Res Publica Atheniensium
Aristotle
Aristotle. Aristotelis Res Publica Atheniensium. Kenyon, Frederic, editor. Berlin: Reimer, 1903.
XLIII. τὰ μὲν οὖν περὶ τὴν τῶν πολιτῶν ἐγγραφὴν καὶ τοὺς ἐφήβους [*](1) βους τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον. τὰς δ’ ἀρχὰς τὰς περὶ ἐγκύκλιον διοίκησιν ἁπάσας ποιοῦσι κληρωτὰς πλὴν ταμίου στρατιωτικῶν καὶ τῶν ἐπὶ τὸ θεωρικὸν καὶ τοῦ τῶν κρηνῶν ἐπιμελητοῦ. ταύτας δὲ χειροτονοῦσιν, καὶ οἱ χειροτονηθέντες ἄρχουσιν ἐκ Παναθηναίων εἰς Παναθήναια. [χ]ειροτονοῦσι δὲ καὶ τὰς πρὸς τὸν πόλεμον ἁπάσας.
βουλὴ δὲ κληροῦται φݲ, νݲ ἀπὸ φυλῆς ἑκάστης. πρυτανεύει δ’ ἐν [*](2) μέρει τῶν φυλῶν ἑκάστη καθ’ ὅ τι ἂν λάχωσιν, αἱ μὲν πρῶται τέτταρες [*](2 διατριβουσιν L 4 διδωασιν L*, corr. L 4 η L πρην L*, corr. L 4 5 κααν L*, corr. L? ιεροσυνη L 6 ελθοιντων L 7 πολειτ(ων) L ενγρα- L εφη L*, βους suprascr. L 3 8 της ενκυκλιου L*, ut vid., corr. L 3 et L* 9 πληρωτας L 11 παναθηνεα L*, corr. L 4 13 πληρουται L*, corr. L 3) [*](13 Harpocr. πρυτανείας: ἔστι δὲ ἀριθμὸς ἡμερῶν ἡ πρυτανεία ἤτοι λς ἢ λε, καὶ ἑκάστη φυλὴ πρυτανεύει. διείλεκται δὲ περὶ τούτων Ἀριστοτέλης ἐν τῇ Ἀθηναίων (Epit. exscr. Phot Suid.). Glossas duas Lexici Bekk. quinti (BA 291,11 ; exscr. Et. M. 693,41): πρυτανεία τί ἐστι: καθολικῶς μὲν Ἡ πρυτανεία ἀριθμὸς ἡμερῶν λς ἢ λε, ἅς ἑκάστη φυλὴ πρυτανεύειν λέγεται. ἐκτεταμένως δὲ καὶ θηλυκῶς ἡ πρυτανεία ῥητέον. — πρυτάνεια: ἀργύριόν τί ἐστι, ὅ κατετίθεσαν οἱ δικαζόμενοι. οὐδετέρως οὐδετέρως δὲ ῥητέον τὰ πρυτάνεια pleniores habent Phot.iv = Suid.i. πρυτανεία: ἐτεταμένως μὲν μὲν καὶ θηλυκῶς ἀριθμός τις ἡμερῶν, οὐδετέρως δὲ σαφῶς μὲν οὐδεὶς εἶπεν τί δηλοῖ. τινὲς δὲ ἀργύριόν τι ἔφασαν εἶναι ὅ κατετίθεσαν οἱ δικζόμενοι ἐξ ὧν τὸ δικαστικὸν ἐδίδοτο τοῖς ἓξακισχιλίοις. πρυτανεῖαι δὲ ὁ τῶν ἡμερῶν ἀριθμός· δέκα ἐγίνοντο κατ’ ἐνιαυτόν, ὅτι καὶ δέκα αἱ φυλαί. ἐνιαυτὸν δὲ οἱ Ἀθηναῖοι τὸν σεληνιακὸν ἦγον. ἐπέβαλεν δὲ ἑκάστη φλῆ τῶν δέκα λε ἡμέρας καὶ ἐπερίττευον ἐκ τοῦ σεληνιακοῦ ἐνιαυτοῦ ἡμέραι τέσσαρες, ἅς ἐπεμέριζον ταῖς πρώταις λαχούσαις πρυτανεύειν τέσσαρσι φυλαῖς. καὶ τῶν μὲν τεσσάρων πρώτων (πρῶτον Phot. Suid., Gaisford) ἑκάστη εἶχε τὴν