Naturalis Historia

[*]((cfr. Geop. XII 15, 2–4). Pl. iun. p. 55, 4. 10, 4. 5. (Diosc. II 149).) Nec beta sine remediis[*](remediis om.E. -dio v.a.Brot.) est utraque: sive candidae[*](candida dT.) sive nigrae[*](nigra dT.) radix recens et madefacta suspensa funiculo contra serpentium morsus efficax esse dicitur; candida beta cocta et cum alio crudo sumpta[*](sumpta dv. -pto r.) contra

taenias[*](taenias S. tineas ll.v.); nigrae radices in aqua[*](in aqua dFD. ita in aqua Ev.) coctae porriginem tollunt, atque in totum efficacior esse traditur nigra. sucus eius capitis dolores[*](dolorem Q.) veteres[*](ueteres om.QD.) et vertigines, item sonitum aurium sedat infusus iis[*](is d. his rD.).[*](Diosc. II 149. Celsus III 24. Gargil. p. 144, 6. 2. 4. Pl. iun. p. 21, 7. Scribon. Larg. 7. Celsus II 30.) ciet urinam, medetur dysintericis iniecta et[*](dist.ego.) morbo regio, dolores quoque dentium sedat. inlitus[*](inlitus FEv. illius d.) sucus et contra serpentium ictus valet, sed hoc[*](hoc Müller emend. IV 4. huic ll.v. huius C. hic coni.S.) radici dumtaxat expressus. ipsa vero decocta pernionibus occurrit. alba[*](alba dS. albae E. albe F. albae sucus v.) epiphoras sedat fronti[*](fronti (F?) D. et fronti QS. fronte rv.) inlita, aluminis parvo admixto ignem[*](dist. Val. Rose Hermae VIII p.26 n.) sacrum sine oleo trita. sic et[*](fic et QS. licet ll.v.) adustis medetur. et contra eruptiones papularum, coctaque eadem contra ulcera[*](uiscera d.), quae serpunt, inlinitur, et alopeciis cruda et ulceribus, quae in capite manant. sucus eius cum melle naribus inditus[*](inlitus QD. sed cfr. Diosc.) caput purgat. coquitur[*](post co- quitur et exQ modice inseruit D; malim post aceto.) et cum lenticula addito aceto, ut ventrem molliat. validius cocta fluctiones stomachi et ventris sistit.

[*](Diosc. IV 16.) Est et beta silvestris quam limonium vocant, alii neuroidem[*](neu- roidem Verc. in euro. Idem Q. ineuloidem (meu- d) ll. neu- roides B.), multum minoribus foliis[*](foliis del. v. a. S.) tenuioribusque ac densioribus[*](densioribus dQS. densioribus foliis rv.); undecim[*](fere undecim (om. saepe) Q.om.E. ferunt decem Müller emend. IV 5.) saepe cauli uni[*](cauli uni Müller l.l. caulium ll.Qv. caule lilii H cum Cornario.). huius folia ambustis utilia gustantium os adstringunt[*](os adstringunt TEH. osati (usati F2) stringant r. astringunt v.). semen acetabuli mensura dysintericis prodest. aqua[*](aquae Fv. a. G. aque T. aqua autem QS.) betae[*](betae QS. et e F1Ev. et a F2d. eius et e J.) radice decocta[*](decocta J. -tae dTS. -te Q. coctae rv.) maculas vestium elui dicunt[*](eluere dicuntur v. a. G.), item[*](item FQS. itemque rv.) membranarum.

[*](Gargil. p. 145, 15. 16. 11. Pl. iun. p. 10, 6. 7. Celsus II 30. Diosc. II 159. Col. VIII 14, 2. (Varro III 10, 5).) Intubi quoque non extra remedia sunt. sucus eorum cum rosaceo et aceto capitis dolores lenit idemque cum vino potus iocineris et vesicae; et epiphoris inponitur. erraticum apud nos quidam ambubaiam[*](ambubaiam D cum Rigaltio. -beiam B. ambubulam FdT. ambulam EfH. ambugiam v. a. B. G.) appellavere. in Aegypto cichorium vocant quod silvestre est[*](est ego. sit ll. v.), sativum autem serim, quod est minus et venosius[*](uenenosius d.).

