Homiliae In Lucam

Dominus noster atque Salvator, qui multo Melchisedech, cujus generationem scriptura non docuit, melior fuit, nunc secundum patrum ordinem natus esse decribitur; et cum divinitas ejus humano non subjaceat exordio, propter te, qui ortus in came es, nasci voluit. Ettamen non aeque ab evangelistis nativitatis ejus ordo narratur, quae res nonnullos plurimumconturbavit. Matthaeus enim incipiens nativitatis illius seriem texere ab Abraham usque ad id pervenit, ut diceret : > Christi autem ’ generatio sic erat <, et describit non eum, qui baptizatus est, sed qui venit in mundum; Lucas vero exponens nativitatem ejus non a superioribus ad inferiora deducit, sed cum baptizatum ante dixisset, usque ad ipsum pervenit Deum. Nec

Γενεαλογεῖται ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ἀγενεαλόγητος μὲν ὢν κατὰ τὴν θεότητα, εἰς γενεαλογίαν δὲ ἐμβαλὼν ἑαυτὸν διὰ σέ. Καὶ γενεαλογεῖται δὲ οὐχ ὁμοίως ὑπὸ τῶν εὐαγγελιστῶν, ὅπερ ἐτάρξε πολ- λοὺς τῶν ἐντυγχανόντων τῇ γραφῇ. Ματθαῖος μὲν γὰρ ἀρξάμενος ἀπὸ Ἀβραὰμ γενεαλογῶν αὐτὸν κατάγει, μέχρις εἴπῃ· > τοῦ δὲ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ γέννησις οὕτως ἦν <. Καὶ ὁ μὲν Ματθαῖος οὐ τὸν βαπτιζόμενον γενεαλογεῖ, ἀλλὰ τὸν εἰς τὸν κόσμον ἐρχόμενον· Λουκᾶς δὲ γενεαλογῶν οὐ κατάγει τὴν γενεαλογίαν, ἀλλ ἀνάγει ἐπ’ αὐτὸν τὸν θεὸν τὸν βαπ- τιζόμενον. Καὶ οὐ διὰ τῶν αὐτῶν ἡ καταίβασις τῆς γενεαλογίας καὶ ἡ [*](2—3 Matth. 1, 1— 17; Luk. 3, 23 38 5ff. vgl. Hebr. 7, 3 18f. Matth. 1, 18 1 Incipit XXVIII. de . . . AC (XXVII. C) 2 et 1 > C] eo D in 2 > 3 fer.] feritmtiar A, referantur e ~auctores ferantur B 5 multo] multum A multo Melchisedech] multorimi Salvator e 6/7 docuit + quae e 7 nunc] non B 9 humano > De 11 ortus] natus 12 Et > A tamen > B 16 illius] ejus AC 17 ab > ; x > BE 22 vero] autem C 172, 9 —177, 2 μου C 172, 9 —177, 177, 16 VW 172, 12 Καὶ — 175, llo, 7 λ 10 μὲν > C 12 σέ] τὸ ἀνθρώπινον C Καὶ > ; λ + ὁ κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς κατὰ τὸ ἀνθρώπινον d 13 δὲ kC > 14 ὅπερ — 15 γραφῇ > dW ἐτάραξαν C 15 τῆς γραφῆς 16 > Κ 3 ἀρχόμενος W ἀρξ. — 17 αὐτὸν] οὐ τὸν βαπτιζόμενον τὸν εἰς τὸν κόσμον ἐρχόμενον γενεαλογῶν ἀπὸ τοῦ Ἀβραὰμ κ λ ür 19 καὶ — 22 ἐρχ. > κ λ΄) ἀπὸ + τοῦ C 17 Ἀβρ. + αὐτὸν Κ 3 19 ὁ ἐγενεαλόγει ὁ CW, γενεαλογεῖ ὁ V 20/21 γενεαλ. > CVW 26 ἡ >)

