Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

E contrario in magnis laudibus malva est utraque et sativa et silvestris. duo genera earum amplitudine folii discernuntur[*](discernentur VF.). maiorem Graeci malopen[*](malopen v.σττενQ. lopen Vdf. lopem r. molochen coni. Dal. ex Athen. II 52.) vocant in sativis, alteram ab emolliendo[*](emoliendo F.... liendum Q.) ventre[*](uentre dEv. -trem r. -trē Q.an recte? cfr. Cic. Tusc. III 9, 20.) dictam putant malachen[*](malachen v. malacen Vd. -lecen r. (alace dicta Q).). at e[*](at e S. a te Q. ae VF. e rv.) silvestribus, cui[*](cui dEv. qui VF. quo Q.) grande folium et radices albae, althaea vocatur, ab excellentia effectus a[*](a Qv. om. ll. S.) quibusdam plistolochia[*](plistolochia S cum P. -locia dTBrot. plisthol- Q. plitolicia r. plistolycia H. aristalthaea v.).[*](Diosc. II 144. Geop. XII 12, 4. Scribon. 184. 186. Pl. iun. p. 108, 15.) omne solum[*](omnis olum V.), in quo seruntur[*](seruntur dTQv. serantur.rH.), pinguius[*](pinguius Ev. -guis VQ. -quis F. -guissimum dT.) faciunt. contra[*](contra dTQS. in contra r. huic contra v. an item contra?) omnes aculeatos ictus efficaces[*](efficacior uis Ev. -cax uis fH.), praecipue scorpionum, vesparum similiumque et muris aranei. quin et trita cum oleo qualibet earum peruncti ante vel habentes

eas non feriuntur. folium inpositum scorpionibus torporem adfert. valent et contra psimithi[*](psimithi P. -miti Q. psitim dT. phsitim V. phystim r. del. v. a.S.) venena. aculeos omnes extrahunt inlitae crudae cum aphronitro[*](aphronitro S. a fronitro Q. a nitro VFd. nitro EG. aut cum aneto v.), potae vero decoctae cum radice sua[*](sua dEv. suco rT.) leporis marini venenum[*](uenena Vv. a. S.) restingunt, ut[*](restingunt ut S. (-guunt et ut H cum vet. Dal.). -guntur E. -guitur dTf. restringuntur V. -guitur F. -gunt et ut v.) quidam dicunt, si vomatur.[*](Pl. iun. p. 14, 2. Diosc. II 144. Gargil. p. 139, 9.) de iisdem mira et alia traduntur, sed maxime, si quis cotidie[*](quis cottidie Q. cotidie quis Tv. a. S.) suci ex qualibet earum sorbeat cyathum dimidium, omnibus morbis cariturum. ulcera manantia in capite sanant in urina putrefactae, lichenas et ulcera oris cum melle; radix decocta furfures capitis[*](in capite Q.) et dentium mobilitates[*](mobilitatē QD.). eius[*](eius qui d. eiusque uero Q.), quae unum caulem habet, radice circa dentem, qui doleat, pungunt[*](pungunt QH. -git ll. pungito coni. Dal. punge C. perunge v.), donec desinat dolor[*](dolor Ev. dolore VFQ. a dolore dT. dolere S.);[*](Gargil. p. 139, 11. 12. Diosc. II 144.) eadem strumas et parotidas, panos addita hominis saliva purgat[*](purgat dEv. pungit V. pungunt FT.) citra vulnus. semen in vino nigro potum pituita et[*](et Vv. ex r.) nauseis liberat. radix mammarum vitiis occurrit adalligata in lana nigra, tussim in lacte cocta et sorbitionis[*](sorbitiones V.) modo sumpta quinis diebus emendat. stomacho inutiles Sextius Niger dicit, Olympias Thebana abortivas esse cum adipe anseris, aliqui purgari feminas foliis earum manus plenae mensura in oleo et vino sumptis. utique[*](uotique d.) constat parturientes[*](parturientem Q.) foliis substratis celerius solvi[*](solui sed vet. Dal.); protinus a[*](ad Q.) partu revocanda[*](reuocanda Verc. -dam VTQS. -dum r G.), ne vulva sequatur.[*](Geop. XII 12, 7. Gargil. p. 139, 10.) dant et sucum bibendum parturientibus ieiunis in vino decoctae[*](decocta v. a. H. an recte? cfr. XXI 26. XXVI 88.) hemina. quin et semen adalligant
racchio genitale non continentium, adeoque[*](adeo quae V.) veneri[*](ueneri v. uenere ll.) nascuntur , ut[*](ut dv. et rS.) semen unicaulis adspersum curationi[*](curationi J. curationis (car- F1) ll. cubili ed. princ. cubitali v. a. C. genitali anonymi ap. B. cubationi vel subationi coni. S. locus nondum restitutus videtur.) feminarum aviditates augere ad[*](augere ad v. augeri et ll.) infinitum Xenocrates tradat[*](tradit VFS.) itemque tres[*](ut tres d.) radices iuxta adalligatas[*](iuxta aligata Q. (femori alli- gata Gargil.).). tenesmo[*](tenesmo D. -mo et v. -mos VFd. -mos sint E.an tenesmo sucum et?), dysintericis utilissime infundi, item sedis vitiis, vel si foveantur. melancholicis quoque sucus datur cyathis[*](cyathis VFdv. quartis E.) ternis tepidus et insanientibus quaternis[*](quaternis om.E.), decoctae comitialibus heminae[*](an hemina?) suci.[*](Geop. XII 12, 6. Diosc. II 144. Gargil. p. 139, 3. 4.) hic[*](his EG.) et calculosis et inflatione et torminibus aut opisthotonico[*](opistonico V. opisthotono S cum vet. Dal.) laborantibus tepidus inlinitur. et sacris ignibus et ambustis[*](ambustis v. -sta ll.) decocta in oleo[*](oleo vet. Dal. oleum ll. v.) folia inponuntur, et ad vulnerum[*](uulneram V. -era d.) impetus cruda cum pane. sucus decoctae nervis prodest et vesicae et intestinorum rosionibus, vulvas et cibo[*](dist. ego.) et infusione[*](infusium dT.) emollit. alvo[*](aluo ego (an ilium?) oleum ll. J. in oleum S. in oleo v. cfr. Gargil. et Diosc.) sucus decoctae permeatus[*](permixtus dT. pori meatus v. a. Brot.) suaves[*](suaues Ev. suauius (suuius F1) r.) facit.