[*]((Celsus II 27).) Cichorium refrigerat[*](dist. ego. an pro uentrem soluit scri- bendum est uentrem emollit, ut hoc verbum ad collectiones quoque pertineat (cfr. XXIII 127. XXII 138) et refrigerat ab- solute positum recte intellegatur?) in cibo[*](in cibo C. inde cibum ll.v. ideo cibo Müller l.l.7.) sumptum vel[*](uel ego. et ll.v. cfr. § 76.) inlitum collectiones; sucus decocti ventrem solvit, iocineri et renibus et stomacho prodest. item, si in aceto decoquatur, urinae tormina discutit, item morbum regium e[*](e Ev. et r. ex D.) mulso, si sine febri[*](febre dv. a. S.) sit. vesicam adiuvat[*](adiuuant Fd.). mulierum quidem purgationibus decoctum in aqua adeo prodest, ut emortuos[*](demor- tuos F.) partus trahat. adiciunt Magi[*](magis d.) suco totius cum oleo perunctos favorabiliores[*](fauorabiliores v. faborauiliores d. fabora utiliores (ut liores F1) r.) fieri et quae velint facilius impetrare[*](impetrare v. -ari ll.). quamqu am idem[*](quamquam idem ego.qn quidem F.qm (quam T) quidem dT. quo quidam E. quandoquidem D cum P. quod quidem v.) propter singularem salubritatem aliqui chreston[*](chreston Ev. chresion d. chreteston F.) appellant, alii pancration.

[*](Gargil. p. 145, 10.) Est[*](Est et dT. et rv.) et silvestre genus alterum[*](alterum dT. aliorum F. alii Ev.)—hedypnoida vocant—, latioris folii. stomachum dissolutum adstringit cocta, crudaque sistit alvum. et dysintericis prodest, magis cum lente. rupta[*](rupta dEv. riis F.) et convulsa utroque genere iuvantur, item genitura quibus valetudinis morbo[*](morbo ll.v. an iniuria (vel malo vel tale quid)?) effluat.

Seris et ipsa,[*](Diosc. II 159. Gargil. p. 145, 9. 12. 13. 12. 146, 1. Geop. XII 28, 2. 1.) lactucae simillima, duorum generum [*](dist. ego.) est silvestris[*](siluestris aut post et ipsa transponere aut in siluestrium mutare malim. cfr. index libri: seris genera III.): melior nigra et aestiva[*](et aestiua ego. itaest aestiua ll. ista et aestiua v.), deterior hiberna et candidior. utraque amara, stomacho utilissima[*](utilissime Tf.); praecipue [*](dist. ego.) quem umor[*](uror F2. oror F1. an feruor vel ardor? cfr. Diosc. et XXVII 114. XXIII 12. (vel tumor?)) vexet[*](uexat v. a. S.) cum aceto in cibo refrigerant vel inlitae, discutiuntque et alios quam stomachi. cum polenta silvestrium radices stomachi causa sorbentur, et cardiacis inlinuntur super sinistram mammam et ex[*](ex (om. et) v. a. S.) aceto. omnes hae et[*](hae et v. haec et FE. haec d.) podagricis utiles et sanguinem reicientibus, item quibus genitura effluat[*](genitura effluat D. -rae fluat (fluant d) Fd. -ra fluat ES. -ra fluit v.), alterno dierum potu. Petronius Diodotus, qui ἀνθολογούμενα[*](anthologoumena fH. -go- mena d. -longomena r. antilegomena v.) scripsit, in totum damnavit serim[*](serim S. serin B. serian FE. seriam dv.) multis modis arguens, sed aliorum omnium opinio resistit.