Naturalis Historia

Porrum sectivum profluvia sanguinis sistit[*](sisti Fv. a. G.) naribus[*](naribus QG. in naribus (aur- F1) ll. v.) contrito eo obturatis vel gallae mixto aut mentae, item[*](dist. Val. Bose Hermae VIII 26.) ex abortu profluvia poto suco. cum lacte mulieris[*](mulieris QS. -rum ll. v.) tussi etiam veteri et pectoris ac pulmonis vitiis[*](uitiis Qv. uitia d. uitiam r.) medetur. inlitis foliis sanantur vari[*](uari S. Varia Q. fani ll. del. v.) et ambusta et epinyctides— ita vocatur ulcus, quaeet syce[*](quae et syce G. quia sic ē (em E. est d) ll. Om.Q.), in angulo oculi perpetuo umore manans; quidam eodem nomine appellant pusulas liventes ac noctibus inquietantes—et alia ulcera cum melle tritis[*](tritis ego. trito ll. v.), vel bestiarum morsus ex aceto, item serpentium aliorumque venenatorum, aurium[*](aliorumque uenena- torum aurium QS. aliorum ll. v. aurium Verc.) vero[*](uero om.E.) vitia cum felle caprino vel pari mensura mulsi, stridores cum lacte mulieris, capitis dolores, si in nares[*](nare d.) fundatur dormituris[*](dormituris nel Val. Bose l. l. -turisue ll. v.) vel in aures[*](aures QD. aure Fd. aurem Ev.) duobus suci coclearibus, uno mellis. sucus et ad serpentium scorpionumque ictus[*](ictus v. ictu Q. potus f. potum ll. ictum S.) bibitur cum mero et ad lumborum[*](dolorem QS.) dolores cum vini hemina potus. sanguinem vero excreantibus et[*](et QF2v. e r.) phthisicis[*](phthisicis dEGargil. v. physicis F. phiciis Q.) et[*](et QS.om. ll. v.) destillationibus[*](distillationibus dv. a. S.) longis

vel sucus vel ex ipso cibus prodest, item morbo regio vel hydropicis et ad renum dolores, cum tisanae suco acetabuli mensura. idem modus cum melle vulvas purgat. estur[*](editur dTv.a.G.) vero et contra fungorum venena, inponitur et vulneribus , venerem[*](uenerem autem Q.) stimulat, sitim sedat, ebrietates[*](ebrietates ll. Gargil. v. -atem QS.) discutit, sed oculorum aciem hebetare traditur, inflationes[*](inflationem C.) quoque facere, quae tamen stomacho non noceant[*](noceant dTSS. noceat rv.) ventremque molliant. voci[*](uocis FdQ.) splendorem adfert[*](afferant dT.).

[*](Diosc. II 178. Pl. iun. p. 38, 14. Gargil. p. 153, 13.15. 154, 1–4. PI. iun. p. 76, 1. 24, 7. Gargil. p. 154, 4–6.) Capitato[*](capitato porro QS. cap- uero S.) maiores ad[*](maiores ad ll. maior est ad v. a. D. maiora de Q. maior ad U 424.) eadem effectus[*](effectus dv.a. D. -ctu r. uis est QU.). sanguinem[*](nam sanguinem Q.) reicientibus sucus eius cum galla[*](galla Val. Rose e Gargil. gallae ll. G. caule v.) aut turis farina vel acacia datur. Hippocrates et sine alia mixtura dari iubet vulvasque contractas aperire se[*](se del.d2 v.a. S. (aperiri v.a. G).) putat, fecunditatem etiam feminarum hoc cibo augeri[*](augeri dQv. -gere r.). contritum ex melle ulcera purgat[*](purgat dG. -ga F. -gare Ev. curat Q.). tussim et destillationes[*](destillationis FD. -onibus E.) thoracis, pulmonis et arteriae[*](arteriae Qv. -ria ll. -ria- rum T.) vitia sanat, datum in sorbitione tisanae[*](tisanae om.dT.) vel crudum praeter capita sine pane, ita ut alternis diebus sumatur, vel si pura excreentur[*](excriantur E.). sic et voci et veneri[*](et ueneri QS. uel ueneri (-ris F) ll. v.) somnoque multum confert. capita bis aqua mutata cocta alvum[*](alui S.)[*](lacunam ego indicavi; inserenda sunt e Gar- gilio eadem aqua pota cum uino.) emolliunt[*](emolliunt Q. molliunt Gargil. om. iZ. v.).... sistit[*](sistit T. si sit FE. sistunt dSv.) fluctiones[*](fluctiones ego. e fluct- FE. effluct- dT. efflux- S. et fluct- G. et inflationes v.) veteres; cortex decoctus inlitusque inficit canos.

