In Libros Aristotelis De Caelo Paraphrasis

Dicere autem nihil esse impedimento, quominus ali- quid, quod sit uatum, uou intereat et, quod natum uon sit, intereat, [semel] existente primi ortu et secundi interitu, perspicue est mpponere nos eas res non expUcasse, quas explicavimus. haec autem positio falsa est ac fieri non potest, consonum enim esset, ut haec positio esse posset, si tollautur de- pellanturque nonnuUa eorum, quae dicta sunt; at non potest quispiam aliquid eorum subvertere ac tollere: couvenit ergo, ut hie sermo verus non sit. quae verba sunt instar argumenti seiuncti per se. praeterea deinceps alteram sermonem hoc ordine deducit, postquam suam positionem sic antea statuerit. tmiuscumsque, quod esse vel uon esse potest, vis, hoc est potestas, ex ultimo fine terminatur atque ex eo, quod illius actio maximum potest, etenim nos dicimus hoc iure posse hunc (exempli causa) stadium con- ficere aut talentum attollere. quoniam enim aliquam rem efficere potest, sive fuerit eiusmodi potestas in iuterminato tempore sive in terminato, potentiam definitam habet; infinitum enim tempus definitum est quodammodo, quia illiquid maius co accipi non potest, sed semper in ea constitutione manet, qua infinitum existit. tempus autem in- finitum 003E;, queraadmodum id, quod natum est et quod potest, interminatum existit. etenim uou iuvenimus, cur hoc tem- pore potius ortus initium habeat quam alio tempore, nee magis interitus, cur potius sit hoc tempore quam quovis alio tempore, couvenit ergo, ut his nulla iusit poteutia; qua uon existente, non poterunt igitur esse vel non esse, haec autem in secuudae figurae syllogismum hoc modo rediguutur. quicquid actionem aliquam edere potest, dicitur terminato quodam tempore eam efficere posse; at nullum, quod natum est aut quod iuterire potest, eius rationis potentiam sortitur; quod vero absolute fieri non potest, non est etiam in termino esseudi vel non essendi, quod autem esse potest, veluti genitum et mortale, terminato tempore potentiam non habet; quare sequitur ut vim, hoc est potestatem, uou habeat, quemad- modum in calce huius Libri demonstrabitur.

Quoniam vero dixit ἔτι, aliam in hoc rationem deduci existi- mamus. eorum enim, quae hoc modo origiuem habent et interitum [*](16 praeterea] fundamentum huius demonstratiouis laudat Av. 91 L 19 — potest] eius quod petjici potest codd. (cf. supra Ar. p. 281 a7) 26 quo addidi. 40 ἔτι] p. 283a11)

Si autem quispiam assereret habere potentiam posse et non aliquo termiuato tempore, siquidem puncta τοῦ νῦν quae ante generationem praefuerunt, sunt infinita, et tempus, in quo est mortale, et tempus, quod inter momenta cousistit, sunt infinita: hinc colligi potest, quod utrumque eorum habet, immenso infinitoque tempore protrahi, quod nasci et quod iuterire potest, sed nos antea de- claravimus, ea, quae tempore infiuito multorum potentiam habeut, in eo fieri posse, ut illarum poteutiarum actiones simul recipiant. quare convenit, ut quod natum est et (pod iuteritum sentit, essendi ac non essendi dispositionem recipiat, quod sane implicat ac fieri uon potest, nee recte aliquis existimare poterit hunc sermonem iis rebus convenire, quae temporis ambitu clauduntur, quemadmodum animal et navis; de his enim duobus, antequam generarentur, minime dicebatur, ut potentiam haberent, cuius causa essent vel non essent; non possumus enim, antequam Socrates sit, de aliquo vere dicere, Socratem habere potentiam, ut sit in eo. id vero, quod infinito tempore contingit esse, omnino convenit, ut sit vel non sit, quicquid illud fuerit. nee non id veluti positum fuudamentum statui debet: nempe si quid multorum vires simul habeat, illarum potentiarum actiones simul recipiet, minime autem aliquas nunc, aliquas vero alio tempore, atque cum dicimus essendi et non essendi actio- nes simul omnes non posse semper esse, adverbium semper infiniti temporis loco ponitur, et quod omnino sequitur ad id, quod multorum yim semper habet, hoc est, ut illarum potentiarum actiones recipiat simul cum hoc, quod in illo iiivenitur, siquidem necesse est, quod multorum vim habet, ut infinito tempore procedat. [*](4 incipiet scripi; (nec generabile) quod incipit omnes testes 6 post postea omnes addunt non 22 eo] videlicet tempore 30 id vero] hinc apodosis incipere videtur.)

