Περὶ παθῶν

Aelius Herodianus

Aelius Herodianus, Περὶ παθῶν, Grammatici Graeci 3.2, Lentz, Teubner, 1868

129. E. Gud. 308, 26: Καύκων θ’ ἐϲ ἕλικαϲ βόαϲ ἀποκοπῇ ἢ ϲυγκοπῇ. Καύκωνεϲ» «Καυκώνων πτολίεθρον» (Callim. hymn. in lov. 39) καὶ κατὰ ϲυγκοπὴν ἡ ἀποκοπὴν Καύκων. Ἡρωδιανὸϲ περὶ παθῶν.

130. E. M. 609, 39, Favorin. Ecl. 299, 23: νώ. ἅπαξ ἐχρήϲατο ταύτῃ τῇ λέξει ἐν τῇ Ὀδυϲϲείᾳ «νὼ ἀναβηϲάμενοι» (Od. o 475) καὶ ἐν Ἰλιάδοϲ ε «πρίν γ᾿  ἐπὶ ν τῷδ’ ἀνδρί» (219). ἰϲτέον δὲ ὅτι τὸ νώ καὶ τὸ ϲφώ ϲὺν τῷ ι τινὲϲ γράφουϲι, λέγοντεϲ ἀπὸ τοῦ νῶϊ καὶ ϲφῶϊ γενέϲθαι κατὰ ϲυναίρεϲιν τοῦ ω καὶ τοῦ ι εἰϲ τὴν ῳ δίφθογγον. ἀλλ’ ἡ παράδοϲιϲ οὐκ οἶδε τὸ ι ἐγκείμενον. ἕτεροι κατὰ ἀποκοπὴν λέγουϲι χωρὶϲ τοῦ ι, ἀλλὰ λέγει ὁ τεχνικὸϲ ὅτι, εἰ ἀπὸ τοῦ νῶϊ καὶ ϲφῶϊ ἀπεκόπη, ὤφειλε περιϲπᾶϲθαι. ἄλλοι δὲ λέγουϲι, τὸ νώ καὶ ϲφώ οὐκ ἐγένετο ἀπὸ τοῦ νῶϊ καὶ ϲφῶϊ, ἀλλὰ ταῦτα ἑτέρων θέματά ἐϲτι καὶ ἐκείνων ἕτερα θέματα. λέγει δὲ ὁ τεχνικόϲ, ὅτι ἀπὸ τοῦ νῶϊ καὶ ϲφῶϊ γέγονε κατὰ ἀποκοπὴν τοῦ ι καὶ ὀξύνεται ἀναλόγωϲ· καὶ γὰρ τὸ ἐν δυϊκοῖϲ

127b. Choer. Dictat. 377, 11: τὰ γόνυα καὶ δόρυα γίνεται καθ’ ὑπερβιβαϲμὸν τοῦ υ γοῦνα καὶ δοῦρα. δύναται δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ γούνατα καὶ δούρατα γενέϲθαι κατὰ ἀποκοπὴν τῆϲ τα ϲυλλαβῆϲ γοῦνα καὶ δοῦρα.

[*](ad fr, * 128. Verba καὶ τὴν αἰτιατικὴν τῶν πληθυντικῶν τὰϲ γυνάϲ «ἀλλ᾿  ὁρῶ τὰϲ γυνάϲ ex Choer. Dict. 328, 30, qui ex eodem fonte hausit, adieci; Μενάνδρῳ pro Μιμνέρμῳ emendavit Mein. cf. Lob. El. 11 306.)[*](ad fr. 129. Emendavit locum corruptum Lob. in El I 377.)[*](ad fr. 130. Verba ex loco Odysseae adieci ex Il. Pr. 219, ubi idem initium est: ante ὅτι τὸ νώ inserui ἰϲτέον δέ, deinde pro ἔτι γάρ exhibui ἕτεροι. Technicum Herodianum esse apparet ex simillimis adnotamentis in II. Pr. ε 219, Α 574, Β 262 et 10. Alex. 23, 23: αἱ δυικαὶ πρώτου καὶ δευτέρου κοιναὶ καὶ ἀπαθεῖϲ βαρύνονται νῶϊ ϲφῶϊ καὶ αἰτιατικῇ ταύταϲ κατὰ ἀποβολὴν τοῦ ι μονοϲυλλάβωϲ οἱ Ἀθηναῖοι προφέρουϲι νώ ϲφώ, οὐκ ἔτι περιϲπωμένωϲ, καίτοι τῷ λόγῳ ἀποκοπῆϲ)[*](ad fr. [127b]. Hoc Choeroboscum ex Herodiano sumpsisse docet eius de genetivis γουνόϲ et δουρόϲ sententia in Mon. p 34, quos quum per syncopen ex. δούρατοϲ et γούνατοϲ exstitisse putet, necessario δοῦρα et γοῦνα pro apocopatis habuit. Idem habet E. M. 284, 40.)
219