[*](Diosc. II 181. - § 50: Gargil. p. 150, 7. 19. 9–12. Geop. XII 30, 4. 1. Celsus V 27, 6. Pl. iun. p. 86, 5.) Alio magna vis, magnae utilitates[*](utilitatis FD.) contra aquarum

et locorum mutationes. serpentes abigit et scorpiones odore[*](dist.ego.) atque, ut[*](ut om.E.) aliqui tradidere, bestias omnes[*](bestias omnis ll. contra omnis Q. bestias, contra omnis J. contra bestiarum omnis S. et bestiarum om- nium v.). ictibus[*](ictibus v.cfr.Gargil. ictus ll.S.J.) medetur[*](medicatur Q.) potu[*](potum QS. in potione Gargil.) vel cibo vel inlitu[*](illitu dv. inlitus Q. -tum S. inliri FE. uulneri inlitum Gargil.), privatim contra haemorrhoidas cum[*](cum ll.S. prodest cum v.) vino redditum vomitu[*](uomitu EB. -itum rv. -it Q.). ac, ne contra araneos[*](araneos mures ego. araneos et (aut F) mures (muros F1) ll. araneorum murium B.) mures venenati[*](uenenati ego. ueneratim FE. uenenatum dv.) morsus[*](morsus ego. morsum (=== morsuus) ll.v.) valere miremur, aconitum, quod alio nomine pardalianches[*](pardalianches v. -chis ll. paralianche Q.) vocatur, debellat, item hyoscyamum , canum morsus, in quae vulnera cum melle inponitur .[*](Gargil. p. 150, 14–18. Pl. iun. p. 13, 17. 110, 10. Gargil. p. 151, 1. 150,17. 151, 2. 3. 6. 3. 5. 4. Pl. iun. p. 95, 9. 97, 2. 91, 23. 31, 7. 30, 4.) ad serpentium quidem ictus tostum[*](tostum Val.Rose. potum ll.v. cfr. §54.) cum restibus suis[*](suir F1. sui E.) efficacissime ex oleo inlinitur, adtritisque corporum partibus, vel si in vesicas intumuerint. quin et suffito[*](suffito QGargil. suffitu FEv. suffictu d.) eo[*](eo om.Q.) evocari[*](uocari E.) secundas partus existimat[*](existimauit Ev.a.S.) Hippocrates, cinere eius cum oleo capitis ulcera manantia sanitati restituens. suspiriosis coctum, aliqui crudum id dedere; Diocles hydropicis cum centaurio aut in fico duplici ad evacuandam alvum, quod efficacius praestat viride cum coriandro in mero potum; suspiriosis aliqui[*](aliqui Ev. aliique r.) et tritum in lacte dederunt . Praxagoras et contra morbum regium vino miscuit et contra ileum[*](ileum v. aleum Fd. alueum E.) in oleo et pulte, sic inlinens strumis quoque. antiqui et insanientibus dabant crudum, Diodes phreneticis elixum. contra anginas[*](anguinas autem Q.) tritum in posca[*](in posca dQS. inponat r. imponi et v.) gargarizari[*](gargarizari QD.cfr.Plin.iun. -zare dTv. carcarissare r.) prodest.[*](Pl. iun. p. 26, 15. Geop. XII 30, 3. Gargil. p. 151, 9. 10. Pl. iun. p. 12, 14. Gargil. p. 151, 11–13. Pl. iun. p. 55, 3. Geop. 1. 1. § 1. Gargil. p. 151, 13. 14. 8. 9. 14. Pl. iun. p. 11, 5. (Celsus IV 4). 