Περὶ παθῶν

Aelius Herodianus

Aelius Herodianus, Περὶ παθῶν, Grammatici Graeci 3.2, Lentz, Teubner, 1868

104. E. M. 93, 50: Ἄμφιϲ: τοῦτο οὐ ϲυγκοπή, ἀλλὰ μεταϲχηματιϲμόϲ. ἀπὸ γὰρ τοῦ Ἀμφιάραοϲ Ἄμφιϲ ὡϲ παρ’ Αἰϲχύλῳ, ὥϲπερ ἀϲτράγαλοϲ ἄϲτριϲ καὶ Ἰφιάναϲϲα Ἶφιϲ καὶ Θραϲυκλῆϲ Θράϲυλλοϲ καὶ Βαθυκλῆϲ Βάθυλλοϲ ὑποκοριϲτικά. ταῦτα γὰρ μεταϲχηματιϲμοὶ καλοῦνται, ἐπεὶ οὐ ϲυμφωνεῖ ἡ κατάληξιϲ. οὐκ ἔϲτι δὲ ϲυγκοπή· οὐδέποτε γὰρ ϲυγκοπὴ γίνεται τρίτηϲ ϲυλλαβῆϲ. ἀλλ’ οὐδὲ πάλιν δυνάμεθα ἀποκοπὴν εἰπεῖν, ἐπειδὴ τὸ ϲ ἔχει τῆϲ τελευταίαϲ ϲυλλαβῆϲ· ὅπου γὰρ τῆϲ τελευταίαϲ ϲυλλαβῆϲ τηρηθῇ τὸ ϲτοιχεῖον, οὐ λέγεται ἀποκοπή. ὥϲτε μεταϲχηματιϲμόϲ. Ἡρωδιανὸϲ περὶ παθῶν.

102a. Il. Pr. A 576. ἦδοϲ. ψιλωτέον ὡϲ τροχαικὸν τῶν εἰϲ οϲ ληγόντων. κατὰ μεταϲχηματιϲμόν ἐϲτι τὸ ἦδοϲ τοῦ ἡδονή· δαϲυνόμενον γὰρ μεταϲχηματίζεται εἰϲ τὸ ἦδοϲ ψιλούμενον ὡϲ τὸ ἡμέρα μεταϲχηματίζεται εἰϲ τὸ ἦμαρ ψιλούμενον καὶ τὸ ἅμα εἰϲ τὸ ἄμυδιϲ.

[*](ad fr. *102. Praeter rem ipsam testimoniorum copia Herodianeam originem prodit, quam testantur An. Paris. II 303, 25 Ἄιδι δοτικὴ κατὰ μεταπλαϲμὸν γεγονυῖα. καί φηϲιν Ἡρωδιανὸϲ ἐκ τοῦ Ἀΐδῃ Ἄϊδι ὡϲ λιτῷ λιτί. Quae de origine et accentu vocis Ἅιδηϲ inserta sunt, ut ab hoc loco aliena omisi, quamquam et ipsa ab Herodiano esse videntur.)[*](ad fr. 103. De iis vocabulis, «quae ex propria forma, quae plenior et longior esse solet, in aliam plerumque breviorem transformata hypocoristica dicebantur» cf. Lebrs ad Men.12,8 et Lobec El.II 314, ubi omnes loci, quibus vir immortalis de hac transfiguratione egit, compositi sunt. De Ἥρυλλοϲ E. M. 437, 26 Ἥρυλλοϲ ὁ Ἡρακλῆϲ ὑποκοριϲτικῶϲ ὡϲ Ἀριϲτοκλῆϲ Ἀρίϲτυλλοϲ. ad fr. 104. inserui post ἡ κατάληξιϲ verba οὐκ ἔϲτι δὲ ϲυγκοπή, simile quid. iam Lobeckius proposuerat.)[*](ad fr. [102a]. et. II. Pr. 1 6, E. M. 420.)

206

105. E. M.654, 12. Πάρθιϲ ὁ Παρθένιοϲ· εἴρηται οὐκ ἀποκοπή, ἀλλὰ μεταποίηϲιϲ καὶ μεταϲχηματιϲμόϲ. περὶ παθῶν.

106. E. M. 802, 40: φυλλίϲ παρὰ τὸ φύλλον. περὶ παθῶν.

107. E. M. 159, 28. Ἄϲτριαϲ: Καλλίμαχοϲ «δέκα δ’ ἄϲτριαϲ αἴνυτο λάτρον » (fr. 238) εἴρηται ὑποκοριϲτικῶϲ. ὡϲ γὰρ Παρθένιοϲ Πάρθιϲ καὶ Χαλδαῖοϲ Χάλδιϲ καὶ ὁ λάϲταυροϲ λάϲτριϲ καὶ Ἀμφιάραοϲ Ἄμφιϲ, οὕτω καὶ ὁ ἀϲτράγαλοϲ ἄϲτριϲ.

108. E. M. 448, 30: θευδᾶϲ ὑποκοριϲτικὸν τοῦ θεόδωροϲ.

109. Steph. B. 407, 11: ὁ Λακεδαιμόνιοϲ λέγεται καὶ κατὰ ϲυγκοπὴν Λάκων, ὡϲ Ἀπολλόδωρόϲ φηϲιν, ὡϲ τοῦ Κυδωνιᾶται τὸ Κύδωνεϲ. ἔοικε δὲ πρωτότυπον εἷναι καὶ οὐ ϲυγκοπή. τινὲϲ δὲ τὸ Λάκων ὑποκοριϲτικόν κοριϲτικόν φαϲιν.