πρυτανείαν ἀπαρτιζομένην εἰς λς ἡμέρας, αἱ δὲ λοιπαὶ ἕξ ἀνὰ λε et Schol. Plat. legg. 953 C . . . πρυτανεία δέ ἐστιν ἀριθμός τις ἡμερῶν, ἤτοι λς ἢ λη ἢ λε, ἑκάστη φυλὴ πρυτανεύειν λέγεται. ιβ μὲν γὰρ οἱ μῆνες, ιݲ δέ εἰσι πρυτανεῖαι καὶ φυλαὶ ιݲ. διῂρηνται εἰς ταὐτας αἱ ἡμέραι τοῦ ἐνιαυτοῦ. κατὰ γὰρ σελήνη ἄγουσι τοῦτον, ὡς ἑκάστῃ τῶν ݲ φυλῇ ἐπιβάλλειν λε ἡμέρας, πλεονάζειν δὲ ὀλιγας. διὸ καὶ τὰς λοιπὰς ἀπέδωκαν οἱ Ἀθηναῖοι ταῖς πρώταις λαχούσαις τέτταρσι φυλαῖς, ἵνα ἐκείνων μὲν ἑκάστη τὰς λς ἡμέρας πρυτανεύῃ, αἱ δἐ λοιπαὶ ἕξ ἀνὰ λε· πρυτανεῖα δὲ οὐδετέρως οὐχ εὕρηται· τινὲς δὲ ἀργύριόν τι, ὅ κατατίθεται ὑπὸ τῶν δικαζομένων καὶ δίδοται δικαστικὸν τοῖς ἑξακισχιλίοις, depravatam et mutilatam Lex. Patm. p. 141. Schol. Hermog. V 509 Walz ὡρισμέναι ἦσαν ἐκκλησίαι κατὰ πρυτανείαν ἑκάστην τέσσαρες. δέκα δ’ οὐσῶν Ἀθήνησι φυλῶν ἐπρυτάνευον αἱ μὲν πρῶται λαχοῦσαι φυλαὶ τέσσαρες ἀνὰ τριάκοντα ἓξ ἡμέρας, αἱ δὲ λοιπαὶ ἓξ ἀνὰ τριάκοντα πέντε· μετὰ οὖν τὰς ὡρισμένας τοῦ δήμου συνόδους ἐν ταῖς ἐκκλησίαις εἴ τι ἀναγκαῖον ἐμπέσοι πρᾶγμα, περὶ οὗ τὸν δῆμον ἐχρῆν συνελθόντα γνῶναι, σύγκλητος ἐγένετο ἐκκλησία.)
XLIV. ἔστι δ’ ἐπιστάτης τῶν πρυτάνεων εἷς ό λαχών· οὗτος [*](1) [*](1. 2 αναγεινωσκειν L*, αναγιν- L4; item 1. 2 2 αναγινωσκειν del. K-W (cf. testim.) 3 λαθη L 4 ηρημενοις L προχειροτονίαν K-W, sed ἐπιχ- etiam lex. rhet. Cant. 5 διδοασι L η μην συνκοφαντων L*, corr. L3 6 τι μὴ] ειμαι L*, τιμηι L 4 ποιηση L 7 τω L εν η θης L*, corr. L 4 ὁ] υ L 8 ὑπὲρ] ita υ’) Η-L, ut vid., περὶ K-W, quod non capit lacuna διαδεξεται L 9 η δε δυω L*, corr. L 4 νόμοι] μενμοι L*, corr. L 4 10 τρια] τρισι L*, corr. L 4 τρία δὲ ὁσίω] συρακοσιων suprascr. L 4 11 προχειροτονειας L εισεχονται L*, corr. L 4 12 τοῖς] εις L*, corr. L 4 13 ἀποδιδωασι L*, corr. L 4) [*](14 Poll. VIII 96 ὁ δ’ ἐπιστάτης καλούμενός ἐστιν εἷς τῶν πρυτάνεων ὁ κλήρῳ λαχών· δὶς δ’ οὐκ ἔξεστι γενέσθαι τὸν αὐτὸν ἐπιστάτην. ἔχει δὲ οὗτος τὰς κελεῖς τῶν ἱερῶν, ἐν οἷς τὰ χρήματα καὶ τὰ γράμματα. καὶ ὅταν οἱ πρυτάνεις τὸν δῆμον ἢ τὴν βουλὴν συναγάγωσιν, οὗτος ἐξ ἑκάστης φυλῆς πρόεδρον ἕνα κληροῖ μόνην τὴν πρυτανεύουσαν ἀφιείς. — Harpocr. s. ν. ἐπιστάτης: . . . δύο εἰσὶν οἱ καθιστάμενοι ἐπιστάται, ὁ μὲν πρυτάνεων κληρούμενος, ὁ δὲ ἐκ τῶν προέδρων, ὧν ἑκάτερος τίνα διοίκησιν διοικεῖ, δεδήλωκεν ὸ Ἀριστοτέλης ἐν Ἀθηναίων πολιτείᾳ . . . (Epit. exscr. Suid. III cf. ex Photio Etym. genuin., unde Et. M. 364,41). Lex. Bekk. quint. (BA 244,31): ἐπιστάτης ἄρχων ἐπὶ τῆς βουλῆς κληρωτός (κληρωτῶν cod., Bekker) ὁ ἐφεστὼς τοῖς ὑπὸ πάντων βουλευτῶν πραττομένοις. εἰσὶ δὲ δύο, εἷς μὲν ἐκ τῶν πρυτάνεων κληρούμενος, ἕτερος δὲ ἐκ τῶν δέκα προέδρων, ὦν ἑκάτερος διοίκησίν τινα διῴκει. Eadem glossa plenior extat apud Suidam ΙΙ ἐπιστάτης: τῶν πρυτάνεων εἷς ὁ λαχὼν ἐπιστάτης στάτης ἐλεγετο. δὶς δὲ τὸν αὐτὸν ἐπιστατῆσαι οὐκ ἐξῆν. φυλάσσει δὲ τοῦ ἱεροῦ τὰς κλεῖς ᾧ τὰ δημόσια χρήματα, ἔτι μὴν καὶ τὴν δημοσίαν σφραγῖδα. ἐπειδὰν δὲ οἱ πρυτάνεις συναγάτωσι τὴν βουλὴν ἢ τὸν δῆμον, ὁ ἐπιστάτης κληροῖ προέδρους ἐννέα, ἀπὸ φυλῆς ἑκάστης ἕνα, πλὴν τῆς πρυτανευούσης, καὶ πάλιν ἐκ τῶν ἐννέα τούτων ἐπιστάτην ἕνα κληροῖ, καὶ τὸ πρᾶγμα πραδίδωσιν· αὐτὸς (lege ὗτος) δὲ εἰσάγει τὴν δίκην καὶ ἐπιμελεῖται τοῦ κατὰ νόμον πάντα γενέσθαι καὶ μηδὲν παραλειφθῆναι πρὸς τὸ διδαχθῆναι τὸυςὸιἰαο-Λ́; et in Etym. genuino [ex Photio], unde Et. M. 364,43 . . . . . φυλάσσει δὲ τοῦ ἱεροῦ τὰς κλεῖς, ἐν ᾧ τὰ δημόσια χρήματα, ἔτι μὴν καὶ τὴν δημοσίαν σφραγῖδα, et in Lexico Patm. p. 13 ἐπιστάτης] οὗτος ἐκ τῶν πρυτάνεων ἐκληροῦτο καὶ ἐπεστάτει νύκτα καὶ ἡμέραν μόνον, καὶ οὐκ ἐξῆν δεύτερον (lege δὶς) τὸv αὐτὸν γίνεσθαι (leg. γενέσθαι). τὰς δὲ κελεῖς τῶν ἱερῶν ἐν οἷς ἐπέκειτο (lege ἀπέκειτο) τὰ χρήματα καὶ τὰ γράμματα τῆς πόλεως (nihil amplius in codice). Eustath. ad Ρ 455 p. 1827,49 προσενθυμητέον δὲ καὶ Τηλέφου τοῦ, ὡς ἱστορεῖται, Περγαμηνοῦ, ὅτι κατὰ τὴν ἐκείνου παράδοσιν νομική τις ἦν λέξις ἢ τεχνικὴ ἐν τοῖς μεθ’ Ὅμηρον ὁ ἐπιστάτης. γίνεται γάρ, φησιν, ἐπιστάτης Ἀθήνησιν ἐν τῶν πρυτάνεων εἷς, ὃς ἐπιστατεῖ νύκτα ἡμέραν μίαν, καὶ πλείω χρόνον οὐκ ἔξεστιν οὐδὲ δὶς τὸν αὐτὸν γενέσθαι, τάς τε κλεῖς ἱερῶν>, ἐν οἷς τὰ χρήματά εἰσι, φυλάττει καὶ τὰ γράμματα τῆς πόλεως καὶ τὴν σφραγῖδα. κληροῖ δὲ καὶ προέδρους ἐξ ἑκάστης φυλῆς ἕνα, πλὴν τῆς πρυτανευούσης, καὶ πάλιν ἐκ τούτων ἐπιστάτην ἕνα.)
