Qui evangelii sermonem docet, non unam rem annuntiat, sed plurimas. Hoc quippe scriptura significat dicens: > multa quidem et alia exhortans annuntiabat <. Itaque etiam >alia <, quae scripta non sunt, Joamies populo praedicabat; quae autem scripta sunt, considerate, quanta fuerint. Annuntiavit Christum, monstravit eum, baptismum Spiritus sancti praedicavit; publicanos salutem docuit, mihtes disciplinam, aream purgari, succidi arbores et cetera, quae evangehi narrat historia. Exceptis ergo his, quaescriptasunt, etiam aha, quae scripta non sunt, annuntiasse monstratur in eo, quod dicitur: > multa quidem et alia exhortans annuntiabat populo <. Et quomodo in evangeho secundum Joannem de Christo refertur, quia multa et aha locutus est, > quae non sunt scripta in hbro isto <, > quae si scriberentur, neque ipsum puto mundum pere potuisse hbros, qui scribendi x <: sic et in praesenti loco in-
Ὁ τὸν λόγον τοῦ εὐαγγελίου διδάσκων οὐχ ἔν πρᾶγμα εὐαγγελίζεται, ἀλλὰ πλείονα· νοῦν γὰρ ἔχει <τὸ > ἐπαγγελλόμενον, ὅτι > πολλά < ἐστιν ἃ εὐαγγελίζεται· εὐαγγελίζεται μὲν οὖν ὁ Ἰωάννης > πολλὰ καὶ ἔτερας· [*](2— 4 Luk. 3, 18— 22 13 f. vgl. Mark. 1, 7. 8 Par. ; Joh. 1, 29. 33 u. 6. 20 f. Joh. 20, 30 21 ff. Joh. 21, 25 1 Incipit XXVII. de . . . AC (XXVI. C) 2 et > n hortans 3 ad — ait > A 4 descendet A 6 adnuntiet E 7 + non B, + nunc AE 10 Itaque] Ita B Itaque — 11 praed. > alia] iUa B A sunt > r 13 fuerint — 15 fuerint quae annunciant Christum. Monstravit enim baptismum Spiritus sancti, praedicavit publicanis salutem, docuit milites De 14 baptisma AC ~ sancti Spir. B sancti > C 15 ~ arb. succ. C 18 Ula De annunt.] evangelizabat C 20 et > C 21 scribantur 168, 5 –10 a 168, 5 –169, 3 CV 168, 9— 169, 3 d 168, 9 — 169, 3 + 168, 5 —8 S 5 Ὁ — 10 ἕτερα] εἰπὼν δὲ ὅτι πολλὰ μὲν οὖν κοὶ ἕτερα παρακα λῶν εὐηγγελίζετο τὸν λαόν, ἔδειξεν ὅτ ὁ τὸν λόγον τοῦ εὐαγγελίου διδάσκων πολλὰ σωτήρια εὐαγγελίζεται διδάγματα α ὁ τὸν λόγον — διδάγμ.] καὶ ἄλλα πλεῖστα περὶ τοῦ Χριστοῦ εἰρήκει ὁ Ἰωάννης A) Ὁ > ν] ὁ γὰρ C, ἢ ὅτι ὁ S — 8 εὐαγγ.] σωτήρια πολλὰ εὐαγγελίζεται διδάγματα S 9 εὐαγγ. — 10 ἕτερα] πολλὰ μὲν μὲν οὖν κοὶ ἕτερα κοὶ ὁ Ἰωάννης εὐηγγελίζετο C, ἐπάγει δὲ ὁ εὐαγγελιστής, ὅτι καὶ ἕτερα πολλὰ παρακαλῶν εὐηγγελίζετο τὸν λαόν dS ὁ εὐαγγ. x > S Ι εὐαγγελίζεται S))
v.9.p.169
tellege, quod forsitan Lucas, quoniam majora quaedam a Joanne annuntiabantur, quam ut deberent litteris credi, noluerit ea nominatim dicere, sed tantum significaverit, quod dicta sint, et idcirco dixisse: > multa quidem et alia exhortans annuntiabat populo <. Miremur Joannem et ex his quidem, quae sequuntur, maxime quod > inter natos mulierum major Joanne Baptista nemo < fuerit et in tantam opinionem merito virtutis adscenderit, ut a plerisque > Christus putaretur. Sed illud multo mirabihus : Herodes tararcha habebat regiam potestatem et poterat eum, cum voluisset, occidere ; et cum rem fecisset injustam et contra legem Moysi, ut uxorem fratris sui acciperet, quae habebat filiam de priori viro, non eum timuit, non accepit personam, non cogitavit, ut dixi, regiam potestatem, non formidavit interitum — sciebat enim, etiam si propheta non esset, quod lacessitus eum posset occidere — haec igitur universa cum nosset, libertate prophetica corripuit Herodem et incestas nuptias ar- καὶ οὐ γέγραπται, ὅτι, ἐπειδὴ εἰκὸς μείζονά τινα ἦν τῆς γραφῆς, ἐσιώπησεν ὁ Λουκᾶς.
