Περὶ παθῶν

Aelius Herodianus

Aelius Herodianus, Περὶ παθῶν, Grammatici Graeci 3.2, Lentz, Teubner, 1868

112. Choer. Orthogr. 263, 30, E. M. 760, 52: Τιτώ: οὕτω λέγεται ἡ ἡμέρα. παρὰ γὰρ Τιτάν Τιτᾶνοϲ γίνεται Τιτανίϲ καὶ ἐκεῖθεν ὑποκοριϲτικὸν ὡϲ Ὑψιπύλη "Ψψώ, Εἰδοθέα Εἰδώ.

112. E.M. 95, 47 : ἄνα: «ἀλλ’ ἄνα εἰ μέμοναϲ» (I 247) ἀντὶ τοῦ ἀνάϲθητι· ὅλη ἡ λέξιϲ ἀπεϲπάϲθη. οὐκ ἔϲτι δὲ ἀποκοπὴ ἐπὶ τοῦ τοιούτου. Ἡρωδιανόϲ.

113. E.M. 651, 25: πάρα. ϲημαίνει τρία· «τίϲ ἔϲθ’ ὁ πωλῶν τἀνδράπόδα; Β. ὅδ’ ἐγὼ πάρα» ἀντὶ τοῦ πάρειμι «πάρα δ’ ἀνήρ» (Od. π 45)

[*](ad fr. *111. De κερδώ cf. Eustath. 1268, 8; 1495, 8. Herodiani sententiam pervertit Theogn. 118 τὰ εἰϲ ω θηλυκὰ ὀξύνεται καὶ παραλήγουϲαν τὴν αὐτὴν τῷ πρωτοτύπῳ καὶ πάντα ἐϲτὶν ὑποκοριϲτικά. cf. Lob. Ehem. 317 seqq. cf. etiam An. Ox. IV 273 et 329.)[*](ad. fr. 112 et 113. Apollon. de synt. 6, 11: προῦπτον ὅτι καὶ τὰ τοιαῦτα οὐκ ἀποκοπαί εἰϲιν, ὥϲ τινεϲ ὑπέλαβον «ἀλλ’ ἄνα εἰ μέμονάϲ γε, πάρα δ’ ἁνὴρ, ὅϲ καθήϲει», ἀλλὰ πάθη λόγου ἐλλείποντοϲ ῥήματι πότε γὰρ ὅληϲ λέξεωϲ ἀποκοπὴ γίνεται; μαρτυρεῖ καὶ αὐτὸ τὸ ὄνομα πάθουϲ, εἴγε πᾶϲα ἀποκοπὴ μέροϲ τι τοῦ ὅλου λειπόμενον ὑπαγορεύει. Cum quo in fr. 112 consentit Herod., qui in Il. Pr Α 174 et ap. lo. Alex. 28, 5 praepositiones pro compositis a verbo substantivo collocatas ϲημαντικὰϲ ῥημάτων dicit. Hinc exspectandum esset, ut etiam in fr. 113 apocope reiiceretur et apospasis statueretur, quae vox ex Apollonii et ipsius Herodiani, quam aliis locis proposuit, sententia etiam detractioni verbi substantivi magis conveniret. Sed ellipsis verbi substantivi diserte apocope in hoc ex libro περὶ παθῶν fragmento vocetur, unde concludas in hac scriptione eum inter apospasin et apocopen ita distinxisse, ut illo nomine defectum verbi plenioris potestatis ϲτῆθι, hoc omissionem verbi substantivi signifcaret. Nisi forte ex loco E. M., in quo verba ἔϲτι τοῦ εἰμί —ἀποκοπή inserenda censui, vocabulum ἀποκοπή emendatione removendum est ita ut v. c. ἀποβολὴ scribatur, quod nomen fere idem atque ἀπόϲπαϲιϲ significat. Sed longe probabilius est hoc totum adnotamentum ab epitomatore prorsus immutatum et sententiam ab Herodiano alienam inculcatam esse. Nam si Ep. Cr. I 362, 27 contulerimus, non dubitabimus, quin hic habeamus, quae ipse Herodianus tradidit: Πάρα: πρόθεϲιϲ ϲυνεμπίπτουϲα ῥήματι ὅνπερ τρόπον τὰ ῥήματα λείπει προθέϲεϲι καὶ αὐταὶ αἰ προθέϲειϲ λείπουϲι ῥήματι «ἀλλ’ ὑμεῖϲ ἔρχεϲθε καὶ ἀγγελίην ἀπόφαϲθε» (Ι 649) λείπει ἡ πρόθεϲιϲ· η γὰρ ϲχέϲιϲ οὐκ ἐν τῷ ῥήματι, ἀλλ’ ἐν τῇ προθέϲει· ἔϲτι γὰρ ἀπέρχεϲθαι καὶ λείπει ἡ ἀπό. [οὕτωϲ λείπει] ἔϲτι τῇ πάρα· ἐπεὶ δὲ ϲημαίνει πῇ μὲν πληθυντικὸν ῥῆμα, ὡϲ ἐν τῷ ἔπαρ’ ἔμοιγε καὶ ἄλλοι» (Α 174), ἀντὶ τοῦ πάρειϲι, πῇ δὲ ἐνικὸν ὡϲ ἐν τῷ «τῷ δ’ αἰεὶ πάρα εἰϲ γε θεῶν» (Ε 603), ζητήϲει τιϲ ἐπὶ τοῦ «πάρα γὰρ μενοεικέα πολλά» (Ι 227), τί δεῖ λέγειν, οὐδέτερον γὰρ τὸ ἐπιφερόμενον. ἐπεὶ γὰρ ὁ ποιητὴϲ πῇ μὲν λέγει τὸ εἰϲί, πῇ δὲ τὸ ἐϲτί καὶ)