ποιοῦσι δὲ καὶ ἀρχαιρεσίας στρατηγῶν καὶ ἱππάρχων καὶ τῶν ἄλλων [*](4) τῶν πρὸς τὸν πόλεμον ἀρχῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, καθ’ ὅ τι ἂν τῷ δήμῳ δοκῇ· ποιοῦσι δ’ οἱ μετὰ τὴν ݲ πρυτανεύοντες ἐφ’ ὧν ἂν εὐσημία γένηται. δεῖ δὲ προβούλευμα γενέσθαι καὶ περὶ τούτων.
XLV. ἡ δὲ βουλὴ πρότερον μὲν ἦν κυρία καὶ χρήμασιν ζημιῶσαι [*](1) καὶ δῆσαι καὶ ἀποκτεῖναι. καὶ Λυσίμαχον αὐτῆς ἀγαγούσης ὡς τὸν δήμιον καθήμενον ἤδη μέλλοντα ἀποθνῄσκειν Εὐμηλίδης ὁ Ἀλωπεκῆθεν ἀφείλετο, 2 πλειστας L*, corr. L 4 3 τα e gramm. add. K-W (v. testim.) σφραγειδα L 4 τοῦτον] τ’ add. K-W, S. 5 κελευη L 6 καστης L*, ε suprascr. L 3 ? 8 ευκοσμιαν L*, corr. L 4 9 δεὶ χρηματίζειν] ita L*; post χΡ., δει κ(αι) suprascr. L 4 unde χρηματίζειν δεῖ K-W 10 κρεινουσιν L*, corr. L 4 τ’ del. Bl., K-W, S.; ante ἄλλα ins. K-W 11 πλειον L, πλέον H-L (cf. p. 35,13) τω ενιαυτων L*, corr. L 4; post tco προ scr. L*, sed corr. inter scribendum 13 δεκαιδεκαρχαι- L, δεκ alt. del. S, cett. 14 τη εκκλησια L εν L*, corr. L 4 14. 15 τω δημω δοκη L 15 8 om. L*, suprascr. L 4? μετατατην L πρυτανεξοντες L*, corr. L 4? ευσημεια L*, corr. L* 19 αποθνησκειν L Ευμηλειδης L; corr. sec. Att. inscr. plerasque K-W, cett. Αλωπεθηκεν L
[*](6 Harpocr. πρόεδροι ἐκληροῦντο τῶν πρυτάνεων καθ’ ἑκάστην πρυτανείαν, εἶς ἐξ ἑκάστης φυλῆς πλὴν τῆς πρυτανευούσης οἵτινες τὰ περὶ τὴν ἐκκλησίαν (τὰς ἐκκλησίας διῴκουν . . . . . ὅτι δ’ ὁ καλούμενος ἐπιστάτης κληροῖ αὐτούς, εἴρηκεν Ἀριστοτέλης ἐν Ἀθηναίων πολιτείᾳ (Epitomen exscr. Phot. II Suid.). — Lex. Belik. quintum (BA 290,8): πρόεδριο· καὶ προεδρεύειν τί ἐστιν· οἱ περὶ τὰς ἐκκλησίας Ἀθήνησι διοικοῦντες ototxouvxe; ἐκαλοῦντο, κληρούμενοι μὲν τῶν πρυτάνεων καθ’ ἑκάστην ἐκκλησίαν ἐξ ἑκάστης φυλῆς. ὠνομάσθησαν