Περὶ παθῶν

Aelius Herodianus

Aelius Herodianus, Περὶ παθῶν, Grammatici Graeci 3.2, Lentz, Teubner, 1868

120. E.M.506, 20, E. Gud. 316, 39: Κέρκυροϲ. τοῦτο, εἰ τὸ Κέρκυρ οὐκ εἴρηται, οὐ πρόκειται ἡμῖν, εἰ ἄρα δύναται γενέϲθαι. ἀλλὰ τί εἰρήκαϲιν Ἕλληνεϲ, Ἀλκμάν φηϲι «καὶ Κέρκυροϲ ἁγεῖται» (Bergk fr. 89) ἀπὸ εὐθείαϲ τῆϲ Κέρκυρ. τοῦτο δέ φαϲι γεγονέναι ἀπὸ τῆϲ Κέρκυροϲ εὐθείαϲ κατὰ ἀποκοπήν. ἀλλ’ οὐκ εἴρηται ἡ Κέρκυροϲ εὐθεῖα. οὐκ ἄρα ἔχεται ἀποκοπῆϲ τὸ Κέρκυρ. ἀλλὰ κλίϲεώϲ ἐϲτι μᾶλλον ἡ

[*](ϲυγκοπὴν καὶ ἔκταϲιν, quae ut ab epitomatore assuta omisi, desunt etiam ap. Favorin. Ecl. 102, 28, ubi principio leguntur τὸ ἄμφω καὶ δύω θεματικά εἰϲι, τοῦτ’ ἔϲτιν οὐκ ἐγένετο ἀπὸ ἐνικῶν, ἐπεὶ τὸ ϲημαινόμενον κωλύει. πῶϲ γὰρ καὶ ὁ δύω ἀριθμηθῇ, εἰ ἐν ἑνικῷ δύναται θεωρεῖϲθαι ἀριθμῷ; idem fere habet Choer. 442, 16.)[*](ad fr. 119. De apocope adverbii πῶ ex πόθεν cf. Apoll. de adv. 604, 6 E. M. 698, 40 et E. Orion 137, 13 quem locum hic subiicio, quia Herodianum similia docuisse ex nostro fragmento apparet: τὰ τῷ ο παραληγόμενα ἐπιρρήματα ἀποκοπῇ τοῦ θεν καὶ ἐκτάϲει τοῦ ο εἰϲ υ γίνεται παρὰ Δωριεῦϲιν αὐτόθεν αὐτῶ, πόθεν πῶ. Ϲώφρων ἐν Μίμοιϲ (fr. 89 Ahrens) πῶϲ τιϲ ὄνον ὠναϲείται; cf. Lob. El. IΙ 310. — Mirum est Herodianum, quum in nonnullis vocabulis apocopen respuerit duplices formas per metaschematismum expediens, non idem in reliquis omnibus breviore et longiore specie praeditis vocabulis fecisse et breviorem formam potius ex longiore decurtatam quam ampliorem ex breviore procrescere maluisse. Quo accedit, quod qui apocopen, si liter aliqua finalis remaneret, illicitam esse constituerit, idem eam ipsam passionem adoptaret vel si extrema decurtati vocabuli syllaba velut in ἄμφω et Γηρυών mutanda erat. Quare non absimile videtur ab Herodiano petitum esse, quod Choerob. Dictat. 243, 17, E. M. 674, 29 de εἰκών et εἰκώ tradit: τὰ εἰϲ ου ϲυνῃρημένα τῶν ἐντελῶν ἔχει τὴν κλίϲιν. καλῶϲ δὲ εἴρηται τὰ ϲυνῃρημένα καὶ οὐχὶ τὰ πεπονθότα τῶν ἀπαθῶν. ἰδοὺ γὰρ ἡ εἰκών καὶ ἀποβολῇ τοῦ ν γίνεται εἰκώ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ϲημαινομένου καὶ οὐ φυλάττει τὴν αὐτὴν κλίϲιν. ἡ μὲν γὰρ κλίνεται εἰκόνοϲ, ἡ δὲ εἰκοῦϲ ὡϲ Ϲαπφοῦϲ cf. Lob. El. Ιl 210, Rhem. 324 Huic εἰκώ similem speciem profert ex Simmia St. B. s. v. Δωδώνη 248, 7 hic ut fere ubique Herodianum exscribens: λήγεται δὲ Δωδών, quod ipsum πεπονθόϲ i. e. ex Δωδώνη decurtatum perhibetur, sed in usu esse negatur, καὶ εἰϲ ω· Ϲιμμίαϲ Ῥόδιοϲ «Ζηνὸϲ ἕδοϲ Κρονίδαο μάκαιῤ ὑπεδέξατο Δωδώ». Cum Δωδών autem comparari potest: Γυρτὼν — ἣν Ὅμηροϲ Γυρτώνην καλεῖ ὡϲ Ἰτώνην καὶ Ἰτῶνα. Lob. El Il 291 not.)[*](ad fr. 120. Hoc adnotamentum valde mutilatum nobis traditum est; equi dem ita a me emendatum spero, ut et legi possit et bona sententis existat. scripsi autem initio pro Κέρκυρ πρὸϲ τοῦτο — Κέρκυροϲ. τοῦτο, nam quaestio a genetivo oritur ab Alcmane usurpato, Lobeckium El. II 290 enim Κέρκυροϲ apud Alcmanem non recte pro nominativo accipere demonstrant verbe ab ipso neglecta ἀπὸ εὐθείαϲ τῆϲ Κέρκυρ; potest autem hic genetivus adiective positus)

