Panarion (Adversus Haereses)

Epiphanius

Epiphanius. Epiphanius, Volume 1-3. Holl, Karl, editor. Leipzig: Hinrichs, 1915-1933.

ὅτι, φησίν, ἦν ἓν τὸ Ἀγέννητον, ὃ μόνος ἐστὶ πάντων πατήρ· ἐκ τούτου προβέβληται. φησίν, Νοῦς, ἐκ δὲ τοῦ Νοῦ Λόγος, ἐκ δὲ τοῦ Λόγου Φρόνησις, ἐκ δὲ τῆς Φρονήσεως Δύναμίς τε καὶ Σοφία, ἐκ δὲ τῆς Δυνάμεως καὶ Σοφίας ἀρχαὶ ἐξουσίαι ἄγγελοι.

ἐκ δὲ τούτων τῶν δυνάμεών τε καὶ ἀγγέλων γεγονέναι ἀνώτερον πρῶτον οὐρανόν, καὶ ἀγγέλους ἑτέρους ἐξ αὐτῶν γεγονέναι, τοὺς δὲ ὺπ αὐτῶν γεγονότας ἀγγέλους πεποιηκέναι αὖθις δεύτερον οὐρανὸν καὶ αὐτοὺς δὲ πάλιν πεποιηκέναι ἀγγέλους.

καὶ οἱ ἐξ αὐτῶν γενόμενοι τρίτον αὖθις πεποιήκασιν οὐρανὸν καὶ οὕτως οἱ καθ' ἕνα οὐρανὸν εἰσαῦθις ἕτερον καὶ ἑτέρους κατασκευάζοντες ἄχρι τριακοσίων ὲξήκοντα πέντε οὐρανῶν ἐληλάκασι τὸν ἀριθμὸν ἀπὸ τοῦ ἀνωτάτου ἕως τούτου τοῦ καθ’ ἡμᾶς οὐρανοῦ.

[*](8—19 vgl. unten c. 7, 1 ; S. 263, 17 ff u. Irenaeus adv. haer. I 24, 3; 1 199 ostendens Nun primo ah innato natum patre, ah hoc autem natum Logon, deinde a Logo Phronesin, a Pkronesi autem Sophiam et Dynamin, a Dynami autem et Sophia virtutes et principes et angelos, quos et primos vocat, et ab iis primum coelum factum, dehinc ah horum derivatione alios autem factos aliud coelum, simile priori fecisse et simili modo ex eorum derivatione cum alii facti essent antitypi eis qui super eos essent, aliud tertium deformasse coelum, et a tertio deorsum, descenden- tium quartum et deinceps secundmn eum modum alter os et alter os prineipes et angelos factos esse dicunt et coelos CCCLXV; kürzer Ps. Tert. adv. omn. haer. 1. — Die des Clemens AI. strom. IV 162, 1 ; I 320, 2 ählin Βασιλείδης δὲ ὑποστατὰς Δικαιοσύνην τε καὶ τὴν θυγατέρα αὐτῆς τὴν Εἰρήνην ὑπολαμβάνει ἐν ὀγδοάιδι μένειν ἐνδιατεταγμένας darf nicht ohne weiteres zur Ergänzung (so Hilgenfeld, S. 219) herangezogen werden V M)[*](1 ὑφηγούμενος, ὑφ auf Rasur Vcorr 2 συνεγείρειν M Ι πλήθη V 3 ὑποβαλλόμενος *] ὑπερβαλλόμενος V M 4 <εἰπεῖν> U 5 ἡμῖν] ἐμεῖν M; richtiger oder ἡμῖν + <διηγεῖσθαι> Ι τε < M 6 lies wohl 8 ἦν < V | ἓν > lies < M; lies πρῶτον? * 9 vor Νοῦς + ὁ M 12 τούτων Μ 12 f πρῶτον + τὸν Μ 15 οἱ hineingeflickt Vcorr 16 καὶ οὕτως — οὐρανὸν <)
258

2. Ἀφραινόντων δ' ἂν εἴη τοῦτο τὸ ἐπαγωγὸν πιστεύειν τῇ μανιώδει αὐτοῦ φλυαρίᾳ, συνετοῖς δὲ εύθυέλεγκτος καὶ ληρώδης ὁ τούτου λόγος καὶ ἡ γνώμη, πῶς εἰς ὑπερβάλλουσαν καὶ ἄπειρον κακοτροπίαν ἐξετόπισε τὴν ἑαυτοῦ γνώμην.

ὁρίζει γὰρ ὡς κατὰ κατὰ τικόν τινα ἐνθουσιασμὸν ἐμβροντηθὲν τὸ ἐλεεινὸν ἀνθρωπάριον ὀνόματα ἑκάστῳ ἄρχοντι τῶν οὐρανῶν ἐκτιθέμενον πρὸς τὸ διὰ τῶν ὀνομάτων ὧν ποιητεύεται χαρὰ τῶν μὴ τὸν νοῦν ἐρρωμένον ἐχόντων πιστεύεσθαι εἰς ολεθρον τῆς τῶν ἠπατημένων ψυχῆς. οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ μαγγανικαῖς μηχανίαις προσανέχων οὐκ ἐπαύσατο καὶ περιεργίαις ὁ ἀπατεών.