eaedem personae sunt in generatione ejus, quando descendere dicitur et quando conscendere. Qui enim facit eum de caelestibus descendentem, et mulieres non quaslibet, sed peccatrices et, quas scriptura reprehenderat , introducit; qui vero baptizatum narrat, nullius facit mulieris mentionem. In Matthaeo ergo, ut diximus, nominatur Thamar, quae cum socero fraude concubuit, et Ruth Moabitis nec de genere Israhel, et Rachab, quae unde sumpta sit scire nequeo, et conjux Uriae, quae violavit mariti thorum. Quia enim Dominus noster atque Salvator ad hoc venerat, ut hominum peccata susciperet, et > eum, qui non fecerat peccatum, pro nobis peccatum fecit < Deus, propterea descendens in mundum assumpsit peccatorum hominum vitiosorumque personam et nasci voluit de stirpe Salomonis, cujus peccata conscripta sunt, et Roboam, cujus ἀνάβασις. Ὁ μέν γὰρ καταβιβάζων τῷ λόγῳ καταβιβάζει αὐτὸν καὶ διὰ γυναικῶν ἁμαρτωλῶν , μόνας ἀναγράψας τὰς ἐπιληψίμους, ὁ δὲ γε- νεαλογῶν τὸν βαπτιζόμενον γυναῖκα οὐκ ὀνομάζει ἐν τῇ γενεαλογίᾳ αὐτοῦ· τὴν Θάμαρ, οὐ νομίμως τῷ πενθερῷ συνελθοῦσαν, τὴν Μωαβίτιδα Ῥούθ, τὴν Ῥαχάβ, ἣν οὐδέ οἴδαμεν, καὶ τὴν τοῦ Οὐρίου.

Ἐπειδὴ γὰρ ἤρχετο λαβεῖν τὰς ἁμαρτίας τῶν ἀνθρώπων, καὶ τὸν μὴ γνόντα ἁμαρτίαν ὑπέρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίει < ὁ θεός, διὰ τοῦτο καταβαίνων ἀνέλαβε τὰ ἁμαρτωλὰ πρόσωπα καὶ γεννᾶται διὰ Σολομῶντος, οὗ ἀναγέγραπται τὰ ἁμαρτήματα, καὶ Ῥοβοάμ, οὗ ἐν ταῖς Βα- σιλείαις λέγεται τὰ πταίσματα, καὶ τῶν λοιπῶ, ὧν οἱ πολλοὶ ἐποίησαν [*](20ff. 2 Kor. 5, 21 26f. 3 Kon. 11, 8 (6) u. Ö. 27f. 3 Kon. 14, 21 ff. 1 eodem (aus eadem corr.) D, eadem E 4 fecit De de caelest.] caelo tibi De 5 et > De 7 reprehenderet ABE, reprehendit 9 fecit ABE 10 ergo] enim r, igitur C 13 Ruht C Moabites A, Moabitidis D 14 Raab ABDEe 15/16 conjux] uxor B conjux Uriae, quae] cum luxuria equi A, cum luxoriae quae E 16 mariti] viri C 17 torum e 18 adhoc A 19 susceperit E 21/22 ~ fecit pecc. A 24/25 personas C 26 Salemonis (immer) B 26/27 scripta AB 2 7 sunt > ;; 1 γὰρ + Ματθαῖος W 2 tw λόγῳ alle Hss] τῷ οὐρανῷ (vgl. lat.) ? 3 μόνος — 4 ἐπιληψ. > d 4 ὁ — 6 αὐτοῦ] kA erst nach p. 174, 1 δὲ + Λουκᾶς 6 ἐν — αὐτοῦ > d 11 τὴν — 16 Οὐρίου > + ἐκεῖ W, τι δ’ ἐκείνου V (11 οὐ > V) τῷ πενθερῷ > VW > V Ρούθ + ἐκεῖ· Μωαβῖτις δὲ ἦν VW δὲ] γὰρ V) Ῥούθ + καὶ 16 Οὐρίου + τὴν ἐπι λήψιμον VW 18 ἤρχετο] ἦλθε d 19 κοὶ — 21 θεός > 24 οὗ — ὁμαρτ. > (s. Ζ. 26) οὗ] ὧν d 25 ταῖς x > κ λ 26 — πταίσμ.] ἀναγέγραπται τὰ ἀμαρτήματα (= Ζ. 24) d)