213

Κέρκυροϲ γενική, οὐ μεταπλαϲμόϲ, εἴπερ εὐθεῖα Κέρκυρ εἴρηται ὡϲ τὸ ψίθυρ, μάρτυρ, ἀλλὰ μὴν οὐδὲ Ἴλλυρ εἴρηται, ἀλλὰ τὸ Ἴλλυραϲ μεταπέπλαϲται κατὰ τὴν αὐτὴν πτῶϲιν· ὥϲτε ταῦτα μεταπλαϲμὸϲ Ἴλλυραϲ τοὺϲ Ἰλλυριούϲ καὶ Κέρκυραϲ Κερκυραίουϲ. οὐ γὰρ εἴρηται οὔτε ἡ εὐθεῖα οὔτε ἡ γενικὴ οὔτε ἡ δοτική. ἀλλὰ κατὰ τὴν αὐτὴν πτῶϲιν μεταπέπλαϲται· εἴρηται δὲ ψίθυρ καὶ μάρτυρ, ἀφ᾿ ὧν ἡ κλίϲιϲ. οὕτωϲ Ἡρωδιανόϲ.

121. Steph. B. 247, 17: τὴν Δωδῶνοϲ γενικήν φηϲι Ϲοφοκλῆϲ Ὀδυϲϲεῖ ἀκανθοπλῆγι «νῦν δ’ οὔτε μ’ ἐκ Δωδῶνοϲ οὕτε Πυθικῶν γῆρύϲ τιϲ ἂν πείϲειεν» καὶ δοτικὴν «Δωδῶνι ναίων Ζεὺϲ ὁμέϲτιοϲ βροτῶν» καὶ ἐν Τραχινίαιϲ (v. 170) «ὡϲ τὴν παλαιὰν φηγὸν αὐδῆϲαί ποτε Δωδῶνι διϲϲῶν ἐκ πελειάδων ἔφη». καὶ Καλλίμαχοϲ «τὸν ἐν Δωδῶνι λέγοι μόνον οὕνεκα χαλκὸν ἤγειρον» καὶ τὴν αἰτιατικήν φηϲιν Εὐφορίων Δωδῶνα ἐν Ἀνίῳ «ἷκτο μὲν εἰϲ Δωδῶνα Διὸϲ φηγοῖο προφῆτιν». ἡδύνατο δὲ ἡ Δωδῶνοϲ γενικὴ μετὰ τῆϲ λοιπῆϲ κινήϲεωϲ καὶ κλίϲιϲ εἶναι τῆϲ Δωδών, εἴπερ ἦν ἐν χρήϲει τῆϲ πόλεωϲ ἡ εὐθεῖα. διόπερ ἔοικεν ὁ τεχνικὸϲ μεταπλαϲμὸν ἡγεῖϲθαι.

