Historiae Adversum Paganos

Orosius, Paulus

Orosius, Paulus, Historiae Adversum Paganos

oaesi sunt in eo bello omnes trecenti, solus Calpurnius quamuis multis confossus uulneribus et cadaueribus obtectus euasit.

Hannibal senior a Carthaginiensibus iterum classi praepositus, infeliciter cum Romanis nauali proelio congressus et uictus, ab exercitu suo seditione orta lapidibus coopertus interiit.

Atitius consul Liparam Melitamque insulas Siciliae nobiles peruagatus euertit.

consules, in Africam iussi transferre bellum, cum trecentis [*]( AVCTORES § 1 —§ 6 Liuius 17 (§ 2 cf. Per., Flor. 2, 2 § 13, Liuius 22, 60 § U) ) [*]( 1 inter nauali et proelio 6-8 litt. erasae B 2 scipione sed ci s. s. L 3 tria milia] RD III. L 4 haec seruorum et quattuor milia om. sed ab antiqua m. in mg. add. R || quattuor milia] BD III. L 7 perisset] LRD 9 deduzit (e ex i corr. a m. ut uid. 1) L 10 penorom D || copia D || praestruxerat D 11 nulla uel] nulla D || resistendi Rb || esset ∗∗∗∗ (4 - 6 litt. eras.) R || calpurnii R1D 12 flamae D || opere R || liberatur liberatus (prima r statim corr., ex c 9) D 13 incessmn R insensum D 14 poenas R1 15 urgente B 16 • ccc • R || confossis L 17 et cadaueribus om. D || hanibal Ra 18 a om. R || kartbaginiensiũ R || feliciter L 20 internit D . 21 liparam sed li s. s. R || melitamqu∗e (fuit -quae) L militamque D || sicilia D 22 iussi (i fin. m. 1 in ras. ex it ? an & ?) in srfricam D || iossit L || ccc tis.xxx. L cccxxx B quadrigentis tregenta D ) [*]( 15* )

228
triginta nauibus Siciliam petiuerunt: quibus Hamilcar Poenorum imperator et Hanno classi praefectus occurrit. conserto nauali proelio Carthaginienses in fugam uersi sexaginta et quattuor naues perdiderunt.

uictores consnles in Africam transuecti sunt primamque omnium Clipeam urbem in deditionem receperunt.

inde Carthaginem petentes trecenta ant eo amplius castella populati sunt, infesta Carthagini signa circumtulerunt.

Manlius consul Africa cum uictrici classe decedens septem et uiginti milia captiuorum cum ingentibus spoliis Romam reuexit.

Regulus, bellum Carthaginiense sortitus, iter cum exercitu faciens haud procul a flumine Bagrada castra constituit: ubi cum plurimos militum aquandi necessitate ad flumen descendentes serpens mirae magnitudinis deuoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cum exercitu profectus est.

sed nihil in tergo eius proficientibus iaculis atque omni telorum ictu inrito, quae per horrendam squamarum cratem quasi per obliquam scutorum testudinem labebantur mirumque in modum, ne corp??s laederent, ipso corpore pellebantur, cum insuper magnam [*]( AVCTORES § 7 et 0 8 Liuius 17 et ut uid. 18 (cf. Per. 17, Eutrop. 2, 31, Flor. 2, 2 § 19) § 9—§ 15 Liuius 18 (§ 9 — § 15 ef. Per. et maxime Valer. Max. 1,8 ext. 19, qui Liuium auctorem lou- dat; haec § 9 serpens mirae magnitudinis habentur etiam apud Florum 2, 2 $ 20, ad illa § 13 spinae rigorem cf. Silius Ital. 6.\'271) ) [*]( EXPILATORES 11 hand procul — 13 Regulus excerpsit Paul... 41 not. lin. 9 ) [*]( 1 petierant BD || quibus om. L || hamilehar L hamylcar R amilcar D 8 karth- B || LXIII. B 4 afrigam D 5 clipeam] L clipeum D clupeam Rh 6 karth- B || coo B 7 karth- B 8 ab africa Gv || afrigam D || uictrici∗ (erasa ut uid. 8) L || septem et XX. milia L VII. et xx milia B 9 pone uers. |cum ing. — bellu karthaj in mg. e B 10 regolns D || ksrthaginiense∗ eortitns (er. 8 et B seq. in ras.) B H iter] iterum L || ezercitn sed ex 8. a. al. m. B 11 haut sed h s. s.m. 1b L || nbi] ibi D 12 cam] quam L || plurimos] primus D || aquandi (an in ras. unius litt. m. 1) D || descendentis (s fin. in ras. m. 1) D 14 in tergo] sic: € |go (nota explicatur pone uera. al. m. Inter) B 15 iaculis] telis L || omne R1 || inritn L irrito BD 16 qu∗e (fuisse uid. quae) L || horrendum L || scamarum B || carte D 17 habebãtur (~ i e. n ex corr. add. a m. 1 aut 2) L 18 lederent BD )

