In Libros Aristotelis De Caelo Paraphrasis

Cum itaque leve et grave coraparatione ad aliud ita definivisset, ait: plurimi de g-ravi et levi disputaruut, sed eorum disputatio de iis nou fuit, quae absolute ita suut, sed de iis tantum, quae comparatioue ad aliud gravia et levia dicuutur. eorum autem, inquit, ratio de levi et gravi, ut iuxta eorum sententiam sunt, eis non congruit, quae absolute ita sunt; id quodque perspicuum erit, cum ultra progressa haec erit disputatio. qua autem ratione id perspicuum evadat, modo audies. aiuut enim levius et gravius, ut iu Timaeo scriptum est, id esse, quod vel ex pluribus vel ex paucioribus partibus constat, cum dicant gravius id esse, quod [partium multitudiue aliud antecedat, quod minus grave existit]; partes namque in omnibus iis unius et eiusdem formae sunt, quantitate autem distinguuntur inter se. quemadmodum enim in iis corporibus, quae forma aequalia sunt, plumbum mains minore gravius est, ita in aliis animadvertunt, quae forma similia non sunt, veluti lignum et aes. cuius enim essentia ex excessu yartium constat, id gravius est. eorum namque similiter alterum alteri gravitate praevalet, comparatioue ad partium multitudinem, siquidem eorum essentia simul omnium ex quibusdam eisdcm partibus constat, tametsi ita non appareat. sed cum eorum sententia ita determinata sit, non de eo, quod omnino [leve] est [et] grave, dixerunt; etenim si partes ignis plures fuerint quam partes terrae, leves quoque esse ac sursum ferri videbuntur, terra vero gravis esse et deorsuni descendere, quamvis ex ea minor portio sumatur — ignis enim quanto fuerit maior, tanto celerius sursum feretur — cum tamen cousentaueura foret (iuxta horum sententiam) ut res contraiio modo se haberet, siquidem levitatis et gravitatis causam id nou auget, sed ex eo tantum, quod res ex pluribus vel paucioribus partibus constat, levitas et gravitas efflciuntur. neque haec (mebercle) iuxta borum sententiam gravi et levi conveniunt, quae omnino et absolute talia sunt, nisi id fuerit propter causam, quae gravi ot levi conveniat. praeterea inquit, quamvis hoc de omnibus corporibus non dicant, sed de iis, quae sunt eiusdem generis, tamen hoc quoque modo sermo eorum, qui leve et grave multitudine et parvitate definiverunt, absurdum non effugit. ignis enim et aeris multitude modicum aquae pondere [*](1 et—adiunctione corrupta: fort, (facile erit;) quid adiungitur (si dicamus et 14.15 partium—existit] sic emendavit Al locum corruptum; fort, legendum secundum ex pluribus partibus, levius autem, quod ex. paucioribus constat 37 tamen— effugit (39)] ita seripsi; Al exhibet: non proplerea id sermone eorum signijicatur, qui leve . . definiverunt 39 multitudo scripsi: eonstitutio codd. Al)

superabit ac magis deorsum inclinohunt, siquidem enrum essentia [*](f. 57r) ex pluribus eisdem triangulis constat, sed ad seusum apparet [omnia] coutra eveuire; semper enim aer aqua magis ascendit, eoque magis, quo maior extiterit. et paritev Aq igne ac de borum uuoquoque credendum est.

