Historiae Adversum Paganos

Orosius, Paulus

Orosius, Paulus, Historiae Adversum Paganos

Anno post Vrbem conditam CCXLIIII Brutus primus apud Romanos consul primum conditorem regemque Romae non salum exaequare parricidio sed et uincere studuit; quippe duos filios sues adnlescentes totidemque uxoris suae fratres, Vitellios iuucnes, reuocandorum in Vrbem regum plaoito insimulatos, in contionem pretraxit, uirgis cecidit securique percussit,

ipse deinde Veientum Tarquiniensiumque bello cum Arrunte, [*]( AVCTORES § 15 Florus 1, 9 § 2; 1, 22 § 1 || cap. 5 § 1 Bratos sqq. Eutrop. 1, 8 et 9, sed u. 11 totidemque—fratres Florus 1, 9 § 5 (q. Liu. 2, 4 § 1) II § 2 Liuius 2, 6 (cf. Periocha) ) [*]( EXPILATORES 8 anno — 9 consul compiluit Seuerus chron. p. 453 ) [*]( 1 expulsione (puncta a m. 1* aut P) L || eiuratio] DAGKMv t ciusratio Lt*. eru∗ratio Ltb et abinratio (fort. et non ab ead. m. a qua ab S) R2B iuratio PR\' || regii nominis] regis in omnes B regii in homenis D 2 unus (i haud dubie ab m. lb) L || snperbia tantum PB 3 expelli] et pelli B || regio (a m. P) L regia∗ (er. n a m. 1) B || dignitate D 4 propulsi5 (o m. 2) L 5 suae libertati om. B 6 uelut1 B R adultae B || reip- L 7 robostioribus B* 8 cc mo - XLIII. - L dncentisemo quadragensemo quarto D || primus om. Bt 9 romae] romanae L 10 ezaequare (ae in ras.) P exaequae D aeqaare B || sed et] Ltb (in marg.), PR sed etiam LtBD || oincerem D || stndioit B atodiuit D 11 adnliscentes (ole ai. m.) R adoliscentis D adnlentes B n luitelios R uitelios D 12 noiuues***no (ne m. 2) P || urbe BD || insimulato∗ P insimulato B simalato D 18 concionem D H procraxit B* (sic c aut fort. t minus clara) II urgisque B || esecidit P caedit R cieidit B || percasit B 14 negentam PB uchientumB H bello om. B || arrante] LPBD arrunte rege B || suparbi] snper D )

92
Superbi filio, congresso sibi commortuoque procubuit.

Porsenna rex Etruscorum, grauissimus regii nominis suffragator, Tarquinium manu ingerens, tribus continuis annis trepidam urbem terruit conclusit obsedit; et nisi hostem uel Mucius constanti urendae manus patientia uel uirgo Cloelia admirabili transmeati fluminis audacia permouissent, profecto Romani conpulsi forent perpeti aut captiuitatem hoste insistente superati, aut seruitutem recepto rege subiecti.

post haec Sabmi conrasis undique copiis magno apparatu belli Romam contendunt. quo metu consternati Romani dictatorem creant, cuius auctoritas et potentia consulem praeiret; quae res in illo tunc bello plurimum emolumenti tulit.

Sequitur discessio plebis a patribus, cum, M. Valerio dictatore dilectum militum agente, uariis populus stimulatus iniuriis Sacrum Montem insedit armatus. qua pernicie quid atrocius, cum corpus a capite desectum perditionem [*]( AVCTORES § 3 — ingerens Florus 1, 10 g 1 || § 3 inde a tribus Liu. 2, 9. 12 (-15) || § 4 Liu. 2, 16; 2, 18 g 3 et 4 [cuius auctoritae-praeiret cf. Eutrop. 1, 12] || § 6 Liu. 2, 23—33, inpr. 30 et 32; sed discesBio — patribus et iniuriis — armatus plerumque ex Augustino C. D. 2, 18 et (sacr. — arm.) 3,17 (qui ex Sallustio, Hist. 1 fr. 10 Kritz) ) [*]( 1 congreso sibi B congressus. ibi (interp. fort. aZ. m.) B || conmortuoque PBBD || porsenna] LPRBD 2 etrusticorum B || grauisimus B || tarquiniensium B 3 manum B 4 mutius B 5 uerendae B || cloelia] LR2 clylia PB1 clilia D boclelia B || ammirabili PR2 ?admirati (in -abili corr. Bt et Bm) Bt || trameati B 6 audatia Ra || permouissent (per in ras. ***) B || cο̃*pulsi Rb || ad uersum -si for.—hoste adscr. m aut in (uoluitnc in insistente ?) Bm || forent] LPRBD fuissent v 7 in seruitutem B 8 con**rasis R conrosis B || undque L ubique B 9 apparato D || romani D 10 dictatore P1R1 || °reant (c al. m.) B 11 quae] qum;um B 12 emulamenti B || patribus, cum] correxi interpunctionem, patribus. Cum v 18 m̄. (t. e. marco) L marco PRBD || dilectum] LPBX delictum BD delectum B1 || populi* (uid. s eras.) PB 15 cum om. B || defectum (s m. 1b) L )

