In Libros Aristotelis De Caelo Paraphrasis

Intellego autem per id, quod iiuidquam patitur vel operatur, quod iam quicquam vel egit vel perpessum est; hac etenim de causa dixit Aristoteles id autem cui motus allatus est et reliqua quae sequuntur.

Cetcium lit (juodaiuniodo colligeret, quod ex iis, quae inter [*](f. 12) ea sunt, neeessavio dediieitiir, iiKiuit: omne seusile corpus vim efficieudi aiit patiendi habet, cuius Veritas ex iuductione desuniitur; at nullum iutiuitum vel ageudi vel patieudi vim habet, igitur in secunda ’ura coUig-i potest, seusile corpus infinitum inveniri non posse, cum autem corpora, quae in loco sunt, seusu percipiantur omnia iufiuitumque sensu nullo percipiatiir, infinitum igitur in loco non est; quod si in loco non erit, et qui extra caelum dicit, locum significat (extra enim locus (piidam est) nullum ergo infinitum corpus extra caelum consistit. quiuimmo non infinitum corpus tantum, verum nullum corpus omniuo extra caelum est neque etiam finitum. hoc autem insinuavit dum dixit: neque ad alitiuam dimension em. eteuim si nullum corpus immensa magnitudine praeditum neque etiam finitum extra caelum consistit, corpusque omne vel finitum sit vel immensa magnitudine praeditum, nullum ergo corpus omnino iuvenitur extra caelum, at vero si quispiara diceret Aristotelem minima probasse neque etiam deduxisse, corpus quod sub sensum cadit, extra caelum non esse, ideo iuquit, si- quidem iudividuae partes corpora sunt, at sensu minime percipiuntur, quinimmo materia ipsa (iuxta quorundam seutentiam) corpus quoddam est, minime tamen sub sensum cadit, similiter et mathematica corpora, at nil proMbet (inquies) iutellegibile aliquod corpus extra caelum esse posse, verum neque hac ratione inveniri potest, etenim si omnino extra inveniretur, in loco erit, et si in loco, sensile erit; quod enim locum obsidet, nihil sub sensum non cadit.

Hac itaque ratione mathematicis demonstrationibus ostenditur, infinitum inveniri non posse, rationibus autem logicis idem sane comprobari potest, mos autem Aristotelis est veras demonstrationes eiusmodi nomine appellare, eas tamen, quae coramuniores ac ceteris minus perspicaces existunt. siquidem ex iis accidentibus, quae aliis quoque rebus conveuire possunt, minime vero ex propriis primisque neque ex causis, ex qiiibus verae demonstrationes constituuntur, desumuutur. logicae vero dialecticaeque demonstrationes non sunt omniuo eaedem inter se. dialecticac namque, etsi communes siut atque ab accidentibus ut illae proficiscantur, omniuo tamen verae non sunt, sed svoocoi tantum <et> vulgares; logicae vero desecunda] [*](5 Simpl. p. 235,36 6—10 cfr. Av. 48 CD, qui hunc locum laudat. sed non iisdera verbis, re vera Tiiemistius noster argumeutationeiu Alexandri secutus est cfr. Simpl. 236,26 11. 12 verum—finitum] verum— finitum] om codd. 16 et omnes testes mutare nolui, quamvis Them, ita scripsisse mihi videatur: verum si quis diceret, cum deduxit et prohavit extra caelum corpus sensibile non esse, nihil eum deduxisse siquidem . . . quis igitur prohibet intellegibile . . . 26 mathematicis] Simpl. 238,5 πραγματαικῶν 30 et 35 accidentibus] conieio ἀρχῶν, nisi praeferas τόπων 33 logicae vero dialecticaerjue] dialecticae vero mathemativueque Al semper)