[*]((cfr. XX 29). Gargil. p. 139, 19. Th. H. IX 18, 1. Diosc. III 153.) Althaeae in omnibus supra dictis efficacior radix, praecipue convulsis ruptisque. cocta in aqua alvum sistit, ex vino albo strumas et parotidas et mammarum inflammationes [*](inflationes Tfv. a. B.);[*](dist.ego.) et panos[*](an set panos?) in vino folia decocta et inlita tollunt; eadem arida in lacte decocta quamlibet perniciosae tussi citissime[*](tussi citissime v. tusa cit- d. tutissime r.) medentur[*](dentur VF.).[*](Th. H. IX 18, 1. Geop. XII 12, 2. Diosc. III 153. (cfr. Marc. Emp. 27, 109).) Hippocrates vulneratis sitientibusque defectu sanguinis radicis decoctae sucum bibendum

dedit et ipsam vulneribus cum melle et resina, item contusis , luxatis, tumentibus; et musculis, nervis, articulis inposuit ut supra; spasticis[*](ut supra spasticis ll. J. et asmaticis (asthm- Dal.) v.), dysintericis in vino bibendam[*](bibendam QS. -dum ll. v.) dedit. mirum aquam radice ea addita addensari[*](an densari?) sub diu[*](diu QJ. diuo ll. v. dio Bas.) atque[*](atque ll. v. it Q.) glaciescere[*](glaciescere TQS. clacte- F. lacte- rG. elacte- v.). efficacior autem quo recentior.