229
multitudinem morsu conminui, impetu proteri, halitu etiam pestifero exanimari uideret, ballistas deferri imperauit, per quas motare saxum spinae eius incussum conpagem totius corporis soluit.

talis siquidem est natura serpentis, ut, oum pedibus carere uideatur, costis tamen et squamis, quas a summo gutture usque ad imam aluum parili modo dispositas habet, ita instruitur, ut squamis quasi unguibus, costis quasi cruribus innitatur.

non enim at uermis, oui spinae rigor non est, et in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sed alternis intenta conatibus latera sinuosa circumfert, at per exteriorem spinae curuaturam rigentem costarum aciem tendat, costis autem natura ad summum rectis squamarum ungulas figat; quod uicissim et celeriter agendo non solum plana perlabitur, sed etiam conuexa conscendit, tot uestigiis instructa quot costis.

huius itaque rei causa est, ut, si in qualibet corporis parte ab aluo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit [*]( EXPILATORES 4 talis-8 innitatur compilauit Isidorus Orig. 12, 4, 45; cf. 12, 5, 19 equamarum nisibus 8 non enim — 10 explicat et 14 perlabitur compilavit Isidorus Orig. 12, 5, 19 16 ut si — p. 230, 2 agebantur exscripsit Isidorus Orig. 12, 4, 46 ) [*]( 1 conminuit [sed t expuncto) L comminui BD || ad impeta in mg. terribili al. m. B 2 balistae B 8 molare] TO item apud Seneeam Epist. 82 § 24, qui eiusdem narratiunculae meminit, habetur: molaribus.. saxis; murale LBDv (cf. 4,23 § 6 murali lapide) || compagem RbD 4 tales L 5 uideatur sed a statim ut uid. deletum L || scamis D || quas a] qua|si ad D 6 gottoreins que̢ (corr. al. m. sed relicto q) B 7 instruitur] L instruitur (in al.) B item H instruetnr D cf. 7, 37 § 8 instruatur G2aNO 8 cruoribus L* || spinae] spae D 9 in om. R || gradatim (pro g fuisse uid. c) L 10 porrectu (r s. s. m. 1) B porrectas L\' H modum (d in t m. 1) B || axplicat] imple- R 11 intentus Rb 12 spina| D || curbaturam Ra || tendit Ra || costis autem] Co (circ. 8 Utt. spat.) | D 13 natarã (4 im a) B || scamarum (eirc. 7 litt. spat. rel. m. 1. ubi gres- sib\' scr. m. 2) figat D 14 caelenter (ae in e) B 16 instructus Rb strnota L 16 nt si] unde 3 H in om. Ra || quolibet Ra 17 capnd Ra U hictu (h er.) B || collidatur Rb || redditns Rb )

230
spinam soluit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. unde etiam haec serpens, quae tamdiu tot iaculis inuulnerabilis obstitit, ad unius saxi ictum debilis cessit ac mox circumuenta telis facile oppressa est.

corium aitem eiue Romam deuectum — quod fuisse centum uiginti pedum spatio ferunt — aliquamdiu cunctis miraculo fuit.\'

Regulus aduersum tres imperatores, id est Hasdrnbales duos et accitum ex Sicilia Hamilcarem, atrocissimum bellum gessit, in quo caesa sunt Carthaginiensium decem et septem milia, capta autem quinque milia, decem et octo elephanti abducti, oppida octoginta et duo in deditionem cessere Romanis.