delicta referuntur, et ceterorum, e quibus rnulti fecerunt > malum in conspectu Dominic. Quando vero de lavacro conscendit et secundo ortus describitur, non per Salomonem, sed per Nathan nascitur, qui ejus arguit patrem super Uriae morte ortuque Salomonis. Sed in Matthaeo semper generationis nomen adjungitur; hic vero penitus siletur. Scriptum est enim ibi: > Abraham genuit Isaac, Isaac genuit Jacob, Jacob genuit Judam et fratres ejus, Judas genuit Phares et Zaram de Thamar <, et usque ad finem > genuit < semper apponitur. In Luca vero, ubi de lavaco conscendit Jesus, > filius < dicitur, > sicut putabatur Joseph <; et in tam multa serie nominum nmiquam, excepto quod >putabaturfilius Joseph <, > generationis < nomen adscriptum est. In Matthaeo non est scriptum: > in- > τὸ πονηρὸν ἐνώπιον κυρίου( . Οὗτος δὲ ἀναβιβάζει ἀναβαίνων ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος, καὶ τῇ γενεαλογίᾳ ἀναβαίνει οὐ διὰ Σολομπωντος, ἀλλὰ διὰ Ναθὰν τοῦ ἐλέγξαντος τὸν πατέρα ἐπὶ τῇ γενέσει Σολομῶντος καὶ τῇ τοῦ Οὐρίου ἀνιρέσει. Κἀκεῖ μὲν ἀεὶ τὰ τῆς γεννήσεως ὀνομάζεται, ἐνταῦθα δέ τὰ τῆς γεννήσεως σεσιώ- πηται.

> Ἀβραὰμ ἐγέννησε τὸν Ἰσαάκ. Ἰσαὰκ ἐγέννησε τὸν Ἰακώβ, Ἰακὼβ δὲ ἐγέννησε τὸν ’Ιούδαν καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ, ’Ιούδας δὲ ἐγέν- νησε τὸν Φαρὲς καὶ τὸν Ζαρὰ ἐκ τῆς Θάμαρ <· καὶ μέχρι τέλους τό· > ἐγέννησε < ὁ δεῖνα τὸν δεῖνα. Ἐνθάδε δὲ ἀναβαίνει ὁ ’Ιησοῦς, υἱὸς ὤν, ὡς ἐνομίζετο, Ἰωσή φ <· καὶ οὐδαμοῦ ἐνταῦθα ταῦθα >γέννησις <, ἀλλὰ μόνον > νομίζεται <. Κἀκεῖ μὲν οὐδέποτε ἄρχεται εἰς γέννησιν, ἐνθάδε δέ, ἐπεὶ ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος ἀναβαίνει, > ἄρχεσθαι < [*](2f. vgl. 3 Kön. 15, 26. 34 u. 1 feruntur De et + de e ceteris De 2 e] ex C 3 Do- mini C] Dei ABDEe 3/4 de lavacro > ABE 4 consc.] descendit 4/5 secundo ortus] secvmdus ordo De + esse De 5 ortus + eius B descr.] eodem scribitur E 7 > ABE 9 Sed + et A 12 Ysaac A, B, Isac E 13 Isaak + autem C 14 ejus + et BE 15 Fares AE Zara B, Zare E 19 ~ dic. fil. B putabatur + filius Dlmr 20 tam multa] tanta ultra B, tota ultra A, tantum ultra E 21 mmquam > 23 nomen + ab eo B adscriptum] scriptum B, + non De 1 κυρίου + Ὁ δὲ — αὐτοῦ (= 173, 4 —6) κλ Οὗτος] ὅ τε V Οὗτος — - 2 ἀναβαίνων] καὶ ἀναβιβάζων κλ 2 ἀναβαίνων — του] ἀναβαίνοντα W 3 καὶ x > d τῇ γενεαλογίᾳ > dW 4 ἀναβαίνει KCV λ] αναβιβάζει 4 ~ ἀναβ. nach 6 Σολομ. d 5 τοῦ — 7 ἀναιρέσει > kA 6 Σολομὼν 7 ἀναιρέσει x > V Κἀκεῖ] ἐκεῖ λ 8 ἀεὶ > d τὰ] τὸ λ 9 — 17 > kA 12 — 20 Ἰωσήφ > d 13 Ἰσαὰκ — 17 Θάμαρ] ἐκεῖ καὶ τὰ 17 μέχρι + γὰρ k 18 ὁ — δεῖνα 2 > CVW 20 καὶ x > d 2021 KCVW λ 22 Κἀκεῖ — 23 γέννησιν > κλ 22 μὲν CW ἔνθ. — p. 175, 1 λέγεται] λέγεται δὲ κοὶ ἄρχεσθαι κλ 23 ἐπεὶ — 24 ἀναβαίνει > d 24 ἄρχεσθαι — p. 175, 1 λέγεται] ἄρχεται ἄγεσθαι CV)