ω ἀποϲτρέφεται τὴν περιϲπωμένην τάϲιν· διατί δὲ τὸ νῶϊ καὶ ϲφῶϊ δυϊκαὶ ἀντωνυμίαι ἀποκόπτονται καὶ γίνονται ϲφώ καὶ νώ; ὅτι οὐδέποτε ἐν τοῖϲ πτωτικοῖϲ τὸ ω εὑρίϲκεται πρὸ τοῦ ι περιϲπώμενον ἀλλ’ ἢ προπαροξυνόμενον ὡϲ ἐπὶ τοῦ ἥρωϊ ἢ ὀξυνόμενον ὡϲ ἐπὶ τοῦ Τρωΐ. ἐπεὶ οὖν αὗταί προπεριϲπῶνται, διὰ τοῦτο πάϲχουϲιν, ἵνα διὰ τῆϲ ἀποκοπῆϲ ἐξαμαυρωθῇ ἡ παράλογοϲ τάϲιϲ. τοῦτο γὰρ ἔπαθον καὶ ἡ νῶιν καὶ ἡ ϲφῶϊν κατὰ ϲυναίρεϲιν γινόμεναι νῷν καὶ ϲφῷν, ἵνα διὰ τῆϲ ϲυναιρέϲεωϲ ἐξαμαυρωθῇ ἡ παράλογοϲ τάϲιϲ.

131. Choer. 367, 4: τὸ γάλα ἀπὸ τοῦ γάλαξ κατ’ ἔνδειαν τοῦ ξ. (ἡ γὰρ κλίϲιϲ αὐτοῦ ἀπὸ εὐθείαϲ τῆϲ εἰϲ ξ καταληγούϲηϲ ἐγένετο, γάλακοϲ γὰρ ἡ γενικὴ καὶ κατὰ πλεοναϲμὸν τοῦ τ γάλακτοϲ ὡϲ ἄναξ ἄνακοϲ καὶ ἄνακτοϲ. ἄλλωϲ τε δὲ πᾶϲα δοτικὴ πληθυντικῶν εἰϲι λήγουϲα μετὰ διπλοῦ ἀποβολῇ τοῦ ι τὴν εὐθεῖαν τῶν ἑνικῶν ἀποτελεῖ οἷον Φοίνιξι Φοῖνιξ, κήρυξι κῆρυξ, Πέλοψι Πέλοψ, Κύκλωψι Κύκλωψ. εἰ οὖν ἐϲτιν ἡ δοτικὴ τῶν πληθυντικῶν γάλαξι, δηλονότι ἀποβολῇ τοῦ ι γίνεται ἡ εὐθεῖα τῶν ἑνικῶν γάλαξ· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ξ οὐκ ἔϲτι τελικὸν τῶν οὐδετέρων, τούτου χάριν ἀπεβλήθη καὶ ἐγίνετο γάλα. ἀμέλει ϲυντιθέμενον τὸ γάλα καὶ γενόμενον εἰϲ ἀρϲενικὸν γένοϲ ἀναδέχεται τὸ κεχρεωϲτημένον ξ οἷον τὸ ἀρτιγάλαξ ὁ νεογάλαξ.

132. Choer. 306, 31, Ep. Cr. 1 100, 9: Διὰ τοῦτο ἀπέβαλε τὸ γύναιξ τὸ ξ κατὰ τὴν κλητικήν, ἐπειδὴ τὰ εἰϲ αιξ λήγοντα ἢ ἀρϲενικοῦ μόνου γένουϲ εἰϲὶν οἷον Θρᾷξ ἢ ἐὰν ὦϲι θηλυκοῦ γένουϲ, πάντωϲ καὶ ἀρϲενικοῦ εἰϲιν οἷον ὁ Γραίξ καὶ ἡ Γραίξ, ὁ αἴξ καὶ ἡ αἴξ. ὅτι γὰρ λέγεται καὶ ὁ αἴξ ἀρϲενικῶϲ, ἐδήλωϲεν ὁ ποιητὴϲ εἰπών (Δ 105)