Prius autemde eo disseramus, quod interitum sentit. dicimusitaque, si superioribus temporibus id semper fuerit, eritigitur inliuitumaliquod, sed suum esse erit secundum sirailitudinem eius, quod interitum sentit. quod vero habet poteutiani, ut iutereat, palam est toto eo tempore, in quo est, talem potentiam ei inesse; alioquiu si eiusmodi potentia in quolibet puncto statuti teraporis, hoc est omui tem- pore, in eo nou sit, sed aliud punctum sit ab his statutis, in quo eiusmodi potentia in eo consistat, sitque hoc punctum fmitum segregatumque ab eo tempore, in quo est, tempus etiam, in quo est, eadem ratione se habebit. sin minus, couseutaueum erit, ut haec vel ilia puncta ad eorum linem termiuata non sint. at si mensura quaedam iufinita non erit, omue praeteritum tempus non erit infinitum; onme cero tempus, quod elapsum est, infinitum est — hoc enim omne tamquam prinicipium suppositum est — convenit ergo ut non sit punctum segregaturn terminatumque, quo potentiam acquirat, ut interire possit. quodsi certum ac definitum punctum huic non erit, in omni puncto dato potentiam habet, ut interire possit. quare convenit, si punctum temporis praeteriti uec nume- rum uec terminum admittat, ut immeusum iufinitumque existat; quo infinite existente, tempora etiam, quae inter ea sunt, infinita erunt; igitur tempus quoque, quod illorum causa colligitur, infinitum extiterit. cerum etsi aliquid in omni eo sit, ei tamen potentia inest, qua potest in eo non esse, sed iam antea a nobis demonstratum est, ea, quae multorum vim habent tempore infinito, fieri posse in eo, ut illarum potemtiarum actiones simul recipiant, et cum statuerimus ipsum, dum interitum admittit, habere quoque actio- nem illius potentiae, hoc est uon esseudi, id falsum statuimus, quin immo ex eorum numero est, quae fieri uon possuut. atqui sequitur hoc absurdum ad positnm fundamentum, | a quo [*](f. 23r) uoster sermo iuitium duxit, quod habet: fieri potest, ut id, quod omni praeterito temjjore fuit, omni cousequeuti tempore postea uon sit. et haec differentia est inter banc et illam rationem, quae est adnon [*](3 posse omues 29 ea] observa plur. : couicio puncta (27) . . . admiitant, ut iin- mensa infinitague existant; quibus . . .)

Eademque ratio est eius, quod omni praeterito tempore uon est, veluti geueratum, quod in designato puncto esse potest, si enim iu omni puncto nou esset, puuctum, cui couveuit, ut in eo sit, termiuatum extitisset ae eius terminus erit comparatione ad tempus praeteritum et consequens; quibus enim temporibus mensum contingit, hoc ordine erit. atqui ea tempora mensurata nou sunt, siquidem infinita existunt; conveuit ergo, ut in omni puncto temporis, in quo nou est, esseudi poteutiam habeat. at tempus, in quo non est, iufiuitum existit; quare tempore infinito in eo potentia erit, qua sit et uon sit. et reliqua, quae de hac re dicenda supra memoranimus.

Hie autem sermo non couveuit, ut de genito dicatur, quod in- finito tempore generatur, tametsi tempus, in quo est, iufiuitum existat. etenim etsi fieri possit, ut sit omui tempore, quo non est, et hoc tempus infinitum existit, hoc tameu non ita se habet, ut hoc omni tempore esse possit.

Ceterum cum dixisset, poteutiam, uf non sit et sit, iuxta ordinem sermouis praemisit, ut non sit, deiuceps vero addidit ut sit.