cipiebat <; hic vero, quia de baptismate conscensurus erat, > incipiebat < legitur, scriptura referente: > et ipse erat Jesus incipiens <. Quando enim baptizatus est et mysterium secundae generationis assumpsit, ut tu quoque priorem nativitatem destruas et in secunda regeneratione nascaris, tunc dicitur >incepisse <. Et quomodo populus Judaeorum, quando erat in Aegypto, non Habebat initium mensium, quando vero egressus est ex Aegypto, tunc dicitur ad eum : > mensis iste, initium mensium, primus erit vobis de mensibus anni <. sic, qui necdum est baptizatus, nec > incepisse < narratur. Neque enim frustra additum putemus ad id, quod dicitur: > ipse erat Jesus <, quod sequitur: > incipiens <. Sed et hoc, quod ait : > quasi annorum triginta <, considerandum. > Joseph Joseph triginta annorum erat <, quando dimissus est e vincuhs et interpre- λέγεται· > καὶ αὐτός <, γάρ Ἰησοῦς ἀρχόμενος <· ὅτε γὰρ ἐβαπ- τίσατο καὶ τὸ μυστήριον ανέλαβετῆς ἀναγεννήσεως, ἵνα καὶ σὺ καταργησῃς τὴν προτεραν γεννησιν καὶ ἀναβῇς δευτέραν διὰ τῆς παλιγγενεσίας, τότε >ἄρχεσθαι < λέγεται.