93
eius, per quod inspirabat, meditaretur? actumque de Romano nomine intestina pernicie foret, nisi maturata reconciliatio subrepsisset prius quam se discessio ipsa cognosceret.

urguet se atque inminet sibi extra illas apertas bellorum clades successu misero clandestina pernicies: quippe T. Gesonio et P. Minucio consulibus duo uel maxima omnium malorum abomiamenta, fames et pestilentia fessam Vrbem corripuere. Cessaum est paulisper a proeliis, cessatum tamen a mortibus non est.

Veientes Etrusci graues hostes adiunctis sibi finitimorum copiis in bella surgentes obuiis M. Fabio et Cn. Manlio consulibus excipiuntur: ubi post sacramentum iurationis, quo se Romani deuouerant non nisi post uictoriam ad castra redituros, adeo atrox certamen fuit et uictis uictoribusque par forma, ut, amisso plurimo exercitu occisisque in pugna Manlio consule et Fabio consulari, M. Fabius consul oblatum sibi a senatu triumphum suscipere recusarit, quia tantis reipublicae [*]( AVCIORES § 6 T. Gesonio-corripuere Liu. 2, 34 § 2 et 6 (qui tamen Volscos pestilentiam inuasisse refert) || § 7 Liu. 2, 43 § 11-2, 47 ) [*]( 1 inspirabat] LP inspirabat B spirabat (sper- D) BDv || medita- retur] LBD ٠mitaretur P1 nimitaretur P\' modimitaretur (corr. m. 2) R minitaretur (‛imitatio est Sallustiana’ [ad Caes. de rep. 2, 5 ?]) Lautius, 1; cf. Bentleius ad Horat. Carm. 4, 14, 28 2 pernici*ea (s aX. m.) B pernides B 3 subripisset B subru epnisset D || ipsa om. B 4 adque PaRaB || imminet BD || extra] ex D 5 clandistina B || pernicies (c ex t ?) B || tito PRBD || gesonio] LPR gessonio BD, geganio fh || publio PRBD 6 cminuṭιοc P minutio R || cons̄s̄. L 7 famis B || arripawe B1 8 mortalibus B 9 uegentes (n in ras. R) PR uehientee B || etrusci] LB cf. Grubitz p. 36 etrusci (sic) R et etrusci PDh || adiunctos L 10 obuius B || narco PRBD || fauio L || sic gn̄. L gneo PRBD || mallio BD nalio Pa || cons̄s̄∙ L consulib9 R ̇ 11 quos I eromanis D 12 cas- Ram D || redituros (r prior ex c corr.) P 13 adeo] ad|adeo D 14 amiso B || occisisque (e ex ae) R occissisque B || manlio (i 8. s. m. 2) L maailio B 16 marcus PRBD || fabus R || consul in ras. P || oblatum (ob add. m. 2) P 16 recusarit] .PR recuqarint (n linea quoque deletum) L recussaret B recusaret v || reip- L )

94
detrimentis luctus potius debebatur.

Gloriosissima illa numero et uiribus Fabiorum familia Veientanum sortita certamen quantam reipublicae orbitatem occasu suo intulerit, infamibus usque ad nunc uocabulis testes sunt fluuius qui perdidit et porta quae misit.

nam cmn sex et trecenti Fabii, uere clarissima Romani status lumina, speciale sibi adnersum Veientes decerni bellum expetiuissent, spem temere sumptae expeditionis primis successibus firmauerunt: dehinc inducti in insidias circumuentique ab hostibus, omnes ibidem trucidati sunt, uno tantum ad enuntiandam cladem reseruato, ut miserius audiret patria perditos, quam perdidisset.

ad haec noa Romae tantum talia gerebantur, sed quaeque prouincia suis ignibus aestuabat et, quod poeta praecipuus in una urbe descripsit, ego de toto orbe dixerim:

  1. crudelis ubique
  2. Luctus, ubique pauor et plurima mortis imago
  3. .