ὕστερον δέ φησιν ὑπὸ τῶν ἐν τούτῳ τῷ καθ' ἡμᾶς οὐρανῷ ἀΠέλων καὶ τῆς ἐν αὐτῷ δυνάμεως τὴν κτίσιν ταύτην γεγενῆσθαι· έξ ὧν ἀγγέλων ἕνα λέγει τὸν θεόν, ὃν διελὼν τῶν Ἰουδαίων μόνον ἴφη εἶναι, ἔνα τοῦτον καὶ συναρίθμιον άγγέλοις τοῖς ὑπ' αὐτοῦ κατὰ μιμολογίαν ὀνοματοποιουμένοις τάσσων, καὶ ἐξ αὐτοῦ πεπλάσθαι τὸν ἄνθρωπον. καὶ τούτους ἅμα αὐτῷ μεμερικέναι τὸν [*](Ö 148) [*](4 — 10 vgl. Irenaeus adv. haer. I 24, 5; I 201 Harvey utuntiir autem et hi magia et imaginibus et incantationibus et inrocationibus et reliqua universa periergia. nomina quoque quaedam affingentes quasi angelorum annunciant hos quidem esse in primo coelo, kos autem in secimdo, et deinceps nituntur CCCLXV emeiititorum coelorum et nomina et principia et angelos et virtutes exponere (Filastrms haer. 32, 4; S. 17, 8 f Marx folgt auch hier dem Epiph. in der den Sinn etwas verdunkelnden Umstellung der beiden Angaben des Irenaeus) — 10 — 14 vgl. Irenaeus adv. haer. 124, 4; 1 199 f Harvey eos autem qui jjosterius continejit coelum angelos, quod etiam a nobis videtur, constituisse ea quae sunt in miaido omnia et partes sibi fecisse terrae et earum quae super eam sunt gentium, esse autem principem ipsorum eum qui Judaeorum putaiur esse deus Ps. Tert. adv. omn. haer. 1 in ultimis quidem angelis et qui hune fecerunt mundum, novissimum ponit ’um deum, id est deum legis et prophetarum, quem deum negat, sed angelum dicit — 14 f vgl. Filastrius haer. 32, 4 S. 17, 9 Marx hoyninem autem ab angelis factum adserit — 15 f vgl. Deut. 32, Sf V M) [*](1 anstatt τοῦτο τὸ ἐπαγωγὸν nur τὸ u. dahinter ße Rasur Vcorr 2 εὐθυ////έλεγκτος V ἐξετόπισεν, ι auf Rasur Voorr 7 ἐρρωμένο///ν, v, ο aus ω Vcorr ἐρρωμένων M 9 μαγγανεικῆς V Ι μηχανίαις] μαγείαις M Ι οὐκ + ἂν M Ι ἐπαύσατο] ἐψεύσατο M 11 ἀγγέλων am Rande nachgetragen Vcorr x003C; M 11 f γεγεννῆσθαι V 13 εἶναι ἴφη V Ι τοῦτον καὶ *] καὶ τοῦτον V M συναρίθμιον aus συναριθμῶν Vcorr συναριθμῶν M 14 ὀνόματος ποιούμενος M. ἐξ durchgestrichen, ür ὑπ' an den Rand gesetzt V corr Ι αὐτοῦ 2] αὐτῶν? *, vgl. Filastrius)

259
κόσμον κατὰ διαίρεσιν κλήρων τῷ πλήθει τῶν ἀγγέλων, τούτῳ δὲ λελογχέναι τὸ γένος τῶν Ἰουδαίων τῷ προειρημένῳ θεῷ τῶν Ἰουδαίων· βλασφημῶν δὲ τὸν αὐτὸν παντοκράτορα κύριον, τὸν ὄντως ἄντα θεὸν μόνον καὶ οὐχ ἕτερον (πατέρα γὰρ τὸν αὐτὸν εἶναι ὸμολογοῦμεν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ), τοῦτον ἐκεῖνος ἀρνούμενος ἕνα βούλεται αὐτὸς παριστᾶν τῶν ὑέ αὐτοῦ λεγομένων ἀγγέλων, καθά μοι προδεδήλωται.

ἐληλυθέναι δὲ τοὺς Ἰουδαίους εἰς κλῆρον αὐτοῦ καὶ αὐτὸν ὺπερασπίζειν τούτων, εἶναι δὲ αὐτὸν πάντων τῶν ἀγγέλων αὐθαδέστερον ἐξαγαγεῖν τε τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου αὐθαδείᾳ βραχίονος τοῦ ἰδίου διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἰταμώτερον τῶν ἄλλων καὶ αύθαδέστερον.