Καὶ ὅσπερ οἶ ἐν Αἰγύπτῳ ὄντες οὐκ εἶχον ἀρχὴν μηνῶν οὐδὲ μῆνα ἑορτῶν, ὅτε δὲ ἤδη ἐξῂεσαν, νομοθε- τοῦνται λέγοντος τοῦ λόγου πρὸς αὐτούς· > ὁ μὴν οὗτος ἀρχὴ μηνῶν, πρῶτός ἐστιν ὑμῖν ἐν μησὶ τοῦ ἐνιαυτοῦ <, οὕτως ὁ μὲν μηδέπω βαπτισάμενος οὐδὲ > ἤρξατο <, ὁ δὲ βαπτισάμενος >ἤρ ξατο <. Οὐδὲ γὰρ εἰκῇ προσέθηκε τῷ > καὶ αὐτὸς ἦν Ἰησοῦς < τὸ > ἀρχόμενος <. Εἴπωμεν δὲ καὶ εἰς τὸ > ὢν ἐτῶν τριάκοντα <· τις ὢν ἐτῶν τριάκοντα ἤρξατο τῆς οἰκονομίας τῆς περὶ αὐτόν; Ἰωσήφ. Γέγραπται γὰρ, ὅτι > τριάκοντα ἐτῶν ἦν <, ἡνίκα ἐλύθη ἀπὸ τῶν δεσμῶν καὶ <συν > [*](15ff. Exod. 12, 2 24 ff. vgl. Gen. 41, 14ff. 24 f. Gen. 41, 46 1 hic vero > B 4~Jesus erat A Jesus > C 6 secundae > 7 ut > BE 8 nativ.] generationem C 9 in > A 13 14 egressus] ingresssus n, regressus CDlmn ~ est regressus C 15 tmic] nunc r 16 mensuiun DE 17 nobis E sic + nunc C 18 ~ baptiz. est AC 18/19 incepisse] cepisse CDe 19 Neque] Nec e 20 putem B, imputemus D 21 ~ Jesus erat AB 23 hoc > De ait] quitux C 26 est x > De ~ e vinc. est AB 1 γὰρ φησιν > CW ἦν + ὁ k ἦν > κ 2 λ) 2 Ἰησοῦς > ὅτι dV ὅτε — 4 ἀναγενν. > κλ 3 ἀνέλαβε] ἔλαβε W 4 ἵνα — 6 x > dC 4/5 καταργήσεις W 6 ἀναβῇς τι εἰς W 7 τότε — λέγεται > κλ] nach 4 ἀναγεννήσ. VW τότε ἄρχεται V) ἄρχ. ἄρχεται CV 11 Καὶ — 16 ενιαυτοῦ > C 16 ἐν + τοῖς V 17 οὕτως μὲν] ὁ μὲν γὰρ C μηδέπω W] μὴ CV 18 οὐδὲ W] οὐ μηδέπω οὐδὲ V, οὐδέπω οὐδὲν C 18/19 ὁ δὲ βαπτισάμενος ἤρξατο CV x > W 20 Ἰησοῦς + ἐτῶν ὠσεὶ τριάκοντα W 21 τὸ + κοὶ CV δὲ > W 22 τίς — 23 CV > W 23 τῆς οἰκονομίας CV] ἐκ τῆς ἱστορίας W 24 ἰωσήφ C] τὸν Ἰωσήφ VW)

tatus somnium Pharaonis Aegypti effectus est princeps ubertatisque tempore triticum congregavit, ut famis tempore haberet, quod clistribueret. Ego puto, quod triginta anni Joseph in typo triginta annorum praecesserint Salvatoris. Iste enim Joseph non tale triticum congregavit, quale in Aegypto ille Joseph, sed triticum verum atque caeleste, ut tempore ubertatis tritico congregato haberet, quod distribueret, cum fames esset missa in Aegyptum, > non fames panis neque sitis aquae, sed fames audiendi sermonem Dei < Congregat itaque de prophetis, de lege, de apostohs verba abundantiae, ut quando jam non scribuntur hbri nec novum ahquod conficitur instrumentum nec mittuntur apostoh, ea, quae ab Jesu in horrea apostolorum fuerant comportata, hoc est in animas eorum omniumque sanctorum, tunc distribuat et nutriat Aegyptum fame periclitantem maximeque fratres suos. τὸ ὄναρ Tw Φαραὼ καὶ ἐπιστεύθη τὴν Αἰγύπτου ἀρχὴν καὶ τὸν σῖτον τῆς εὐθηνίας συνήγαγε τῷ Φαραώ, ἵνα καὶ ἐν τῶ λιμῶ αὐτὸν διαδῶ. Τόχα ἐκεῖνα τὰ τριάκοντα τοῦ Ἰωσὴφ ἔτη τύπος ἦν τῶν τριάκοντα τοῦ Χριστοῦ μου ἐτῶν. Οὗτος γὰρ ὁ Ἰωσὴφ οὐχ ὅμοιον τῷ ’Ιωσὴφ ἐκείνῳ σῖτον συνάγει, ἀλλὰ σῖτον τὸν ἀληθινόν, ἶνα ἐν καιρῷ τῆς εὐθηνίας αὐτοῦ συναγαγὼν τὸν σῖτον ἔχῃ ἐπι- μετρῆσαι, ὅταν ἐξαποσταλῇ λιμὸς ἐπὶ τὴν γῆν, > οὐ λιμὸς ἄρτου οὐδὲ δίψος ὕδατος, ἀλλὰ λιμὸς τοῦ ἀκοῦσαι λόγον κυρίου(.