37, 1.) dentium dolorem[*](dolori d.) tribus capitibus in aceto tritis inminuit, vel si decocti aqua conluantur addaturque ipsum[*](ipsam E.) in cava dentium. auribus etiam instillatur [*](instillatus Fd.) sucus cum adipe anserino. phthiriases et porrigines[*](porrigenes T. por- rigens d. prurigines v.a.H.) potum, item infusum[*](infusum dTS. in usum r. tusum v.an inlitum? (infricatur Plin.iun.)) cum aceto et nitro conpescit[*](conspicit FE.), destillationes cum lacte coctum vel tritum permixtumve caseo molli, quo genere et raucitatem extenuat vel[*](uel om.QS.) in pisi aut[*](pisi aut QS.cfr.Gargil. pthisi aut (aui F) Fd. thysia in E. phthisin in v.) fabae sorbitione. in totum autem coctum utilius est crudo elixumque tosto[*](toto Q.); sic et voci plus[*](plus dTQB.om.Ev.a.B.G.) confert. taenias[*](taenias S. tineas ll.v.) et reliqua animalia interaneorum pellit in aceto mulso coctum; tenesmo in pulte medetur; temporum doloribus inlinitur[*](inlinitur QS. inline- tum FE. illitum dv.) elixum et pusulis coctum, dein[*](dein TJ. dehinc Q. deinde FEv. om.d.) cum melle tritum; tussi cum adipe vetusto decoctum vel cum lacte aut[*](aut Ev. ut r.), si sanguis etiam excreetur[*](exscreetur dv. excretur F2. excretum r.) vel[*](uel purulenta G. uel purulenta sint et pituitae v.) pura, sub pruna[*](an super prunam (cfr. XIX 115) vel subdita pruna (cfr. XXXV 175)? possit etiam conici uel pura subsint, pruna (cfr. XXXV 38).)tostum[*](tostum ego. potum ll. coctum G. coctum potum et v.(cfr.§51).) et cum mellis pari modo sumptum; convulsis, ruptis cum sale et oleo. item[*](item ego. nam ll.v.) cum adipe tumores suspectos sanat.[*](Pl. iun. p. 76, 2. 87, 19. 98, 2. 101, 18.) extrahit fistulis vitia cum sulpure et resina, etiam harundines cum pice; lepras, lichenas[*](lienas Q.), lentigines exulcerat sanatque cum origano, vel cinis eius ex oleo et garo inlitus; sic et sacros ignes; suggillata[*]((sugillat) autem aut QS.) aut[*](aut colorem Q.) liventia ad colorem reducit conbustum[*](conbustum EQv. combustus F. -stos d.) ex melle.[*](Pl. iun. p. 93, 15. (Geop. XII 30, 2). 89, 3. 36, 18. Gargil. p. 151, 7. (cfr. Plin. XXII 140).) credunt et comitialem morbum sanari, si quis eo in cibis[*](cibis FTS. ciuis Q. cibo rv.) utatur ac potione; quartanas quoque excutere potum caput unum cum[*](cum om.Q.) laserpici obolo in vino austero, —(tussim et alio modo ac pectorum[*](ac pectorum EG.cfr.Gargil. accepto- runt F1. -torum F2d2. om.d1. acceptum v.) suppurationes[*](parenthesin statuit D, uncos ego posui; verba sua sede amota pertinent ad finem §54 post sale et oleo, ut coniuncta legantur atque in totum rubicundiora corpora, item cum adipe tumores suspectos sanat.)??? quantaslibet sanat fractae incoctum fabae atque ita in cibo[*](cibo dv. cibos r.) sumptum, donec sanitatem restituat. facit et somnos, atque [*](cfr. Gargil. p. 156, 1. 2. (151, 19. 22).)in totum rubicundiora corpora)—venerem quoque stimulare [*](stimulare FEQD. -ulat dv.) cum coriandro viridi[*](uiride Q.) tritum potumque e mero. vitia eius sunt quod oculos hebetat, inflationes facit, stomachum laedit copiosius sumptum, sitim gignit. cetero contra pituitam et gallinaceis[*](et gallina (-nae v. -nis G) et gallinaceis Ev.a.D.) prodest[*](prodest om.d.) mixtum farre in cibo. iumenta[*](iumentis dv.a.G.) urinam reddere atque non torqueri tradunt, si trito natura tangatur.

[*](cfr. Celsus II 12, 1. III 21.)