In Libros Aristotelis De Caelo Paraphrasis
Themistius
Themistius. Themistii In Libros Aristotelis De Caelo Paraphrasis (Commentaria In Aristotelem Graeca, Volume 5.4). Landauer, Samuel, editor. Berlin: Reimer, 1902.
Cum autem omnium corporum ortus non sit, restat, ut, quorum corporum ortus sit, et cur sit, dicamus. quoniam igitur in omnibus. quae prima et principia hahent, cognitio ex primis haurienda est, prima vero ac principia eorum, quae sunt, elementa, quae in illis inveniuntur, habentur: primum hoc videndum est, nempe num talium corporum, quae ortum habent, sint elementa; deinde si inveniuntur, quamobrem sint, videndum est. exempli gratia quoniam simplex motus invenitur, qui in quantitate et qualitate quadani est. in hac autem indagine convenit, ut primo sumamus ac ponamus, quae elementi uatura sit. itaque corporis elementum ultimum eius sit, in qoud cetera corpora composita dividuntur, quatenus vel potestate vel actu in eo inest; hoc enim utro modo sit, adhuc ambiguum est. si enim ortus et interitus causae congregatio et segregatio sint, elementum actu erit in corpore; si autem ortus causa non sit congregatio, sed alteratio et transmutatio, elementum potestate in corpore extiterit. ex hoc autem sermone, cum dicimus ultimum eius esse, in quod corpora dividuntur, intellegitur etiam, quod sint prima, quandoquidem in ea primo dividuntur, cpiae specie diflferuut. prima autem eorum, in quibus sunt, elementa habentur, siquidem multa alia in illis etiam inveniuntur, quemadmodum operationes et motus, atque in universum omnia accidentia, sed haec prima quidem non sunt, tale autem aliquid elementum esse ex eo quidem manifestum est, quod omnes [et in omnibus] hoc elementi uomen iuxta liunc naturae ordinem volunt dicere, cum si de rebus naturalibus, tum si de artificialibus, vel in universum de iis, quae congregatione fiunt, sermonem habeant ac disputent. etenim plautae et animalis ele- [*](2 Alexnder] cf. Simpl. 598, 26 sqq. 3 corpus quoddant] ἀσώματος Simpl. 10 hoc est et sq. locus vix sanus 21 post quadam est lacuna hiave videtur 24 hoc—adhuc (25) Al secundum Atist.: codd. corrupti 25 si—extiterit (28)] cf. Simpl. 601, 6—9 31 prima] πρῶτα δὲ τῶν ἐνυπαρχόντων 302a12)
Quodsi hoc naturae ordine elementum se habeat, omniuo convenit, ut aliqua eiusmodi uecessario siut; uon euim aliquod compositorum propter aliquid aliud fit. uumquid autem aliqua eiusmodi in corporibus inveniantur, perspicuum ac manifestum existit; nos enim ad sensum videnuis ex corporibus alia corpora simpliciora elici, quemadmodum ex osse et trabe ignis elicitur. hoc autem minime ita se haheret, nisi potestate in illis existerent; cum autem ex illis eliciuntur, ex potestate in actum redduntur. posset namque quispiam occurrere: (pianam ratione (inquiens) tantum eonvenit, ut haec illorum esse elementa credautur, et nou dicetur res contrario modo se habere? etenim quanam de causa tantum ignem dicemus esse elementum, ex quo et aliis nonnullis trabs constituitur, stituitur, et non dicetur trabs ignis elementum esse, cum manifestum sit ignem ex lignis oriri; id autem, ex quo aliquid fit, eius quod fit, elementum esse potest, verum id, ex quo aliquid fit, quatenus est in eo, eius quidem elementum esse potest; si autem in eo non existat, licet ex eo fiat, fieri non potest, ut illius elementum dicatur. siquidem non eonvenit, ut inde hac in re absoluta ratio desumatur, cpiia nempe eorum uuumquodque ex eo constat, quod sibi finitimum existit, quemadmodum ignis ex corpore (?) et trabs ex igue, sed consentaneum est, ut speculationi de hac re illud etiam adiungamus, quatenus nempe alterum in altero existit; nam in trabe, in ossibus et in uuoquoque eiusdem generis videmus haec potestate inesse, siquidem perspicue ex illis elici videntur, in igne autem, et ignis in illis reliquis partibus, trabs et caro uon videntur inesse, neque haec duo ex illis eliciuntur; elicerentur enim, si in illis invenirentur. neque eonvenit, ut dicamus ossa et caruem fieri ex his, non haec ex ossibus et carne, si elementa | [*](f. 47v) plura quam unum tantum extitissent; verum si unum modo sit, quemadmodum materia, et ex hac omnia corpora, et ex corporibus erit materia dissolutione in contrarium. siquidem, licet id ita se habeat, cousonum tamen rationi non est, ut hoc modo dicamus materiam ex corporibus fieri — quandoquidem eonvenit (quemadmodum dicebamus) ut perpendatur generationis modus — non ex eo, quod adinvicem commutari videntur. itaque hac de causa putandum est, unum tantum eorum elementum esse; etenim elementa ex [*](3 primas scripsi: primorum codd. Al 9 trabe] fort, pro trabe semper lignum ξύλον) ponendum 25 alterum . . existit emendavi: alter ex altero oritur codd. Al 28 et ignis hi] si conferas illis et sq. fort, emendandum et terra et 32 unum et hac (33) scripsi: haec et his codd. Al 37 non suspectum: conicio sed 38 itaque— congregatione (174,2) om. Al)
Cum autem ex his rebus perspicuum evadat elementa et prima inveniri ac ipsa initia et elementa qualia sint, et cetenis tantum res esse compositas, statiin deinceps refert subiungitque Empedoclem ponere ignem et aquam et quae eiusdem generis sunt elementa aliorum esse, Anaxagoram vero contra ac Empedocles de his s entire, atque in uuiversum dicamus, quod unusquisque eorum contra de his ac alter sentit, (pioniam Empedocles ait corporum elementa esse ignem et terram et quae inter liaec medium tenent, Anaxagoras vero contra; eas enim partes, quae inter se similes sunt, quemadmodum caro, os, lignum et unumquodque talium, elementa esse, aerem autem et ignem mixturam liorum, corporum nempe consimilium partium, quae semina appellabat. siquidem ait aera et ignem ex omnibus eiusmodi similibus partibus constare, ea ratione, ut ob exiguam earum molem indistinctae sint, sed simul coacervatis ac confusis res distinguitur; quae vero elementa appellat, sunt ignis, aer et reliqua eiusdem generis, hanc autem ob causam unumquodque ex his constabit, uempe ex aere, igne et aliis eiusdem generis, quoniam in his omnia corpora similium partium insunt, sed ob exiguam eorum molem sub seusum cernendi non caduut. quoniam vero Anaxagoras ignem aethera appellat, convenit ut intellegamus, quod de igne retulit, eius sermoni additum esse, quare ait: Anaxagoras enim ignem et aethera pro eodem appellat.
At simplicia inveniri hoc sermone ostenditur. omnis motus eius, quod movetur, motus est; motus autem rei concretae concretus, simplicis vero simplex existit. sique motus simplex inveniatur, simplex mobile itidem inveuitur: igitur elementa etiam inveniuntur. etenim corpus simplex mobile simplex est, quod elein [*](8. 9 ossibus] fort, scribendum ossa 9 plane (ὄντως): ortum hie significavit Al 10 elemends suspectum 27 indistinctae ementlavi: inordinatae codd. Al (Arist. ἀοράτων) 28 quae—sunt scripsi: quae elementa appellantur, qualia sunt Al)