Συνάγεται γὰρ τὰ ἀπὸ τῶν προ- φητῶν, τὰ ἀπὸ τοῦ νόμου, τὰ ἀπὸ τῶν ἀποστόλων τῆς εὐθηνίας ῥή- ματα, ἴνα, ὅταν μηκέτι γράφηται γραφη,

τὰ ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ συναχθέντα εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν ψυχῶν τῶν ἀποστολικῶν καὶ τῶν διαδεχομένων αὐτοὺς θρέψῃ τὴν Αἴ- γυπτον, τὸν κόσμον, μάλιστα δὲ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ, περὶ ὧν γέ- [*](8ff. vgl. Gen. 41, 47 ff. 13 ff. gr., 15ff. lat. Amos 8, 11 1 Pharaoni AB > C Aegypti > A, Aegyptii E 6 typo 12 ubert.] necessitatis C triticum congregatum C 14. 15. 16 famis E 15 neque + stella (!) C 17 serm.] verbum C itaque > 18 de lege > C 19 habundantiae ACD ut] unde De 20 ~ jam C 21 aliquod > C 22 apost.] ab apostolis De 23 x > AB 24 comparata B 26 sanctarum E tmic > r 28 suos > 1 τῷ > C 2 Αίγύπτου CV] ἐκείνου W 3 τῆς — Φαραώ] τῷ Φ. τῆς εὐθηνίας CV 4 ἵνα > V καὶ > C 5 τριάκ. Χριστοῦ CV] Ἰησοῦ W 7 μου > C 7/8 ὁ Ἰωσὴφ > C 8 + σῖτον V 8/9 ἐκείνῳ > CV 9 σῖτον 1 > σῖτον 2 + 11 σῖτον· ἔχει C 11/12 ἐπιμετρῆσαι CV] ἀπομετρῆσαι W li οὐδὲ — 14 ὕδατος > C 14 δίψος] λίμὸς U τοῦ > V 20 ἵν’ V 23 ἢ ὑπὸ] ἀΠὸ W τοῦ > CV 27 μάλιστα C ] κάλιστα W 28 αὐτοῦ τοῦ Ἰωσὴφ VW)

de quibus scribitur: x >narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio ecclesiae cantabo <. Habent et alii homines verba patientiae verbaque justitiae et reliquarum verba virtutum; hoc est triticum, quod Joseph Aegyptiis distribuit. Sed ahud est frumentum, quod dat fratribus, id est discipulis suis, de Gessen terra, de ea, quae ad orientem respicit : triticum evangehcum, triticum apostohcum. De hoc tritico debemus panes facere, ita tamen, ut non commisceantur x >veteri < , habeamusque panem novum de scripturarum tritico farinaque commohtum in Christo Jesu : cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen. γραπται· διηγήσομαι τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου <. Ἔχουσι καὶ οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι λόγους περὶ σωφρο- σύνης, λόγους περὶ δικαιοσύνης, λόγους περὶ τῶν λοιπῶν ἀρετῶν· οὗτος ὁ σῖτός ἐστιν, ὃν Ἰωσὴφ ἔδωκe τοῖς Αἰγυπτίοις. Ἄλλος δὲ σῖτος, ὃν μερίζει τοῖς ἰδίοις ἀδελφοῖς τῆς Γεσέμ, ἀπὸ τῆς ἀνατολικῆς γῆς· οὗτός ἐστιν ὁ σῖτος, ὃν ὁ Ἰησοῦς ἔδωκε τοῖς ἰδίοις μαθηταῖς· σῖτος εὐαγγελικός τε καὶ ἀποστολικός. Διὰ τούτου ἀρτοποιῶμεν, >παλαιὰν < >ζύμην < μὴ παραλάβωμεν, καινὸν ἄρτον ἀπὸ τῶν ἱερῶν γραμμάτων ποιήσωμεν.