122. St. B. 166 13, Theogn.41, 26: τὸ χρυϲοέθειρ παῤ Ἀρχιλόχῳ ἐν Ἰοβάκχοιϲ ἀποκέκοπται τοῦ χρυϲοέθειροϲ.

[*](esse e. g. ad ναόϲ. Herodianus dicere vult. si nominativus Κέρκυρ reperiretur, tum Κέρκυροϲ genetivus ab hoc declinaretur, sed quum nominativus Κέρκυρ non magis exstet quam Κέρκυροϲ, genetivus Κέρκυροϲ per metaplasmum ortus esse existimandus est. — Tum inserui τοῦτο δέ φοϲι — usque ad κατὰ ἀποκοπὴν e post ἀλλ’ οὐκ εἴρηται ἡ Κέρκυροϲ εὐθεῖα, post ἀποκοπῆϲ adieci τὸ Κέρκυρ et. post ἐϲτὶ μᾶλλον verba ἡ Κέρκυροϲ γενικὴ et denique Ἴλλυραϲ ante τοὺϲ Ἰλλυριούϲ et Κέρκυραϲ ante Κερκυραίουϲ appposui. — Hoc Herodiani praeceptum contra eos pronunciatum est, qui, ut ex Choer. Dictat. 86, 9 apparet, quaedam vocsbula in υρ per apocopen ex longiore usitatioris formae specie repetiverunt velut μάρτυρ ex μάρτυροϲ (Apollon. de pron. 113, Lob. El. 11 290). Herodianus ubi species in υρ in usu fuit, hunc exitum pro primitivo habuit et μάρτυρ ex. primitivo μάρτυϲ Aeolico more nasci iussit ap. Eust. 114, 18 (Lob. Parall. 217) ubi vero nominativus singularis omnino non reperiebatur, ut Κέρκυρ Ἴλλυρ, huiuscemodi nominativos ne supposuit quidem atque Κέρκυρ non magis ex altero nominativo Κέρκυρο propagavit quam Κέρκυροϲ genetivum et Ἴλλυραϲ ex nominativo tivo inusitato Κέρκυρ Ἴλλυρ procrescere voluit, sed metaplasmum in ipso demum casu factum statuit. De Ἴλλυραϲ cf. praeterea Steph. B. 137, 5 Ἀϲϲυρία — οἱ οἰκήτορεϲ Ἀϲϲύριοι — καὶ Ἄϲϲυρεϲ παρὰ Ἐρατοϲθένει, ἴϲωϲ ὡϲ ἀπὸ τοῦ Ἰλλυριοί Ἴλλυρεϲ. Confirmatur meum de hoc loco iudicium comparatione adnotationis Herodianeae de Δωδῶνοϲ ap. St. B. s. Δωδώνη, quam statim proponam.)[*](ad fr. 121. Meinekius hoc Herodianum libro XV τῆϲ καθόλου tradidisse adnotat collato Arcadio p. 129, 20. Equidem huiuscemodi praeceptum et in Catholica (p 336, 29) et in libro περὶ παθῶν locum habuisse opinor, nam idem pluribus locis docere est moris Herodianei. De apocope autem formae Δωδών ex Δωδώνη, quam innuit St. B. statim post verba relata: τὸ ἐθνικὸν ταύτηϲ ἄρρητον ὡϲ πεπονθυίαϲ quid iudicaverit, ex priore fragmento de Κέρκυρ suspicari licet.)[*](ad (fr. * 122. Sic Herodianum de χρυϲοέθειρ iudicasse testimonia duorum Herodiani excerptorum extra dubium ponunt, licet Lobeckius in El. 11 290 huic passioni obloquatur. — Quid Herodianus de μάκαρ existimaverit, diserte nobis non traditum est, sed recte suspicari videtur Lob. El. II 312 eum idem de hoc sensisse atque Apollonium de adverb. 567, 17: ἀπὸ τοῦ ῥᾴθιον κατὰ ἀποκοπὴν)

214

123. E. M. 210, 43: βρά: ἀπὸ τοῦ ῥᾴδιον γίνεται κατὰ πλεοναϲμὸν τοῦ β Αἰολικῶϲ βράδιον καὶ κατὰ ϲυγκοπὴν βρᾴ. οὕτωϲ Ἡρωδιανόϲ καὶ Χοιροβοϲκόϲ.