208

ἀντὶ τοῦ πάρεϲτι. πάρ’ ἔμοιγε καὶ ἄλλοι» (Α 174) ἀντὶ τοῦ πάρειϲί μοι. τίνοϲ ἄρα ἡ ἀποκοπή; ἔϲτι τοῦ εἰμί καὶ τοῦ ἔϲτι καὶ τοῦ εἰϲί ἀποκοπή. πρὸϲ τὸ ϲημαινόμενον καὶ ἀποκοπή. περὶ παθῶν.

114. E. M. 481, 15: ἰῶ τὸ ἐπίρρημά τινεϲ ἐκ τοῦ ἰωή κατὰ ϲυγκοπήν. Τρύφων δὲ λέγει, ὅτι τὸ ὦ τὸ κλητικὸν προϲέλαβε τὸ ι καὶ ἐγένετο

114a. lo. Al. 36, 14: τὸ ἐκεῖ ἀποκέκοπται.

[*](ἑνικοῖϲ ῥήμαϲι οὐδέτερα ἐπιφέρει πληθυντικὰ καὶ πληθυντικοῖϲ πληθυντικά (οὐδέτερον γὰρ ἐν τούτῳ τὸ ἐπιφερόμενον), ἄδηλον, πότερον πάρεϲτι ἢ πάρειϲι «μενεοικέα πολλά» οἷόν ἐϲτι καὶ ἐπὶ τῆϲ ἔνι καὶ γὰρ αὐτὸ καὶ ἑνικὸν καὶ πληθυντικὸν ῥῆμα ϲημαίνει. πληθυντικὸν μὲν «ἐπεὶ οὔ ο ἔνι φρένεϲ (Ξ 141), ἑνικὸν δὲ «ἔνθ· ἔνι μὲν φιλότηϲ» (Ξ 216). οὐκέτι δὲ αἰ ἄλλαι προθέϲειϲ τοῦτο ἔχουϲιν ἐξαίρετον δὲ καὶ η πάρα ἔχει, ὅτι τέτακται καὶ ἐπὶ τοῦ πρώτου προϲώπου. οὐδεμία γὰρ πρόθεϲιϲ τοῦτο ἔχει. ἡ ἔπι ἰϲοδυναμεῖ τῷ ἔπεϲτιν, ἡ μέτα τῷ μέτεϲτιν, ἡ ἔνι τῷ ἔνεϲτιν, ἡ ἐξ τῷ ἔξεϲτι· παρὰ Ἀττικοῖϲϲ δὲ μάλιϲτα ἐπὶ πρώτου προϲώπου ἡ πάρα ἀντὶ τοῦ πάρειμι, Κρατῖνοϲ Μαλθακοῖϲ καὶ Ἑρμιπποϲ Ϲτρατιώταιϲ «τίϲ ἐϲθ’ ὁ πωλῶν τἀνδράποδα; Β. ὅδ’ ἐγὼ πάρα» (Mein. Com. Graec. I 148 ed. min.) ἀντὶ τοῦ πάρειμι. καὶ η ϲυνήθεια δὲ τὸ πάρα ἀντὶ τοῦ πάρειμι λέγει. ὁπότε δὲ ϲημαίνει ῥῆμα, λέξιϲ παροξυνομένη. ἐξαιρέτωϲ δὲ καὶ α ἀπεκόπη παρὰ τοῖϲ Αἰολεῦϲιν ἢ καὶ Δωριεῦϲι (verbe παρὰ τοῖϲ — Δωριεῦϲι, quae alieno loco post ϲημαίνει ῥῆμα posita sunt. huc traxi) «πὰρ δὲ ϲτὰϲ βέλοϲ ὠκύ» (Ε 112), οὐδέποτε δὲ παρὰ τῷ ποιητῇ ἐν τέλει εὑρέθη. ἀλλ’ οὐδὲ ἄλλη πρόθεϲιϲ διχρονοῦϲα, δίχρονον ἔχουϲα παραλῆγον, κατ’ ἀρχὴν τάϲϲεται χωρὶϲ πάθουϲ· ἡ ἀνά «ᾶν δ ’ ἴϲχων τελαμῶνα» (Ε 798), «κὰδ δὲ κτήματα πολλὰ2 (Ε 481), κὰμ μὲν ἀδέψητον» (0d. υ 2). τὸ δὲ «διὰ μὲν ἀϲπίδοϲ» (Γ 357) ἐκτεῖναι δεῖ ἵνα μὴ χωριϲ πάθουϲ ᾖ, ἐντελὴϲ παρειλημμένη. ἡ ἀντί καὶ ἀμφί ἀπαθεῖϲ λαμβανόμεναι κατ’ ἀρχὴν «ἀντί τοί εἰμ’ ἱκέταο (Φ 75) καὶ «ἀμφὶ δ’ ἄρ’ αἰγείρων» (Od. ρ 208) οὐ διχρονοῦϲιν αἴτιον οὖν ἐπ’ ἐκείνων τὸ διχρονεῖν. Ex hoc loco articulus E. Magni excerptus videtur servato titulo libri περὶ παθῶν, qui in Epim. intercidit, id quod etiam in aliis adnotamentis animadvertimus. ln Epim. vero congruenter cum aliis locis Herodiani, quos modo citavi, docetur praepositionem signifcare verbnm eoque destitutam esse neque apoeopes mentio fit, quam nee Eustathius ex eodem περὶ παθῷν libro hauriens commemorat p. 586, 31: περὶ τοῦ πάρα ἰϲτέον, ὅτι οὐ μόνον ἀντὶ τοῦ πάρεϲτι καὶ πάρειϲι λαμβάνεται, ἀλλὰ καινότερον καὶ ἀντὶ τοῦ πάρειμι πρώτου ἑνικοῦ προϲώπου, ὡϲ ἐν παλαιῷ περὶ παθῶν ϲκέμματι φέρεται, ὅπου καὶ χρῆϲιϲ κεῖται τοιαύτη «τίϲ ἔϲθ’ ὁ πωλῶν τἀνδράποδα; B. ὅδ’ ἐγώ πάρα». de re cf. Lobeck. El. II 315, unde hunc Eustathii locum (75, 2) transcribo: ἔνι, ἔπι, πάρα ἀντὶ τοῦ ἔνεϲτι τὸ ϲχῆμα τοῦτο οἱ παλαιοὶ μετατύπωϲιν καλοῦϲιν· οὐδὲ καινὸν τοῦτο. — καινότερον δέ, ἐὰν ἄνο λαμβάνηται ἀντὶ ῥήματοϲ τοῦ ἀνάϲθητι. cf. etiam Schol. ad Dionys. p. 927, 19. — Ex fonte Herodianeo fluxit etiam hoc Choerobosci de apocope praepositionis adnotamentum in E. M. 93, 25 ἄμ φόνον. ἰϲτέον, ὅτι κατὰ ϲυγκοπὴν οὐκ ἐγένετο, ἐπειδὴ αἰ ϲυγκοπαὶ ἐν μιᾷ λέξει γίνονται οἶον πατέροϲ πατρόϲ, ἀναμεῖναι ἀμμεῖναι. καὶ ἐκθλίψειϲ οὐδέποτε ϲυμφώνου γίνονται, ἀλλὰ φωνήεντοϲ ἐπιφερομένου οἶον κατὰ Ἀπολλώνιον κατ’ Ἀπολλώνιον, βούλομαι ἐγώ βούλομ’ ἐγώ. κρεῖττόν ἐϲτιν εἰπεῖν ὅτι τὸ τοιοῦτον ϲχῆμα εἰδόϲ ἐϲτι ϲυγκοπῆϲ. Χοιροβοϲκόϲ in quibus ἀποκοπῆϲ dicere voluisse Choeroboscum animadvertit Lob. El. I 218 not. cf. Herod. ad Θ 441 ἄμ βωμοῖϲι. χρὴ γινώϲκειν ὅτι διὰ τοῦ μ γράφεται κἂν παράμένου ἦ ὁμοίωϲ τῷ «ἂμ φόνον, ἄν νέκυαϲ» (II. Κ 298). τὸ δὲ αἴτιον ἐν τοῖϲ περὶ ὀρθογραφίαϲ εἴρηται.)[*](ad fr, 114. post ἐπίρρημα inserui τινέϲ, nam ex ipso adnotamento consead fr. [114a]. E. M. 321, 42 τὸ ἐκεῖ ἀπὸ τοῦ ἐκεῖθι Ep. Cr.I 249, 27 παρὰ τὸ ἐκεῖθι κεῖθι καὶ κε παρ’ Ἀρχιλόχῳ Apollon. de adv. 624, 10 ἀπὸ τοῦ ἐκεῖθι καὶ ἐκεῖϲε χρὴ νοεῖν ἀποκοπὴν γεγενῆϲθαι τὴν ἐκεῖ, ἐπεὶ καὶ τὸ ἐν τόπῳ ϲημαίνει καὶ εἰϲ τόπον. Lob. El. II 295 et 315.)