δὲ οὕτως ἀπὸ τοῦ προεδρίαν ἔχειν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις. Eandem glossam habent Phot.l πρόεδροι: οἱ τὰ περὶ τὰς ἐκκλησίας Ἀθήνησι διοικοῦντες· εἷς (οἷς cod.) ὑπὸ τῶν πρυτάνεων καθ’ ἑκαστην ἐκκλησίαν ἐξ ἑκάστης φυλῆς. πρόεδροι δὲ ὅτι προεδρίαν εἶχον ἐν ταῖς ἐκκλησίαις et Lex. Patm. p. 12 πρόεδροι: οἱ διοικοῦντες τὰ περὶ τὰς ἐκκλησίας καὶ τῆς εὐταξίας ἐπιμελούμενοι, εἷς καθ’ ἑκάστην φυλὴν ὑπὸ τῶν πρυτάνεων κληρούμενος (καλούμενος cod.) . . . . . cf. Schol. Aeschin. III 4.)οὐ φάσκων δεῖν ἄνευ δικαστηρίου γνώσεως οὐδένα τῶν πολιτῶν ἀποθνῄσκειν· καὶ κρίσεως ἐν δικαστηρίῳ γενομένης ὁ μὲν Λυσίμαχος ἀπέφυγεν καὶ ἐπωνυμίαν ἔσχεν ὁ ἀπὸ τοῦ τυπάνου, ὁ δὲ δῆμος ἀφείλετο τῆς βουλῆς τὸ θανατοῦν καὶ δεῖν καὶ χρήμασιν ζημιοῦν, καὶ νόμον ἔθετο, ἄν τινος ἀδικεῖν ἡ βουλὴ καταγνῷ ἢ ζημιώσῃ, τὰς καταγνώσεις καὶ τὰς ἐπιζημιώσεις εἰσάγειν τοὺς θεσμοθέτας εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ ὅ τι ἂν· οἱ δικασταὶ ψηφίσωνται, τοῦτο κύριον εἰναι.
κρίνει δὲ | τὰς ἀρχὰς ἡ βουλὴ τὰς πλείστας, καὶ μάλισθ’ ὅσαι χρήματα [*](2) διαχειρίζουσιν· οὐ κυρία δ’ ἡ κρίσις, ἀλλ’ ἐφέσιμος εἰς τὸ δικαστήριον. [*](p. 24) ἔξεστι δὲ τοῖς ἰδιώταις εἰσαγγέλλειν ἣν ἂν βούλωνται τῶν ἀρχῶν μὴ χρῆσθαι τοῖς νόμοις· ἔφεσις δὲ καὶ τούτοις ἐστὶν εἰς τὸ δικαστήριον ἐὰν αὐτῶν ἡ βουλὴ καταγνῷ.
δοκιμάζει δὲ καὶ τοὺς βουλευτὰς τοὺς τὸν ὕστρον ἐνιαυτὸν βουλεύσοντας [*](3) καὶ τοὺς ἐννέα ἄρχοντας. καὶ πρότερον μὲν ἦν ἀποδοκιμάσαι κυρία, νῦν δὲ τούτοις ἔφεσίς ἐστιν εἰς τὸ δικαστήριον. τούτων μὲν οὖν ἄκυρός ἐστιν ἡ βουλή· προβουλεύει δ’ εἰς τὸν δῆμον, [*](4) καὶ οὐκ ἔξεστιν οὐδὲν ἀπροβούλευτον οὐδ’ ὅ τι ἂν μὴ προγράψωσιν οἱ πρυτάνεις ψηφίσασθαι τῷ δήμῳ· κατ’ αὐτὰ τὰp. ταῦτα ἔνοχός ἐστιν ὁ νικήσας γραφῃ παρανομων.