Naturalis Historia

[*](cfr. Th. H. VIII 6, 3.) Si fuerit illa terra[*](tenera E.), quam appellavimus teneram,[*](17,36) poterit sublato hordeo seri milium[*](milium seri dv. a. S.) , eo condito rapae [*](rapae F2. rapa rH.), his sublatis hordeum rursus vel triticum, sicut in Campania, satisque talis terra aratur, cum saritur[*](saritur Strack. seritur ll. v. a. D.). alius ordo ut, ubi adoreum fuerit, cesset quattuor mensibus hibernis et vernam fabam recipiat[*](recipiat. ante ego. -pi ut aut ante Fd. -piat aut ante v. -pi (-piat H) ita ut ante EH.). ante hiemalem ne cesset. nimis pinguis alternari potest ita, ut frumento sublato legumen tertio seratur. gracilior et in[*](et in annum F2v. etiamnum dT. et an- num F1E.) annum tertium cesset[*](ne cesset v. nec exiet ll.). frumentum seri quidam vetant nisi in ea, quae[*](in ea quae F2dv. sin ea quae F1. sine aqua E.) proximo anno quieverit.

[*](Th. H. VIII 6, 4. Col. II 9, 15. Th. H. VIII 7, 2. Col. II 10, 5. XI 2, 85.) Maximam huius loci partem stercorationis optinet[*](optinet dv. optinet (-nent F2 ) et r.) ratio, de qua et priore diximus volumine. hoc tantum[*](17, 50)nemini[*](nemini inconpertum ego. cfr. XVII 30 (p. 73, 8). enim in conpessum (-ensum d) ll. unum (enim H) in confesso v. an nemini incon- fessum?) inconpertum est, nisi stercorato seri non oportere, quamquam et huic[*](huic ED. hic rv.) leges sunt propriae. milium, panicum,

rapa, napus[*](napos F2D.) nisi in stercorato ne[*](ne F1D. non F2dv. om.E.) seritor[*](seritor ego. -tur ll. Brot. -to D. serantur v.). non stercorato frumentum potius quam hordeum seritor[*](seritor ego. -tur d. -to rv.). item in novalibus , tametsi in illis fabam seri volunt, eandem ubicumque quam recentissime stercorato solo.[*](Col. II 15, 1. (Varro I 38, 1). cfr. Col. XI 2, 86. II 5, 1. 2. Pallad. X 1, 2. 3. Col. II 15, 2.) autumno aliquid saturus[*](dist. ego.) Septembri mense fimum in agro[*](in agro aceruet ego. inarguet ll. an inaceruet? in- aret v. inarcuet U 362.)acervet, post im- 5 brem utique. si verno[*](an sin uerno?) erit saturus[*](saturis E.) , per hiemem fimum disponat[*](disponat dv. -ant r.). iustum est vehes[*](uehes dB. ueges r.) XVIII iugero tribui, dispergere caveto[*](caueto ego. autem ll. v. cfr. Colum. II 5, 2. 15, 1.), priusquam ares[*](an in- ares? arescat v.a.J.). at[*](at FJ. aut rv.) iacto[*](iacto F2dTH. iactu E. iatu F1. iactato v.) semine, si haec omissa[*](omissa dv. commissa r.) sit stercoratio, sequens est, priusquam sarias[*](sarias J. -iat dTH. seriat F2E. at F1. serat v.), ut fimi[*](ut fimi (vel stercoris)—spargas ego. cfr. Colum. II 15, 2. Plin. XVII 50. 53. U 362.)ex aviariis seminis vice spargas ante[*](ante ll. v. auiarii H. tantum J.) pulverem[*](puluere J.).[*](Col. II 14, 8. 15, 2. Pallad. X 1, 3.) quod ut hanc quoque curam determinemus, iustum mense[*](iustum mense ego. iustum est ll. v. a. D. iustum est singu- lis mensibus coni. J.) singulas vehes[*](uehes dB. ueies r.) fimi redire[*](redire ego. denario ire ll. v. (dena prave iterato ex v. seq. denas). definire D. terdenis redire U 363.) in singulas pecudes minores, in maiores denas. nisi contingat hoc, male[*](male dv. mala r.) substravisse pecori colonum appareat. sunt qui optime stercorari putent sub diu retibus inclusa pecorum mansione. ager si non stercor etur[*](stercoretur ego. -ratur dEC. fuerit stercoratus (stercoratur F1) FfS.), alget; si nimium stercoratus est, aduritur, satiusque est id saepe quam supra modum facere. quo calidius solum est, eo minus addi stercoris ratio est.