110. E. M. 263, 48: Δηώ ἡ Δημήτηρ· καὶ διφορεῖται, ὥϲ φηϲιν ὁ τεχνικόϲ. οἶδε γὰρ ἡ παράδοϲιϲ τὸ ῆ μετὰ τοῦ ι καὶ χωρίϲ. καὶ εἰ μὲν μὴ ἔχει τὸ ι, λέγει, ὅτι ἐϲτὶ παρὰ τὸ δήω τὸ ϲημαῖνον τὸ εὑρίϲκω. καὶ γὰρ ἡνίκα περιήρχετο εἰϲ ζήτηϲιν τῆϲ θυγατρὸϲ αὐτῆϲ, κατ’ εὐφημιϲμὸν ἔλεγον πάντεϲ «δήειϲ» τουτέϲτιν εὑρήϲειϲ. ἢ ἐπεὶ αὕτη ἐφεῦρε τὸν ϲῖτον. εἰ δὲ ἔχει τὸ ι, λέγεται, ὅτι γέγονε παρὰ τὸ δαίω τὶ κόπτω κατὰ τροπὴν Ἰωνικὴν τοῦ α εἰϲ η. καὶ γὰρ ἡ Δημήτηρ γῆ ἐϲτι· ἡ δὲ γῆ διακόπτεται ἐν τῷ ἀροτριᾶϲθαι. ἢ παρὰ τὸ δαίω τὸ καίω ὅτι μετὰ [*](ad fr. 106. Lobeckius in Proll. 423 ὑποκοριϲτικόν subintellegi animadvertit et confert Hesych. φυλλίδεϲ τὰ τῶν ἀνθέων, ἅτινα φύλλα (φυλλία mavult) ἐκάλουν. Cum hoc comparari potest λυρίϲ ἡ λύρα in Schol. ad Dionys. 857, 10.) [*](ad fr. *108. Arcad. 21, 7 τὰ εἰϲ αϲ ὑποκοριϲτικὰ περιϲπᾶται Θευδᾶϲ Μητρᾶϲ Ζηνᾶϲ Πυθᾶϲ.) [*](ad fr. *109. Mon. 12, 8 Κάλλων ὁ ἀθλητὴϲ καθ’ ὑποκοριϲμὸν dicitur, ut Lehrsius opinatur ex Καλλικλῆϲ vel Καλλικράτηϲ. Ιdem adnotat inter hypocoristicorum terminationes ων referri solere a veteribus, de quo genere quaedam memorabilia, partim mirabilia tradantur. Signifcat vir clarissimus Choerob. 285,11 τὰ εἰϲ ων ὑποκοριϲ τικὰ φυλάττουϲι τὸ ω ἐν τῇ γενικῇ ῇ οἷον Βακχθλλίδηϲ Βάκχων Βάκχωνοϲ, Ϲιμωνίδηϲ Ϲίμων, Ϲικελίδηϲ Ϲικελών, Λακεδαιμόιοϲ Λάκων, Μιτυληναῖοϲ Μίτων et p. 289, 10, ubi eadem referuntur excepto Ϲικελίδηϲ Ϲικελών, pro quo Ϲίκων substituendum videtur. — Ex Arcadio 17 , 23 perspicitur nomina propria. velut Ἡφαιϲτίων ὑποκοριϲτικὰ vocata esse, quare ex fonte Herodianeo fluxisse videtur E. M. 420, 52 Ἠετίων ὁ ἥρωϲ ὁ πατὴρ Ἀνδρομάχηϲ. παρὰ τὸ ἀετὸϲ Ἀετίων ὑποκοριϲτικὸν ὡϲ Ἥφαιϲτοϲ Ἡφαιϲτίων καὶ Ἰωνικῶϲ ετίων. ἔθοϲ γὰρ αὐτοῖϲ τρέπειν τὸ α εἰϲ η, porro ap. Arcadium 11, 24 πίθων ὁ πίθηκοϲ ὑποκοριϲτικῶϲ hcitur et ap. Choer. Dict.78 δράπων ὁ δραπέτηϲ ὑποκοριϲτικῶϲ. Longa et de veris hypocoristicis et de speciosis expositio exstat in Schol. ad Dionys. 856, 30 seqq.) [*](ad fr. 110. Quamquam hoc fr., quum ab diversa scriptura cum ι subscripto et sine illo initium capiat, ad orthographiam pertinere videtur, tamen huc traxi, ut tota Herodiani de transformatione vocabulorum doctrina sub uno conspectu. ponatur.)

207

λαμπάδων ἐζήτει τὴν θυγατέρα. τινὲϲ δέ φαϲιν, ὡϲ λέγει ὁ τεχνικόϲ, ὅτι ὑποκοριϲτικόν ἐϲτιν ἀπὸ τοῦ Δημήτηρ Δηώ, ἀγνοοῦντεϲ τὸν ϲχηματιϲμὸν τῶν τοιούτων ὑποκοριϲτικῶν. τὰ γὰρ τοιαῦτα ὑποκοριϲτικὰ θέλει φυλάττειν τὸ ϲύμφωνον τῆϲ δευτέραϲ ϲυλλαβῆϲ τῶν ἰδίων πρωτοτύπων οἷον Ὑψιπύλη Ὑψώ, Εἰδοθέα Εἰδώ. εἰ οὖν Δημήτηρ, Δημώ ὤφειλεν εἶναι, ἀλλ’ οὐκ ἔϲτιν ὑποκοριϲτικόν.

111. E. M. 55, 34: κερδώ ἡ ἀλώπηξ ὑποκοριϲτικῶϲ ὡϲ παρ’ Αἰϲχύλῳ Είδώ καὶ Ὑψώ ἀντὶ τοῦ Εἰδοθέα καὶ Ὑψιπύλη καὶ τὸ κερδώ δὲ ἀντὶ τοῦ κερδαλέα ἡ ἀπατητική.