Οὗτος παρανόμως ἔγημε τὴν γυ- ναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ παρὰ τὸν Μωϋσέως νόμον.
|| Ὅτι δὲ τοῦτό ἐστιν, ἔνθεν ἐστὶν σημειώσασθαι· ἐν γὰρ τῷ αὐτῷ ἔτει, καθ’ ὁ ὁ Ἰωάννης ἦλθε βαπτίσων, ἐν ᾧ καὶ ἀπετμήθη ὑπὸ Ἡρώδου, ἀμφότεροι ἦσαν ἄρχοντες τετράρχαι, ὁ μέν Ἡρώδης τῆς Γαλιλαίας, ὁ δὲ Φίλιππος τῆς Ἰτουραίς καὶ Τραχωνίτιδος χώρας. Ι Ἀλλ’ ὁ ἀκατάπληκτος Ἰωάννης ὁ μηδενὸς πρόσωπον λαμβάνων, [*](8 Luk. 7, 28 9f. vgl. Luk. 3, 15 1/2 quoniamj quando B 3/4 deberet CD 5 quae dicta sunt AB sunt E 7 Miremus C et > BDe quidem > C] vor 9 tantum ilHus opinio B, tantimi opinionis A, tantum (+ marg. illud) oppinionem E 10 illud] aliud Dlr ~ raulto illud C 12 et > poterat > ABE cum — 13 occid. > B voluiss. + eum A Α 16 priore A 18 dixi] dictum est C 19 non — 21 esset > C 21 non > AB 22 eum] 169, 13 —15 + 24 — 170, 7 λ 169, 13 —23 dCS + 170, 3 ἤλεγξε — 7 dC (169, 16 — 23 statt 24 —170, 3 παρρησ. in dCS) 1 x > dC] ἀλλ᾿ C γέγρ. + de dS δὲ > dCS 2 ἦν] εἶναι 2/3 ὅθεν ἐσιώπησεν S, διὸ καὶ ἐσιώπησεν d + αὐτὰ dS (+ P 168,5 — 8 S) 3 ὁ Λουκᾶς > dS 13 Οὗτος + ὁ Ἡρώδης dCS Οὗτος] αὐτὸς 13/14 yvvalxa + Φιλίππου dC 14 αὐτοῦ + ἔτι ζῶντος αὐτοῦ dCS 15 Μωσεώς CD 5 S νόμον + τοῦτο ποιήσας S 18 καθ’ ὁ] ἐν cb S, καθ’ ᾯ d 5 βαπτίζων S 19 ἐν — Ἡρώδου] ὅτε καὶ ὑπ’ αὐτοῦ ἀπετμήθη S 20 ἄρχοντες > S 24 ἀκατάληπτος)
v.9.p.170
guit, et ob id clausus > in carcere <, non de morte sollicitus, non de incerto judicio judicis, sed in vinculis de Christo, quem annuntiaverat, cogitabat. Et quia ipse ad eum ire non poterat, mittit discipulos suos sciscitans: > tu es, qui ven- turus es, an alium exspectamus ? < Animadvertite, quod > et in carcere < docuerit, Unde enim et in illo loco discipulos habebat, et quam ob causam ibidem perseverantes, nisi quod et in carcere magistri fungebatur officio et eos divinis sermonibus erudiebat ? Inter quae etiam, cum de Jesu orta esset quaestio, mittit ex discipulis et interrogat: > tu es, qui venturus es, an alium exspectamus ? < Revertuntur discipuli et nuntiant magistro, quae Salvator jussemat nuntiari: cujus verbis Joannes armatus ad praelium confidenter emoritur et libenter capite truncatur ipsius Domini voce firmatus verum esse Dei Filium, quem credebat. Haec de Joanne et libertate ejus, et de Herodis insania, qui super multa scelera etiam hoc addidit, ut Joannem primum carcere clauderet et postea decollaret. Quia vero Dominus baptizatus est et caeli aperti sunt et > Spiritus sanctus descendit < super eum voxque de caelis intonuit dicens: x >hic est Fihus meus dilectus, in quo mihi complacui <, dicendum est in baptismo Jesu caelum esse reseratum, et ad dispensationem remissionis peccatorum, non iUius, > qui peccatum non fecerat, neque inventus est dolus in ore ejus <, sed ad totius mundi apertos esse οὐ φοβηθεὶς τὴν βασιλικὴν ἐξουσίαν, οὐδὲν ἧττον πληρῶν προφητι- κὴν παῤῥησίαν, ἤλεγξε τὸν Ἡρώ- δην ἐπὶ τῇ παρανομίᾳ τοῦ γάμου· διὸ καὶ κατεκλείσθη > εἰς φυλακήν <, καὶ μὴ μεριμνῶν θάνατον ἐμερίμνα περὶ Χριστοῦ.
