In Libros Aristotelis De Caelo Paraphrasis

Atqui consentaneum est, ut bunc sermonem iuxta communem sententiam prosequamur; eum enim non ita, ac si indefinitus esset, Aristoteles pronuntiavit, sed quando axis certo modo positus est. istae enim figurae iuxta qiumdam axis proportionem in orbem ferri possunt, nulla extra caelum inanitate existente. in globo autem omuino in universum necessario non sequitur, ut extra caelum aliquid sit.

Prae terea, si caeli motus, videlicet tempus caeli motus, quo caelum una circumvolutione movetur, ceterorum motuum mensura est, quemadmodum in Quarto Physicorum, cum de tempore ageret, explicatum fuit, quia hie motus est regularis 003E; in quoque autem quantitatum genera mensura est earum minimum, veluti in numero unitas ac simplex in ponderibus, ut uncia, eademque ceterorum ratio est, quod vero aliquid metitur, saepe ac aeque illud mensurare debet: tempus igitur caeli motus minimum quoque est. minimum autem tempus est in mobilibus magnitudine aequalibus, idque est, quod celerrime movetur celerrimeque movet, ac magnitudine aequale est, quod minimum terminum pertransit; minimus vero corporum magnitudine aequalium terminus circularis existit: igitur caeleste etiam corpus, si celerrime movetur ac circularis terminus in eo deprehenditur, globosum existit. caeleste [*](10 propter angulorum vicissitudinem scripsi ex coniectura. codd. hic et infra (14) vocabulum peregrinum x003E; mutilatum exhibent. Al omnino ficta praebet: atqui divina corpora rectilinea non sunt IS Atqui et sq.] cf. Aver. p. 113 CD 27 Quarto] cap. 11 34 idque est fort, deleudura et loco ac magnitudine aequale est scribendum: ac celerrime movetur, cum magnit. aequale sit 36 aequaliwii] caelestium codd. Al)

Et possit aliquis credere figuram eaeli esse rotmidam, ex iis corporibus, circum medium locata sunt, aqua videlicet, cuius extremitas tremitas rotunda est; aer vero circa aquam, ignis antem circa aera, circa haec autem superiora corpora inveniuntur, cum ea contingant, licet iis non terminentur. cum itaque ea corpora, quae caelestia corpora contingimt, globosa sint, igitur quod ex illis constituitur et coaugmentatur, universum nempe, globosum sit oportet. aquae autem extremitatem rotundam esse, hoc modo perspicuum erit, si hoc positum sit, quod omnibus est in confesso, aquam videlicet contiuere ad concavitates ampliores, quae ad centrum propius accedunt. centrum namque existit, tametsi fgura sphaerica adhuc demonstrata non sit. etcnim ob maximum eius pondus undique ponderosa confluunt inibique alia eius pars ab altera colligeretur, nisi ipsa in terram desineret. demonstratio autem, quae ex lineis sensui apparentibus desumitur, mox commemorabitur. praetereaque 003E; ipsum non modo simpliciter globosum esse, etiam perfectissime, cuius Veritas et certitudo ex nobilioris corporis uatura desumitur, ex eo nempe, quod celerrime descendit. similiter ipsi attrihuitur, quod maiorem suscipit aequahilitatevi quam omnia, ex quibus mundus constituitur, iuxta proportionem eius, quod plurimum | quoque abest. et quemadmodum aqua spissitadinem et [*](f. 28v) terminum aeque ac aequabilitatem facilius quam terra recipit, ita etiam aer facilius quam aqua reliquaque elementa, quia nempe veluti servilis quidam respectus inter ea versatur. eam namque rationem habent subsequentia corpora ad prima, quam famulantes partes ad principes babere dicimtur, cum id primum sit, quod vero deinceps est, ei coniunctum existat. ea autem demonstrativa ratio, quae ex nobilissimi corporis uatura desumitur, ex eo nempe, quod corporum omnium celerrime volvatur, ipsum absolutissima percelerrime [*](2 — si (3) om codd. 5 quae] Ar. a 27 8 ex eo quod aequalem terminum acquirit] fort, haec verba ex linea praecedente repetita suut 13 terminentur] plur. scripsi coutra omues testes. 31 quia nempe — dicuntur (33)] autiquam versionein, licet prorsus falsam, retinui, cum certiorem praebere non possiin. fort, verteudum : videlicet quod dicitur per analogiam privationis de ratione corporum, prima corpora subsequeniium, est ratio prinatorum penes principes [prima corpora?] 34 id scil. caelum 37 ipsum — esse emendavi: tametsi . . sit codd. Al)

Sequitur, ut de boc etiam disquiramus, si nihil jvustra et for- tuna in iis sit, quae circulo feruntur, cur in unam partem, non in alteram convertitur? at sempiternae conversioni nullum motum contrariari in praecedeute Libro iam explicatum fuit. cou- trarii enini motus sunt, qui ex contrario in contrarium instituuntur; conversiones autem, (puimvis in alteram partem fiant, ab eodcm in idem progrediuutur. dicimus autem Aristotelem, cum dixerit, x003E; in unam partem moceatur, 003E; : omnino autem conveuit, ut id 003E; sine causa et principio sit — eteuim quod est, mode, quo est, absolute existit — 003C;vel 003E; id, quod est, eo modo, quo est, propter causam et priucipium existat. igitur vel hoc erit, videlicet ut id in unam partem feratur, sine principio, adeo ut motus eius iu unam partem fiat, quoniam is in unam partem fit, vel causam aliquam priucipiuraque habuerit.