτρακτοϲ. ταράϲϲω ταρακτόϲ ἀτάρακτοϲ καὶ ϲυγκοπῇ ἄτρακτοϲ; legitur enim hoc adnotamentum medium inter alia Herodianea.)[*](ad fr. 196. Idem in Bekk. An. 850, 28 et An. Ox. IV 327 Apollonio assignatur, cum quo Hlerodianus ceterum de femininis patronymicorum formatione dissentiens de afectione certe huius vocabuli concinisse putandus est.)[*](ad fr, *197. Ex praecedento fr. etiam hoc ab Herodiano profectum esse probatur.)τῶν εἰϲ ιοϲ διὰ τοῦ αδπc ποιεῖ τὰ πατρωνυμικά· ἐχρῆν ἄρα παρὰ τὸ Ἐριχθόνιοϲ Ἐριχθονιάδηϲ, ἀλλὰ κατὰ ϲυγκοπὴν Ἐριχθονίδηϲ.
198. St. B. 20, 4: Ἀγνώνεια: τὸ ἐθνικὸν Ἀγνωνείτηϲ ὡϲ Μαρωνείτηϲ τοῦ λαρώνεια καὶ Καυκωνείτηϲ τοῦ Καυκώνεια κατ’ ἔλλειψιν τοῦ α.
199. St. B. 322, 2: Ἰάμνια: τὸ ἐθνικὸν ἔδει Ἰαμνιάτηϲ. ἔϲτι δὲ καὶ Ἰαμνίτηϲ καθ’ ὕφεϲιν τοῦ α. τὰ γοῦν καθ’ ὕφεϲιν τοῦ α διὰ διφθόγγου εἰϲὶ πλὴν τοῦ Ἰαμνίτηϲ καὶ τοῦ Δαυνίτηϲ.