Logico itaque more probare iutendit consimilium partium corpus irameusum esse nullum. plane cle consimilium partium corpore disseruit, ut ex liac iiulagine viam venaretur in id, quod per mo- tionem declarare iutendit. post haec ex corpore consimilium partium in simplex sermouem transferet; posuit namque corpus simplex eo simplex nominari, quoniam simplicis motionis initium in se habet. immensura itaque corpus consimilium partium neque Ι in circulum [*](f. 12v) ferri nee recte moveri potest, circulo quidem moveri non poterit, (piouiam eiusmodi motus circa medium quoddam perticitur, iufiuitum autem medium nullum babet. (haec autem ratio logica est, quaudo- quidem snhtilis minime existit.) sed neque recto ordine ferri infinitum potest, quod eteuim recto motu vel natura vel vi movetur, locum mutat; at quoniam infinitum, locum occupat infinitum, locus igitur, in (juo est et ad quern movetur, erunt iufiuiti, quamobrem duo vel plura erunt infinita. cum itaque hoc ordiue sese res babeant infinitum finitum existit; quo terminato existente, fieri baud dubie non poterit, ut immensum ad omnes dimensiones protrabatur.

Praeterea, sive natura sive contra naturam moveatur, [utroque modo] duo iufiuita corpora necessario esse oportebit. etenim in Fhijsica Auscultatione conclusum est infinitam vim immenso tantum corpori inesse corpusque infinitum vim babere infinitam. cuius igitur motus. si natura cieatur, ab immensa vi proficiscitur, <eius vis> corpus esse nullo modo poterit; naturalium namque corporum vires corpora quidem non sunt, atque in universum cum babeat motum, qui secundum naturam est, alterum quoque babebit, qui praeter naturam existit; etenim quintum corpus tantum nullum praeter naturam motum sortitur, quandoquidem eius motui nullus motus contrariatur. quod si vi ac praeter naturam moveatur, motus eius ab infinita vi proficiscetur; baec autem vis iufiniti corporis omnino erit. quamobrem ex boc consentaneum est, ut duo sint infinita corpora.

Praeterea, cum omne, quod movetur, motum accipiat ab alio, quid est quod motum affert ei, quod interminatum existit? hoc permirum est. si enim se ipsum moveat, animatum erit atque animal; uniuscuiusque vero animalis motus in universum cum perpessione sensibilique alteratione omnino fit nee non versus quandam terminatam formam ac partibus proportionalibus. sin aliquid aliud moveat, quasi duo inter se diversa infinita erunt, alioquin unum non ageret, nee alterum moveretur.

At qunuiam de coiitimio eonsimilitiin partiiiiii disseniit, ait [*](f. 12v) deinceps, ne hoc quidem fieri posse, quod quidavi dicunt, infinitum dimduum esse, ut partes insecabiles, quae eandem uaturam habeut. figiiraqiie tautum ab iuvicem disting-uiiutur. cum autem uuam babeaut iiaturam, unam ’ituv propeusiouem atque unum quoque motum possidebunt; quo euiin gleba uua terrae, eodeiu etiain universa terra, ad medium iiempe, fertur, et totus iguis ac sclutilla ad eundem locum moventur. quamobrem conseutaneum eiit, ut individuae partes omiies iuclinatione una praeditae sint, quae si gravitas erit, omniuo leve et quod sursum feratur nullum erit corpus, nec grave, si levitas; nos autem ad sensum videmus corpora quaedam g-ravia, quaedam levia esse, aliqua asceudere, aliqua vero deseendere; rationi igitur cousonum est, ut infinitum inveuiri uoa possit. haec autem couclusio ex dictis miuime elicitur, sed baec profecto, nempe indivisibilium partium naturam unam atque eandem esse, praeterea si levitatem ac pondus corpora babent, sursum deorsum ac medium omniuo inveniuntur, infinitum igitur inveniri uou poterit. atque in uuiversum si infinitum iuveniretur, motus non erit. uou euim sursum vel medium nee alter locus esse posset, (luibus ablatis motus quisnam erit? quoniam autem omuino conmotusque est, ut motus vel naturalis vel violentus inveniatur motusque naturales violentique per sursum vel deorsum termineutur, cougruum est igitur, ut sursum et deorsum inveniatur. quare infinitum inveuiri uou poterit. etenim uegare uou possumus, quin corpora suapte uatura ad loca moveantur, alioquin quaedam levia et quaedam gravia miuime extitisseut. quare cum naturalem, turn praeter naturam motum sortiuntur; quibus enim naturalis est ille motus, qui superiora petit, iis alter, qui ad infera vadit, praeter naturam couvenit ac viceversa, quibus naturalis est ille motus, qui deorsum fertur, iis praeter naturam ille competit, qui sursum instituitur.