124. E. M. 785, 26: ὕφα. ὑφαίνω ὕφαϲμα ἢ ὑφάζω ὕφαϲμα ὑφαϲία ὕφα. Ἡρωδιανὸϲ περὶ παθῶν.

125. Schol. A ad Il. Λ 307: τρόφι κῦμα. τὸ τρόφι ἀποκοπῇ τοῦ τρόφιμον ὁ Ἡρωδιανόϲ φηϲιν, ὅτι ἔϲτη τῇ πήξει τῇ αὐξήϲει· «κύματά τε τροφόεντα» (Od. γ 290) εὐτραφῆ καὶ τροφαλίϲ τὸ πεπηγὸϲ γάλα.

125a. Mon. 16, 12: τὸ παρὰ Ἑρμηϲιάνακτι ἐν Λεοντίου α′ «μόνη δέ οἱ ἐφλέγετο γλήν» οὐκ ἐντελέϲ, ἀποκεκομμένον δὲ ἐκ τοῦ γλήνη.

[*](ῥᾴ ἐγένετο καθὸ καὶ τὸ βριθέωϲ βρί ὅτι γὰρ καὶ δύο ϲυλλαβῶν ἀποκοπαὶ γίνονται, ἐν τῷ περὶ παθῶν ἐδείχθη· τὸ γὰρ πρόπαρ οὕτωϲ ἔχει καὶ τὸ μάκαρ, πηδά, ὑμέν παρὰ Καλλιμάχῳ. Nam in.E. M, 700, 25, qui locus collato E. M. 210, 43 ab Herodiano videtur esse, pro exemplis duarum syllabarum abscisionis proponuntur μακάριοϲ μάκαρ, προπάροιθεν πρόπαρ.)[*](ad fr. 123. Lobeckius in El. Il 312 hic pro ῥᾴδιον scribi deberi ῥᾳδίωϲ iudicat, quia ῥᾴ in Alemanis loco adverbium sit, apocope autem merismum non mutet, atque sic Apollon. de adv. 567, 13 βρί ex βριθέωϲ repetit. Sed ex lo. Al. 28, 25 seqq. intellegi potest, quam late usum adiectivi neutrius pro adverbio patuisse Herodianus existimaverit, quare mutationem Lobeckii non necessariam habeo, praesertim quum in loco gemino E. M. 700, 25, unde noster in breviu contractus videtur, eadem scriptura obtineat: ῥᾴ ϲημαίνει τὸ εὐχερέϲ. τινὲϲ δὲ ἀπὸ τοῦ ῥέα ϲχηματίζουϲιν αὐτό, οἷϲ καὶ ὁ τόνοϲ καὶ ἡ παράδοϲιϲ ἀντίκεινται. καὶ ἡ τῶν Αἰολέων διάλεκτοϲ. ὁ τόνοϲ μὲν ὅτι, εἰ ἦν ἀπὸ τοῦ ῥέα, ὤφειλεν περιϲπᾶϲθαι· ἡ παράδοϲιϲ δέ, ὅτι οὐκ ὤφειλεν ἔχειν τὸ ι ἡ τῶν Αἰολέων δὲ διάλεκτοϲ, ὅτι εἰ ἦν ἀπὸ τοῦ ῥέα, οὐκ ὤφειλον οἱ Αἰολεῖϲ προϲτιθέναι τὸ β κοὶ λέγειν βρᾴ. τότε γὰρ προϲτιθέαϲι τὸ β τῷ ρ, ἡνίκα ἐπιφέρεται τὸ κ ἢ τὸ δ ἢ τὸ ἢ τὸ ζ. ἀλλ᾿ ἔϲτιν εἰπεῖν, ὅτι τὸ ῥᾴδιον λέγεται βρᾴδιον Αἰολικῶϲ ὡϲ ἐπιφερομένου τοῦ δ. ἐκ τούτου γίνεται κατὰ ἀποκοπὴν ῥᾴ καὶ εὐλόγωϲ ἔχει τὸ ι. οὐδὲν δὲ ξένον, εἰ δύο ϲυλλαβῶν γέγονεν ἀποκοπὴ· καὶ γὰρ πολλάκιϲ καὶ δύο ϲυλλαβῶν γίνεται ἀποκοπὴ οἶον μακάριοϲ μάκαρ, προπάροιθεν πρόπαρ. οὕτωϲ οὖν καὶ ῥᾴδιον ῥᾴ. τὸ δὲ ῥᾴδιον ἔχει τὸ ι προϲγεγραμμένον, ἐπειδὴ εὑρίϲκεται τὸ κατὰ διάϲταϲιν ἐν τῷ ρηΐδιον. cf. Lob. Parall. 119.)[*](ad fr. 124. Hinc hausit Ϲhoer. Dict. 368, 34 ὕφα ἀπὸ τοῦ ὕφαϲμα κατὰ ἀποκοπήν. cf. Lob. El. 11 292 et Parall. 132.)[*](ad r. 125. cf. Choer. Dictat. 375, 9, E. M. 739, 36, Arcad. 118. 20 τὸ τρόφι ἀπὸ τοῦ τρόφιμον γέγονε. Lob. El. II 292.)[*](ad fr. [125a]. Lob. El. I 276, 289. — Quae Herodiani de Μέϲη opinio fue rit, ex St. B. non claret. Nam p. 447, 16 Μεϲϲήνη καὶ χώρα καὶ πόλιϲ. — χώρα δὲ καὶ Μεϲϲηνία καὶ Μέϲϲη κατ’ ἀποκοτήν, ἢ Μέϲη καὶ Μεϲήνη ὥϲ τινεϲ et p. 518, 13 Πέρϲα πόλιϲ θηλυκῶϲ. — δυνατὸν δὲ καὶ Περϲηνὴν εἰπεῖν, εἴγε παρὰ. τὴν Μέϲην Μεϲηνοὺϲ καὶ Μεϲηνὴν λέγονταϲ εὕρομεν. cf. Lob. El. Ι 353 et 11 291. Quosdam Μέϲϲη per apocopen a Μεϲϲήνη repetivisse iam Strabo VIII p. 364 adnotat, cuius de hac passione memorabilis observatio Herodiano neque ignota neque in libro περὶ παθῶν neglecta fuisse potest. sed in quibusdam velut in Ἄλκιμοϲ pro Ἀλκιμέδων et Ϲυρακώ pro Ϲυράκουϲϲαι de quo ct. Lob. El. 11 305 seqq. grammaticum a geographo discessisse ex fragmentis libri περὶ παθῶν certo concludimus.)

215

126. E. M. 643, 13: οὔτιϲ. τὸ οὐ ἐπίρρημα, τὸ τίϲ ἀόριϲτον, τὸ δὲ Οὖτιϲ ἐπὶ τοῦ Ὀδυϲϲέωϲ ἀντὶ ὀνόματοϲ κυρίου λαμβάνεται καὶ ἔϲτιν ἒν μέροϲ λόγου καὶ προπεριϲπᾶται. Τὸ δὲ ἀλλ’ οὔτιν ἐγὼ ἰδέειν δύναμαι» (Ιl. ε 475) κατὰ ϲυγκοπήν ἐϲτιν ἀπὸ τοῦ οὔτινα· ἐπλανήθη

125b. Diϲhr. 283, 6: τὸ «ἐξ ὀρέων ἐπὶ κάρ» (Ιl. 392) κατὰ πάθοϲ. ἀπὸ γὰρ τοῦ κάρη κατ’ ἀποκοπὴν τοῦ η γέγονεν.