In Aristotelis Sophisticos Elenchos Commentarius [Sp.]

[*](p. 176a 27)

Έπεὶ δὲ πῶς αἰτεῖται τὸ ἐν ἀρχῇ δῆλον.

Έπειδή, φησί, δῆλόν ἐστι τί τὸ ἐν ἀρχῇ αἰτεῖσθαι, τότε δὲ οἰόμεθα τὸ ἐν ἀρχῇ αἰτεῖσθαι καὶ λαμβάνειν τὸν ἐρωτῶντα, ὅταν ᾖ σύν- [*](1 δηλῶσαι aA: δηλῶσν I 7 αὐτὸ AI: αὐτὸς a ἀπαρνήσηται Α: ἀπαρνήσεται I: ἀπαρνήσετο a ἔρηται Α: ἔροιτο al 8 φήσῃ ἡ ἀποφήσῃ aA: φήσει ἡ ἀποφήσει I 10 ἴσον ἐστὶ τῷ al: ἤγουν Α μὴ καὶ Α 11 ἀλήθειαν Α: ἀληθὲς a: ἀλη I 12 ἤγουν Α 12. 13 ὅτι ὅτι—φησίν om. Α ἐποιήσατο I 13 ἀποκριθῆναι Α 15 εἶναι al: δοῦναι Α 16. 17 συμβαίνει γὰρ al: ἤγουν τὸ Α 17 τὴν νομιζομένην ἀπόκρισιν om Α 18 δὲ om. Α post δὲ superscr. καὶ I ἐν τῷ ὀγδόῳ τῶν τοπικῶν] c. 11 p. 161a24 sq. 22 καὶ Ι: om. a 24 αὐτοῦ I: αὐτὸ a οὐδὲ Α 25 post ἀποκρίνεσθαι add. λέγει a πολλάκις] cf. p. 169a17 (et p. 65,11 sq.), 177a21.22 27 γινέσθαι (sic) a 28 τὸ AI: τοῦ a ἀληθῶς καὶ κυρίως Α ἀληθοῦς a)

ἐγγὺς καὶ ταὐτὸν τὸ ἐρώτημα τῷ προβλήματι, λέγει ἐπὶ τῶν τοιούτων εὐθὺς ἀναιρεῖν ἔνια τῶν ἐρωτημάτων καὶ μηδ’ ὅλως συγχωρεῖν λέγοντος τοῦ ἀποκρινομένου τῷ ἐρωτῶντι τὸ ἐν ἀρχῇ αἰτεῖσθαι· ἐγγὺς γάρ εἰσι καὶ ταὐτὰ τὰ ἐρωτώμενα τῷ προκειμένῳ προβλήματι. οἷον εἰ προκειμένου συμπερανθῆναι τὴν ἡδονὴν ἀγαθὸν ἔροιτο ‘ἆρά γε ἡ χαρὰ ἀγαθόν;’, οὐ δοτέον, ἀλλὰ ῥητέον ὅτι τὸ ἐν ἀρχῇ αἰτεῖ. ἔτι ὅταν τις ἀξιοῖ τι συμπέρασμα ψευδές τε καὶ ἄδοξον, ὃ ἐξ ἀνάγκης ἐκ ψευδῶν συνήχθη προτάσεων (τὸ γὰρ ψευδὲς ἀεὶ ἐκ ψευδῶν), τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν προτάσεων ῥητέον, ὅτι ψευδεῖς ἢ ἄδοξοι αἱ προτάσεις αἱ τὸ τοιοῦτον συναγαγοῦσαι συμπέρασμα. τὰ γὰρ συμπεράσματα, ἅπερ αὐτὸς συμβαίνοντα εἶπε, τῆς αὐτῆς εἰσι θέσεως θέσεις δὲ λέγει νῦν τὰς προτάσεις)· ὁποῖαι γάρ εἰσιν αἱ προτάσεις, τάσεις, τοιαῦτα καὶ τὰ συμπεράσματα. ὥστε εἴπερ ἄδοξον τὸ συμπέρασμα, ῥητέον ὅτι καὶ αἱ προτάσεις ἄδοξοι.

[*](p. 176a 33)

Ἔτι ὅταν τὸ καθόλου μὴ ὀνόματι ληφθῇ.