  • αὐτίκ’ ἐϲύλα τόξον ἐΰξοον ἰξάλου αἰγὸϲ
  • ἀγρίου, ὅν ῥά ποτ’ αὐτὸϲ ὑπὸ ϲτέρνοιο τυχήϲαϲ
  • πέτρηϲ ἐκβαίνοντα.
    • ἐπειδὴ οὖν τὸ γύναιξ οὐκ ἠδύνατο ἀρϲενικοῦ γένουϲ εἶναι, ἡ γὰρ ϲημαϲία κωλύει, τούτου χάριν ἀπέβαλε τὸ ξ κατὰ τὴν κλητικὴν καὶ γέγονε ὀφειλούϲαϲ περιϲπᾶϲθαι, ὡϲ τὸ Ποϲειδῶ κυκεῶ. ἀλλ’ οὐδὲν δυικῶν εὐ θείαϲ πτώϲεωϲ καὶ αἰτιατικῆϲ περιϲπᾶται, ὅθεν ὠξύνθηϲαν μετὰ τὴν ἀποκοπὴν. [*](cf. Arcad. 179, 1, Eust. 155, 43. Lob. El. 11 276. Quod technicus sibi ipsi contradicere videtur verbis εἰ ἀπὸ τοῦ νῶϊ — ὤφειλε περιϲπᾶϲθαι, ex Herodiani more explicari debet, qui postquam quae contra aliquam sententiam dici possunt, exposuit, profert, quae eam sustentent, hoc loco canonem τὸ ἐν τοῖϲ δυϊκοῖϲ ω ἀποϲτρέφεται τὴν περιϲπωμένην τάϲιν.) [*](ad fr. 131. Hoc ex Herodiano deprompsisse Choeroboscum demonstrat Eustath. 1627, 47: ὅτι τὸ γάλα εἰϲ ξ δοκεῖ λήγειν, ἐπιϲτώϲατο Ἡρωδιανὸϲ καὶ ἀπὸ ϲυνθέτου του ἀρτιγάλαξ καὶ ἀπὸ πληθυντικῆϲ δοτικῆϲ. Quae ap. Eust. antecedunt, ab eodem Herodiano petita videntur et a me libro περὶ κλίϲεωϲ ὀνομάτων attributa sunt. cf. E. M. 60, 56.) [*](ad fr. 132 Etia hoc ab Herodiano profectum esse docet Eustath 113, 34 οὐδὲ ἡ γυναικὸϲ γενικὴ εὐθεῖαν ἐκφωνουμένην ἔχει τὴν γύναιξ, ἀλλὰ καθ’ Ἡρωδιανὸν εἰπεῖν ἑτερόζυγοϲ ἡ γυναικὸϲ γενικὴ ἐξενήνεκται ὡϲ πρὸϲ τὴν εὐθεῖαν. γυνή γάρ et idem p. 1922, 8 cf. Lob. El. 11 285 cum not. 2.)
    220
    γύναι, ἵνα μὴ εὑρεθῇ εἰϲ αιξ λῆγον καὶ θηλυκοῦ μόνου γένουϲ ὄν. διὰ ταύτην γὰρ τὴν αἰτίαν καὶ ἡ γύναιξ εὐθεῖα ἐπιλέλοιπεν. ἐν δὲ τῇ ϲυνθέϲει, ἐπειδὴ γίνεται ἀρϲενικοῦ γένουϲ, ἀναδέχεται τὴν εἰϲ αιξ κατάληξιν οἷον
  • ὡϲ ὢν ἄπαιϲ τε κἀγύναιξ κἀνέϲτιοϲ
    • παρὰ Ϲοφοκλεῖ ἐν Ἀθάμαντι (fr. 4 Naucks).

    133. Choer. 360,20: «Ζεῦ ἄνα, Δωδωναῖε, Πελαϲγικέ, τηλόθι ναίων» (Π 233) χωρὶϲ τοῦ ξ ἐϲτὶ καὶ ἔϲτιν εἰπεῖν, ὅτι ὁ ποιητὴϲ διὰ τὸ μέτρον ἀπέβαλε τὸ ξ, ἀμέλει ὅτε ὁ ποιητὴϲ ἐδεήθη μακρᾶϲ ϲυλλαβῆϲ, διὰ τοῦ ξ εἶπεν αὐτὸ κατὰ τὴν κλητικὴν οἷον «Ἀτρείδη κύδιϲτε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων» (Β 434).