[*](Diosc. II 140. 141.) Nec lapathum dissimiles effectus habet. est autem et[*](et om. v. a. G.)[*](dist. ego.) silvestre. quod alii[*](an aliqui?) oxalida[*](oxalida S. -dem v. oxallida Q. oxalli id d. osea alli id E. CXVII. id r.) appellant, *nostri[*](nostri - 8 canterinum cumQhuc transposui; in ll. v leguntur post radice minima. transposita quoque deleri voluit U 443. sed cfr. index.) vero rumicem , alii lapathum canterinum*, sapore sativo[*](sapore satiuo D. saporem autem satiuū Q. sapore ll. H. satiuo v. (J conferri iussit XXII 148. 154. adde XX 259).) proximum, foliis acutis, colore betae candidae, radice minima, * ad strumas[*](dist. ego.)[*](aliud Q.) cum axungia efficacissimum est[*](est om.Q.); et alterum genus fere[*](uncos ego posui. item VFdTG. om.Q. idem Ev. id quidem S e marg. Dal. id est J cum vet. Dal. id D.) oxylapathum[*](oxilapatum Vd.... lapatū Q.) vocant, sativo[*](sitiuum Q.) [item] similius[*](dissimilius U 443 e Diosc.) et[*](sed S cum vet. Dal.) acutiore[*](acutiore D e coni. S. -ora ll. v. acutio Q.) folio[*](folio D e coni. S. folia ll. S. habet folia v. deest inQ.) ac rubriore[*](rubriore VFD. -ora rv. rudiore Q.malim duriore (σκληράDiosc.).), non nisi in palustribus nascens. sunt qui[*](sunt qui dTv. qui sunt r. om.Q.) et[*](et QS. om. ll. v.) hydrolapathum[*](thyrdolapadum Q.) tradant[*](tradunt Ev. a. S. om.Q.), in aqua natum, et[*](et ll. J. ex Q. Est et v.) aliud[*](aliud E(?)v. alium r. om.G.an delendum?) hippolapathum, maius sativo candidiusque ac spissius[*](ac spissius om.Q.). [*](Diosc. II 140. Gargil. p. 142, 17. 13. 143, 4. 2. Geop. XII 38, 2. 1.)silvestria[*](sed omnia si.... a Q.fortasse recte.) scorpionum ictibus medentur et feriri[*](feriri QS. -ire ll. v.) prohibent habentes. radix aceto decocta, si colluatur[*](colluatur Brot. coluatur dTD. cola- tur FE. coletur VC. colletur v.) sucus[*](sucus om.T.), dentibus auxiliatur, si vero bibatur, morbo regio. semen

stomachi inextricabilia vitia sanat. hippolapathi radix et[*](radix et ego. radix D. -ices ll. v.) privatim ungues scabros[*](scabrose VF.) detrahit[*](detrahunt v. a. D.); dysintericos semen duabus drachmis in vino potum[*](potum EQv. optimum rT.) liberat. oxylapathi semen lotum in aqua caelesti sanguinem reicientibus adiecta[*](adiecta dv. aiecta VF. iecta E.) acacia[*](acacia dEv. acia r.) lentis magnitudine prodest[*](prodest dEv. om. r.). praestantissimos pastillos faciunt ex foliis et radice addito nitro et ture[*](ture H cum Cornario. iure dEB. iurc F. iur V.) exiguo[*](exiguo dB. enguo r.). in usu aceto diluunt.

[*](Diosc. II 140. Geop. XII 38, 2. Gargil. p. 143, 3. 142, 14.) Sed sativum in epiphoris oculorum inlinunt frontibus. radice[*](radici VF. radice eius Q.) lichenas[*](lichenas TH. licenas Q. licherias r. melicerias B. an fic liche- nas?) et lepras[*](lepnas V. libras Q.) curant, in vino vero decocta strumas et parotidas, set[*](set ego. et ll. v.) calculos pota e[*](pota e ego et dist. e Diosc. et Garg. pota EH. poto rv.) vino et lienes inlita[*](inlita ll. H.om. v. an inlita ex aceto, coeliacos seine et?), coeliacos aeque et dysintericos et tenesmos; ex[*](ex VdEv. et F. ad C.) eademque ad omnia[*](ad omnia ego. omnia ll. v. cfr. sect;258.) efficacious ius lapathi et ructus facit et urinam ciet et[*](ciet et dEv. om. r.) caliginem oculorum discutit, item pruritum corporis in solia balinearum additum aut prius ipsum inlitum sine oleo. firmat et commanducata radix dentes; eadem decocta cum vino sistit alvum, folia solvunt . adiecit Solo, ne quid[*](ne quid Bas. e codd. dett. neque ut ll. v.) omittamus, bulapathum, radicis tantum altitudine differens et egregio ad[*](egregio ad ego. cfr. XXIV 138. erga ll. v.) dysintericos effectu[*](effectu ll. J. efficaci (-cis v) effectu (-tus v) G.) potae[*](potae Gronov. pota ll. potu G. -tum v.) ex vino.