Ως ἐν παραβολῇ λαμβάνεσθαι ὃ βουλόμεθα λαβεῖν ἐν τῷ ὀγδόῳ τῶν τοπικῶν εἴρηκεν, ὅταν ὃ βουλόμεθα λαβεῖν οὕτως ἐρωτῶμεν ὡς οὐκ αὐτὸ θέλοντες ἀλλὰ δι’ αὐτοῦ ἄλλο βουλόμενοι λαβεῖν, οἷον βουλόμενοι τὴν ἐγκράτειαν λαβεῖν ὅτι ἀρετή ἐστι, μὴ εἴποιμεν ‘ἆρά γε ἡ ἐγκράτεια ἀρετή ἐστιν;’ ἀλλ’ ἆρά γε ὥσπερ ἡ ἐγκράτεια ἀρετή, οὕτως καὶ ἡ ἀνδρεία | καὶ ἡ δικαιοσύνη;’. εἰ οὖν καὶ ἐνταῦθα παραβολὴν τοῦτο λέγει, εἴη ἂν [*](f. 42r) τοῦτο λέγων, ὅτι ὅταν τὸ καθόλου μὴ ὀνόματι, τουτέστι μὴ αὐτὸ καθ’ αὑτὸ ληφθῇ μηδ’ ὡς δι’ αὑτό ὀνόματι γὰρ λαμβάνεταί τι, ὅταν τὸ ὄνομα αὐτόθεν αὐτὸ ληφθῇ, οἷον τῶν ἐναντίων μία ἡ ἐπιστήμη ἢ ἡ ἐγκράτεια ἀρετή, παραβολῇ δέ, ὅταν λόγῳ καὶ μὴ δι’ ἑαυτὸ ἀλλὰ ἄλλου χάριν), ὅταν οὖν τὸ καθόλου παραβολῇ ληφθῇ, ῥητέον ὅτι οὐχ οὕτως δέδωκεν οὐδ’ ὡς ἔδωκεν ἔλαβεν· οὐ γὰρ τὴν ἐγκράτειαν δέδωκεν ἀρετὴν ἀλλὰ τὴν ἀνδρείαν. εἰ δὲ μὴ οὕτως εἴληπται τὸ τῆς παραβολῆς, εἴη ἂν λέγων, ὅταν τὸ καθόλου μὴ ὀνόματι ληφθῇ, ἀλλὰ παραβολῇ καὶ λόγῳ, ῥητέον τὸ καὶ τό. μὴ ὀνόματι δὲ ἀλλὰ λόγῳ ληφθήσεται τὸ καθόλου οὕτως· ἀρά γε ἡ ἔλαφος τετράπους οὖσα διχηλή ἐστι; ναί· τί δέ, ἡ [*](4 προκειμένου Α: προκείμενον a: compend. I 6 ὅτι om. Α αἰτῇ Α 7 τε al: τι Α 9 συνάγουσαι (sic) a 12 τοιαῦται a 15 ἐν τῷ ὀγδόῳ τῶν τοπικῶν] c. 1 p. 156b4 —9 17—19 οἷον βουλόμενοι λαβεῖν ὡς ἡ ἐγκράτεια ἐστιν οὕτως ἐρωτήσομεν· ἆρ’ ὥσπερ Α 19 post ἀρετή alt. add. ἐστιν Α 19. 20 καὶ ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ἀνδρία Α 20 γοῦν Α 21 τοῦτο om. Α ὅτι al: ὡς Α ἤγουν Α 22 post αὐτὸ alt. add. ἀλλ’ ἄλλου χάριν Α 23 αὐτόθεν aA: αὐτόθι I μία καὶ ἡ αὐτὴ ἐπιστήμη Α 24 παραβολὴ Α λόγῳ v: λέγω al: τὸ καθόλου ἐν λόγω ληφθῇ Α αὑτὸ Α 25 ὅτι al: ὡς A 26 ἔδωκα ubique Α ἔλαβες Α 27 ἀνδρίαν Α 28 τὸ καθόλου post ληφθῇ collocat Α 29. 30 ῥητέον—οὕτως] οἷον πᾶν ἄρα τοιοῦτον· λαμβάνεται γοῦν τὸ παραβολικῶς καὶ ἐξ ὁμοιότητος Α 30. p. 132,1 τί δὲ ἡ αἲξ καὶ τὸ πρόβατον οὐ διχηλά; ναί. πᾶν ἄρα Α)

αἴξ; ναί· τί δέ, ὁ βοῦς; ναί· τί δέ, τὸ πρόβατον; ναί· πᾶν ἄρα ὃ ἂν ᾖ τοιοῦτον δίχηλόν ἐστιν· ἀλλὰ μὴν ὁ ἵππος οὐ δίχηλός τοιοῦτος ὤν· οὐκ ἄρα πᾶν δίχηλόν. ἐνταῦθα τὸ ‘πᾶν ὃ ἂν ᾖ τοιοῦτον δίχηλόν ἐστι λόγῳ εἴληπται· λόγος γὰρ τὸ ‘πᾶν ὃ ἂν ᾖ τοιοῦτον’, οὐκ ὄνομα. εἰ δὲ εἶπε ‘πᾶν ἄρα τετράπουν’, ὀνόματι τὸ καθόλου ἔλαβε· τὸ γὰρ τετράπουν ὄνομα. ἐπὶ τούτου δὲ ῥητέον ὅτι τὸ ‘πᾶν ἄρα τοιοῦτον’ οὐκ ἐπὶ τοῦ τετράποδος δέδωκεν ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ κερασφόρου· πᾶν γὰρ κερασφόρον διχηλόν. δὲ [διὰ] τούτων δεῖ τρέπεσθαι ἐπὶ τὸ ἐλέγχειν αὐτόν, ὅτι οὐ οὐδὲ συλλελόγισται, κατὰ τὸν εἰρημένον διορισμόν, λέγων διορισμὸν τὴν ὁμωνυμίαν, τὴν ἀμφιβολίαν, τὴν διαίρεσιν, τὴν σύνθεσιν καὶ τοὺς λοιποὺς ποὺς τρόπους παρ’ ὅσους ὁ φαινόμενος ἔλεγχος γίνεται. δείξομεν οὖν αὐτὸν μὴ ἀποδεικνύντα μηδὲ συλλογιζόμενον ἢ ἐλέγχοντα ἐμφανίζοντες τὸν τρόπον τοῦ παραλογισμοῦ.