In Libros Aristotelis De Caelo Paraphrasis

At quonam modo conveniunt eiusmodi sermones huic rei, de qua uos pertractaraus? dicemus: quaudo movebuntur corpora, quae natura supra infracpie ad eoruni perfectionem moveutur, non convenit, ut quicquani hac in re inquiramus, hoc est in motu eorum ad haec duo loca, nisi inclinationem eius, quod potestate est, ad perfectiouem, hoc est ad actum et iinem; similiter in reliquis motibus; non est enim, ut quispiam banc causam quaerat, cur scilicet quod curatur ad sanitatem moveatur, quasi non conveuiat ei, quod curatur, ut ad valetudinem, sed ad albedinem revertatur, et quod febrescit, ex eo, quod tale, ad febrem, non ad . . . regrediatur. moveri enim eodem iure se habet, quo transmutari et augeri, in proprium eorum finem. quemadmodum enim quod augetur, cum mutaticr, quatenus augetur, profecto non ad sanitatem, sed ad maiorem magnitudinem revertitur — etenim ad quantitatem quaudam transmutatur — ita levia etiam et gravia, siquidem haec superiora petunt, nempa levia, ilia autem ad inferiora praecipitantur, nempe gravia. ea enim, quae motu locali, et quae ceteris motibus feruutur, in hoc potissimum difterunt inter se, siquidem quae locali motu moventur, iuitium motus in se habere videntur, reliqua vero extriusecus, quemadmodum id, quod curatur, et quod augescit; quamquam haec duo etiam, dum parvum motus initium acquiruut extrinsecus, interdum ex se ipsis transmutautur, id siquidem ad valetudinem, hoc autem, veluti quando febricitat, vel id ad morbum, hoc vero, quatenus alitur. et quia id, quod curatur, haec duo admittit, nempe valetudinem et morbum, ideo si eius motus in valetudinem existat, ut plurimum ex se ad eam movetur, si vero ad morbum, pariter ex se. <et> quemadmodum dicimus haec duo interdum ex se cum parvum motus principium extrinsecus sumpserint, eo magis leve et grave; sed initium motus in illis inveniri videtur, quoniam horum duorum materia, hoc est subiectum eorum, proxime ad rei substantiam accedit. signum autem est, quod eiusmodi quidem motu moventur, quandoquidem ex eorum essentia ahsoluta inveniuntur. quae vero ortu generantur, nondum [*](14 post non (id codd. Al legunt caliditatem 15 eodem — quo emendavi: enim transmutari . . finem, eo iure se habent, quo id quod augelur; quod enim . . Al 18 etenim supplevi: et quod transmutatur Al 28 febricitat et alitur fort, transponenda sunt 36 signum—quod (37) emendavi: ac illi, quod in ea invenitur; eiusmodi Al)

Perspicuum est, inquit, id, quod est potevAia ens, ita ut in locum revertatur, in locum reverti, et si in hoc quantum et in boc quale, ad hoc ferri, iu quantum perfectionem acquiret; hoc autem totum eo feretur, quo actus potentiae invenitur.

Eadem autem causa est, quamobrem corpora ad propriam [*](f. 60v) eorum pevfectionem moveantur, cum non modo id, quod perfectum non est, veliiti vapor, qui in aerem mutatiir ac sursum asceudit, sed corpora etiam perfecta ad propria eorum loca celeriter moveantur; eteuim liuius rei causa iu omnibus iilis ad propriam perfectionem incliuatio est. cum itaque ex uumero corporum, quae perfecta existunt, veluti aer, ignis et reliqua, quaedam in propriis eorum locis, quae uaturalia sunt illis, non existant, quasi ilia motum festiuant, ut id adipiscautur, sponteque ad sua loca, nulla re impediente, moventur, quemadmodum alimentum, dum mutatur ac refertur ad alitum, movetur in illudque convertitur, si nulla alia re praepediatur. ait: sed <nec> talia quidem <perveniunt> per propriam perfectiouem, quae est in illis, dum motus per se <non> existit, quemadmodum in praecedeutibus sermonibus, hoc est in Octavo Naturalis Auscultationis Libro, dictum fuit. motum autem quidpiam extrinsecus aflfert, quemadmodum accidit, si aliquid iacitur; atqui eos, qui curantur quique febrescunt, prima eorum dispositio movere facit, si id, quod motum affert quodque valetudinem in aegritudinem mutavit, et quae eiusdem generis sunt, non insequantur. quod vero iis, quae deorsum feruntur, motum affert, est quod trahit pellitque, quemadmodum motivum reiecti id esse dicitur, uude aliquid reiectum est, veluti a pariete pila.

Incliuatio igitur ac versus propriam perfectionem praeparatio, motus in propria loca causa existit; unumquodque enim ad simile movetur, et quod potestate est versus id, quod simile est ei, quod actu existit. etenim quod potestate est, sua potestate fertur, cum dispositio, quae versus id contendit, similitudo quaedam existat; ferri itaque ad id, ad hoc simile atque ad eius formam est ferri. atque hinc quispiam existimaverit id, quod veteres tradiderunt, quod simile feratur ad simile, hoc est quod id, quod potestate est, ad actum movetur. haec enim duo (quemadmodum diximus) similia sunt, consentaneum uamque non est existiraare veteres dixisse simile ad simile plane ferri; neque enim si terra nostra cogitatioue eo transferatur, ubi nunc luua est, eius partes, quamvis ei similes sint, ad ipsam ferrentur, sed ad medium, quo in loco manere solent, cum perfectae sunt, siquidem vim tantum liabent, ut ad medium ferantur. atque in uuiversum alio sermone maniad [*](1.2 et moveantur] exordiantur Al 2.3 non—est] ita Al: codd. 8 non addidi 12 ait emendavi: utpote codd. Al nee et perveniunt siipplevi: (utpote) ex iis, quae sunt Al 15 Octavo] cap. 4 16. 17 quemadmodum—atqui ita codd.: turn quod impedimenlum detraxit, tum Al 17 prima . . dispositio] ad primam . . dispositionem omnes testes 25 et 31 movetur] exorditur A1 (ut supra) 29 id—tradiderunt] ita Al secundum Aristot.: veteres iudicasse codd.)