209

ἰώ. ἀλλὰ ϲχετλιαϲτικὸν καὶ βακχευτικὸν οὐχ ὑποπίπτει ἀναλογίᾳ. εἶτα τὸ ὧ περιϲπᾶται, τὸ δὲ ἰώ ὀξύνεται οἷον ἰώ ὦ Ἄπολλον, ἰὼ ὦ Ἀπολλώνιε, ἰὼ Λακεδαῖμον. περὶ παθῶν.

115. E. M. 477, 56 et Gud. 288, 25. Ἴϲτη μὲν ὄμμα· ποικίλον ἐϲτίν. ο μὲν λέγουϲιν, ὅτι ὅταν ἀποκοπὴ γένοιτο τῶν εἰϲ θι προϲτακτικῶν, ἐπαύξηϲιϲ ἀκολουθεῖ οἶον ἵϲταθι καὶ κατ’ ἀποκοπὴν ἵϲτα καὶ ἐκτάϲει ἵϲτη μέγεθοϲ δ’ ὃϲ ἵϲτη»· τὸ δὲ «μείζονα δὴ κρητῆρα, Μενοιτίου υἱέ, καθίϲτα (Ι.I 202) ἀντὶ τοῦ εὐτρέπιζε ἐὰν μὲν βραχύ, ἀποκοπή ἐϲτιν· ἐὰν δὲ κατ’ ἔκταϲιν, ἀπὸ τοῦ ἱϲτῶ ἱϲτᾶϲ ὡϲ βοῶ βοάϲ· οὕτω Φιλόξενοϲ καὶ Τρύφων. λέγομεν δὲ ἡμεῖϲ, ὅτι οὐ μόνον ἐπὶ τῶν εἰϲ ω ῥημάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν εἰϲ μι τὰ τρίτα πρόϲωπα τῶν παρατατικῶν δεύτερα πρόϲωπα τῶν προϲτακτικῶν γίνεται οἷον νόει φίλει βόα. οὕτωϲ οὖν καὶ οἱ Ἀττικοί, ἐὰν μὴ χρήϲωνται τῇ θι καταλήξει, χρῶνται τοῖϲ τρίτοιϲ προϲώποιϲ τῶν παρατατικῶν ἐν τοῖϲ προϲτακτικοῖϲ οἶον ἐτίθην ἐτίθηϲ ἐτίθη τίθη. ἐπίμπλην ἐπίμπληϲ ἐπίμπλη πίμπλη «καὶ τοὺϲ κοφίνουϲ ἄπανταϲ πίμπλη πτερῶν ». οὕτωϲ ἵϲτη «ἵϲτη δὲ μέγα κῦμα» (Φ 313). ἰϲτέον ὅτι τὰ τοιαῦτα καὶ Δωρικά εἰϲιν· οἱ γὰρ Δωριεῖϲ λέγουϲι « πίμπλη, Κοικόα» (Sophr. fr. 42 Ahrens). καὶ γὰρ ὅρα ὅρη λέγουϲιν. οὕτω πίμπλα πίμπλη. Ἡρωδιανὸϲ περὶ παθῶν.