[*](7f., 13f. Matth. 11, 2 Par. 19 f. vgl. Luk. 3, 20 25f. 1 Petr. 2, 22 1 non] sed C 2 incerto] incesto C 3 judicio] judicii De, indicio C judicis x > CDEe sed] et A, set C sed + et E 5 ire] venire C 6 potuit B mittit + ad eum C 7 suos > A sciscitantes 9 Animadverte ABE, Animadvertes De docuerit. Unde enim] docuerit, videns eiim In, docuerit: vides eum r et] ei C 10 discipuli B habebat > BCE] habere De ob + hanc E persever.] per se persever. + erudiebat Be 11 nisi — 12 erudiebat > e 11 et 1 x > fungebantur AB 13 ex disc.] discipulos C + suos C 14 et > 16 moritur B 17 ipsa De + vox De ~ Domini voce A 18 de 2 > De 19 qui] que C scelera + sua B ut > E deret] cluderet Dr 21 sunt > A 22 voxque] vox quoque C caelo + super eum C 23 dilectus > C in 2 > BCDE sionis] remissionemque De 26 ad > 2 οὐδέν V] οὐδὲ λ 3 ἤλεγξε] ὁ οὖν Ἰωάννης ἤλεγξε, φησίν dC 3/4 Ἡρώδη β 4 t?] > λ παρανόμῳ β 5 διὸ > h ω] θανάτου λ 7 περὶ] παρὰ B 1 περὶ + τοῦ d ( > D 5)) v.9.p.171
caelos et Spiritum sanctum descendisse, ut, postquam Dominus > adscendisset in excelsum captivam ducens captivitatem <, tri- bueret nobis Spiritum, qui ad se venerat, quem quidem et dedit resurrectionis suae tempore dicens : > Accipite Spiritum sanctum ! cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur <.΄ > Descendit <autem > Spiritus sanctus < Salvatorem columbae <, avismansuetae, in- nocentis et simplicis. Unde et nobis praecipitur, ut imitemur innocentiam columbarum. Talis est Spiritus sanctus, mundus et volucris et in sublime consurgens. Quamobrem orantes dicimus : > quis dabit milii pennas ut columbae, et volabo et requiescam? < id est : quis dabit mihi pennas Spiritus sancti? Et in alio loco sermo propheticus pollicetur : > si dormieritis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in virore auri <. Si enim > inter medios cleros < veteris et novi testamenti re- quieverimus, dabuntur nobis > pennae columbae deargentatae <, id est, sermones Dei, et > posteriora ejus auro < fulgore et > virore < ραδιαντια, tia, ut sensus noster Spiritus sancti sensibus compleatur, id est, ut sermo et mens illius compleatur adventu et nec loquamur aliquid nec intellegamus , nisi quod ille suggesserit, omnisque sanctificatio tam in corde, quam in verbis et in opere, a sancto Sprritu veniat in Christo Jesu: cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen.
[ἤτοι] διὰ τὸ πρᾶον καὶ ἕνα καὶ ἡμεῖς τὸ πρᾶον καὶ ἀκέραιον τῆς περιστερᾶς μιμησώμεθα καὶ τὸ πέτασθαι τῷ τῷ ὑπέρ τὰ γήϊνα.
[*](2 Ps. 67(68), 19; Ephes. 4, 8 4ff. Joh. 20, 22. 23 9 f. vgl. Matth. 10, 16 13 Ps. 54 (55) 7 15 ff. Ps. 67 (68), 14 2 in > A excels.] altum C et captivam duxit D, et duxisset e captivam > AE 2/3 tribuerit D 3 Spir. + tum B venerat + et AE et > A ~ ded. et De dederat 4 suae > BDe 5 dimituntur 2 Ar ei] eis DEe retinebuntur A 6 autem] enim r speciern E 11 est > et > B 12 in > Dmr 13/14 et volabo > ADe 14 16 dorsi > BE 18 id — 19 serm.] sermo ABE, sermone C 19 virore > C 20 nostri A ~ compleantur sens. A ut > + etBE 21 compleantm- CE et 2] ut C 21/22 intellig. aliquid nec loqu. A 22 sucgesserit C omnisque] sed omnis De, + illa C 23 quam] tam (avis quam corr.) C et] quam C 23/24 ~ Spir. sancto B 24 in > E] et B. et a A ’--’ Jesu Christo AE Jesu + Dominonostro 25 Explicit omeUa XXVII. AC (XXVI. C) 171, 8 — 11 dCS 8 ἤτοι] ἢ S ἀκέρ. + τῆς περιστερᾶς S 9 καὶ — 10 περιστ] αὐτὸ S 10 καὶ — 11 γήϊνα nur C)