    134. Eustath. 1560, 26. Ἡρωδίανόϲ φηϲιν, ὅτι τοῦ ἄλειφα καὶ λίπα ἡ κατάληξιϲ οὐκ ἀήθηϲ· ἀλλὰ τὸ μὲν ἄλειφα οὕτωϲ ἐγένετο· ὥϲπερ θένω θέναρ, δείρω δέραϲ, οὕτω καὶ ἐκ τοῦ ἀλείφω ἄλειφαρ ἢ ἄλειφαϲ καὶ ὑποϲτολῇ τοῦ ρ ἢ τοῦ ϲ ἄλειφα. τὸ δὲ λίπα ἐξ ἀναλόγου ἀντιπαραθέϲεωϲ ἐγίνετο. ὡϲ γὰρ κῶοϲ κῶαϲ, ὕδοϲ ὕδαϲ, γῆροϲ γῆραϲ, οὕτω καὶ λίποϲ λίπαϲ, ἐξ οὐ λίπα, ἵν’ ᾖ γένοϲ μὲν τὸ λίπα, εἶδοϲ δὲ τὸ ἔλαιον.

    135. E. M. 188, 9: βάραγχοϲ. Ἱππῶναξ μάλιϲτα πλεοναϲμῷ τοῦ α· οἱ γὰρ ἄλλοι βράγχοϲ καὶ βραγχᾶν ἀντὶ τοῦ βραγχιᾶν καὶ πολλάκιϲ ἐϲτὶ παρὰ τοῖϲ Ἀττικοῖϲ. Ἡρωδιανόϲ.

    136. Ε. M. 52, 8: ἀκράαντον: ἐκ τοῦ κραίνω τὸ τελειῶ ὁ μέλλων κρανῶ ἔκρανα καὶ ὥϲπερ ἀπὸ τοῦ χραίνω χραντόϲ καὶ ἄχραντοϲ καὶ φαίνω φαντόϲ καὶ ἄφαντοϲ, οὕτω καὶ παρὰ τὸ κραίνω κραντόϲ καὶ ἄκραντοϲ καὶ πλεοναϲμῷ τοῦ α ἀκράαντοϲ ποιητικῶϲ.

    [*](ad fr. * 133. Cum Lobeck. Rhem. 313 pro κείρω κέραϲ scripsi δείρω δέραϲ, quia κέραϲ potius ad κάρα referendum est. cf. E. M. 60, 50 ἄλειφα· ἀπὸ τοῦ ἀλείφω ἀλεῖφαρ καὶ κατὰ ἀποκοπὴν ἄλειφα κτλ. Lob. El. ΙΙ 282 et 299. — Ut huic de apocope particulae finem imponam, ea quae de ϲ mobilI Herodinus in diversis scriptis commemoraverat, hic subiiciam: ἀτρέμα ἀτρέμαϲ, ἠρέμα ἠρέμαϲ Io. Alex. 33, 21 et 38, 13; πολλάκιϲ πολλάκι. τουτάκιϲ τουτάκι, θαμάκιϲ θαμάκι Io. Alex. 37, 12 χωρίϲ et χῶρι 10. Alex. 37. 7 (Choer. 853, 8, Lob. El. 11 283), ἐγκυτίϲ et ἐγκυτί 10. Alex. 38, 21, ἄντικρυϲ et ἀντικρύ id. 37, 14, ἀμφίϲ Mon. 45, 27: οὐ γνήϲιον ἔχει τὸ τέλοϲ ἢ ἴϲωϲ ἐνήλλακται (Lob. El. II 211), οὕτωϲ et οὕτω κατ’ ἔλλειψιν τοῦ ϲ E. M. 643. 30 collato cod. Parisin. 2720 in Anecd. Parisin. Cr. IV 13; denique in E. Gud. 97,18 in ἄφνω ex ἀφανῶϲ orto per syn copen ϲ abiectum putavit.)[*](ad fr. 135. cf. Hes. βαράγχια· τὰ βράγχια τῶν ἰχθύων. Quum βαραγχιᾶν penitus ignotum sit, Lobeckius El. I 404 suspicatur Herodianum verbis aliter collocatis idem dixisse atque Moer. 192, 20 Bekk. βραγχᾶν Ἀττικοί, βραγχιᾶν Ἕλληνεϲ, ita ut scribendum sit. οἱ γὰρ ἄλλοι βράγχοϲ καὶ βραγχᾶν ἀντὶ τοῦ βραγχιᾶν pro οἱ γὰρ ἄλλοι βράγχοϲ. καὶ βαραγχιᾶν ἀντὶ τοῦ βραγχιᾶν. Atque sic exhibui,)[*](ad fr. * 136. Hoc Herodianeum esse concludi potest ex fr. περὶ παθῶν infra. proponendo ap. Theogn. 91, 24, ubi κρήηνον πλεοναϲμῷ τοῦ η ex κρῆνον repetitur.)
    221