Hos autem sermoues retulit ad eius impugnatiouem, quod in Timaeo scriptum est, uempe ignem levissimum esse, quoniam ex paucissimis partibus coustet. at ipse non reete Platonis sententiam intellexisse videtur. non enim ullo modo Plato fatetur leve vel grave quippiara inveniri, dum iu proprio loco mauet; sed quando corpora ex proximis iu propria loca feruutur, quia uatura opprimuutur, atque ab boc toto compelluutur, quod ea inibi in huius universi globum deducit, quando vult, ut penes se congregentur: turn ea, quae ad id, quod iuxta pedes nostros existit, moventur, gravia dicuntur, quae autem supra caput nostrum evolant, levia nominantur. quamobrem ait, si quispiam inter ignem et caelum insistat, velitque ignem ponderare et maiorem ignis imrtem in altera duarum lancium posuerit, ignis maior ad id, quod iuxta plantas pedum eius consistit, magis inclinabit; dicitque., ignem maiorem minore igne esse graviorem, quadoquidem nos grave consideramus secundum motum in id, quod iuxta plautas pedum nostrorum existit. atque quispiam adiciat dicatque: terra si trauspouatur suspendaturque, cogetur bomo affirmare unum idemque veluti aerem gravem et levem existere, cum dixerit levitatem gravitatemque corporibus per se inesse, Ι ipsasque causas motus in sublime vel deorsum esse. [*](f. 57v) contingit enim, ut gravis sit aer eo tempore, quo ex aqua iu proprium locum movetur, diciturque borum duorum triangulorum (?) gravitatem non proveuire a loco in locis alienis, sed dictos triangulos (?) inseparables ab eo existere necessarioque fiet, ut unum grave et leve simul esse dicatur. dicere enim comparatioue unius ad alterura, sermo callidus est; quod enim sursum vel deorsum manet, unius ad alterum comparatioue dicetur, sed grave et leve non dicuntur comparatioue ad aliud; quae enim unam atque eandera in universum inclinationem babent et ad unum euudemque locum feruntur, gravia et levia ex incliuationis ac celeritatis motus ad- iunctione ad invicem dicuntur. etenim baec iam antea fecit; sed nemo universum mundum levem vel gravem affirmaret, tametsi iu universum moveretur ac fundamentum positionis, iu qua modo invenitur, egrederetur. si enim ad eum locum declinaret, a quo initium sumpsit, boc profecto ex eo non erit, quod gravis vel levis existat. etenim non poterit quis hominem levem esse affirmare ipsumque [*](16 ait] Tim. 63 B 17 et] vel codd. Al 27 diciturque—dicatur (30) conicio dkitque . . duorum elementoruin . . sed inspparahileiii ab eis 35 spd gravia codd. AI 41 hominem] mundum Al)

tunc supra capitis nostri medietatem moveri, neque etiam [*](f. 57v) graveoi, tametsi ad id moveretur, quod iuxta plantas pedum nostrorum existit. etenim si ob earn causani, quia ad uostri capitis medietatem raovebatur (quemadmodum inquit) penes nos levis extitisset, tum is ipse, quia ad id movetur, quod iuxta plantas pedum eovum consistit, qui ex alia terrae parte, quae nostris pedibus e regioue opponitur, sunt constituti, penes eos gravis diceretur. uec eo, quia locus est impossibilis, quod omnino deducitur, falsum extiterit; uon euim ob eam causam, quia, cum homo evasissem, fieri nou poterat, ut alae mihi inessent, falsa ac impossibilis erit haec enuntiatio: si alae mihi inessent, ego volarem. cum itaque Plato (quemadmodum dictum est) non ponat fundameutum, ut inveniatur omnino aliquid, quod, si in proprio loco maneat, leve vel grave existat, ac igni, quacunque causa sit, pyramidis figumm attribuerit: qui dicit consentaueum esse, ut ignis levissimus sit, quandoquidem ex minimis atque eisdem triangulis constet, hie profecto Platonis sermonem iuxta propriam sententiam innovat, quatenus optima quidem significatione eo nou utitur, quod a philosopho acceperat. si Plato namque (quemdadmodum vir iste opiuatur) operationes elementorum, essentias et aflfectiones eorum figurae accommodasset, utique consentaueum diceret necessario omnino effici ac deduci, figuram levitatis causam existere. at quamvis ignis ex minimis atque eisdem triangulis constet, tamen primaria ratione honc ob causam triangulorum parvitas nullo modo causa levitatis existit, sed forma talis quantitatis ab his triangulis efficitur, levitas vero formae causa existit; quandoquidem siccitatis causa (exempli gratia) frigiditas erit, siccitas vero non nisi ex accidenti febris causa erit. igitur triangulorum parvitas ex accideuti levitatis causa existit; verum ob banc causam omni in loco parvitas levitatis causa minime erit. etenim si per se haec causa extitisset, utique huic sermoni <ratio> inesset; at si ex accidenti tit, nihil prohibet, quin eorum causa existat, quae maxima distat contrarietate. cum enim Plato ponat aquam aeremque ex eisdem formis constare, sed quae mutabiles sunt, ac illis materiae elementorumque proportionem attribuat, omnino quidem nullo modo sequitur. etenim ipse etiam fatetur ex eisdem elementis aliqua oriri, quae maxima contrariate distant.

[*](15 qui scripsi: ct dicit codcl: dixit Al 25 levitatis scripsi: horum codd. Al sed et Jormae causa (26) emendavi. Al vertit lineas 25. 26 hoc modo: sed primaria ratione eausa huius non est, quippe triangulorum parvitas horum causa ullo modo ad omnem formam existit, quemadmodum haec quantitus in his triangulis causa est; sed levitas forma eius existit. 31 ratio supplevi: Al habet i. in. hic nonnulla desunt 36 etenim] fort, delendura et emendandum ut . . fateatur)