114b. Ιl. Pr. 656: τὸ ἁμαρτῇ δαϲέωϲ. περιϲπᾷ δὲ καὶ ὁ Ἀϲκαλωνίτηϲ κα οἱ πλείουϲ. ὀξύνει δὲ ὁ Ἀρίϲταρχοϲ βουλόμενοϲ αὐτὸ τοῦ ἁμαρτήδην ἀποκεκόφθαι· διὸ καὶ κατ’ αὐτὸν χωρὶϲ τοῦ ι γεγράψεται. ἐπικρατεῖ μέντοι τὸ περιϲπώμενον, γενόμενον παρὰ τὸ ἅμα καὶ τὸ ἀρτῶ.

114c. Il, Pr. 0 4: ὑπαί. παραιτητέον τὸν Τυραννίωνα βαρύνοντα τὴν ὑπαί καὶ ἡγούμενον ἀπὸ τοῦ ὕπαιθα εἶναι πάθοϲ τὸ τῆϲ ἀποκοπῆϲ.

[*](quitur Herodianum , qni Tryphonis opinionem ἰώ ex ὦ pleonasmo vocalis u ortum putantis improbaverit, quia huiuscemodi interiectioans ab analogia exclusa. sint (cf. Lchrs Arist. 3232 ) etiam aiteram per ellipsin explicationem reiecisse. Caeterum enunciatum ἀλλὰ ϲχετλιαϲτικὸν κτλ. praecedenti εἶτα τὸ ὦ κτλ. praeposui.)[*](a fr. 115. Pro Φίλων scripsi Φιλόξενοϲ quem in huiuscemodi rebus Herodianus citare solet, et alias haec nomina confundantur E, M. 71, 23 ὁ Φίλων ἐν τῇ περὶ Ῥωμαίων διαλέξει. Ex codem fonte derivata sunt E. M. 537, 35 κρήμνη· ὡϲ παρ’ Εὐρυπίδῃ ἐκρήμνη ϲεαυτὴν ἐκ μέϲηϲ ἀντηρίδοϲ». ὡϲ ἀπὸ τοῦ ἱϲτῶ ἵϲτημι ὁ παρατατικὸϲ ἵϲτην ἵϲτηϲ ἵϲτη καὶ τὸ προϲτακτικὸν ἵϲτη, οὕτω καὶ ἀπὸ τοῦ κρημνῶ γίνεται κρήμνημι, ὁ παρατατικὸϲ ἐκρήμνην ἐκρήμνηϲ ἐκρήμνη καὶ)[*](ad fr. [114b]. cf. II. Pr. Φ 162: ἁμαρτῇ. περιϲπαϲτέον καὶ ϲὺν τῷ ι γραπτέον κατὰ τὸν χαρακτῆρα τῶν εἰϲ τη ληγόντων ἐπιρρημάτων. καὶ διελέγχει ἡ παράδοϲιϲ Ἀρίϲταρχον ἔχουϲα τὸ ι. cf. Lob. El. II 295.)[*](ad fr. [114c ]. Τheogn. 158. 35 λέγεται καὶ ὕπαιθα κατ’ ἐπέκταειν τῆϲ θα ϲυλλαβῆϲ. Lob. El. II 944.)

210

116. E. M. 260, 57; δείκνυ: οὕτωϲ ἀναγνώϲειϲ οὐ γάρ οἱ ἠέλιοϲ. δείκνυ νόμον» (Hes. op. 524) ἀπὸ τοῦ δείκνυϲιν ἀποκοπή. ὅϲοι δὲ ἀνέγνωϲαν δεικνύει βουλόμενοι ἐκ τοῦ δεικνύω παραλαμβάνειν κατὰ ϲυϲτολὴν ἥμαρτον. ἀϲύϲτατον γάρ. οὕτωϲ Ἡρωδιανόϲ.