Naturalis Historia

<2> Similago[*](dist. D.) e tritico fit, laudatissima ex Africo[*](laudatissimo ex africa PD.). iustum est e modiis redire semodios et pollinis sextarios V—ita[*](ita PF2D. ita ut r. ita autem (enim v)G.) appellant in tritico quod florem in siligine; hoc aerariae[*](aerariae dv. era- P. haera- DF. ara- E. heccrarie G.) officinae chartariaeque utuntur—, praeterea secundarii sextarios IV furfurumque tantundem, panis vero e modio similaginis p. XXII[*](p. XXII U 351. // XXII P. CXXII r v. a. D.), e floris modio p. XVI[*](p. XVI PD. CXVII rv.). pretium huic annona media in modios farinae XL asses,

similagini[*](similagini D. simulaginis P. similaginis (-ini v) castra- tae dv. similaginis castrate (-tae E) duplum r.) octonis assibus amplius, siligini castratae duplum[*](octonis—du- plum om.F1.). est[*](lacunam indicavi ego. an tenuiore cribro? cfr. § 105. XXXIII 87. tem////c///i P. temp. L. D1G. templi D2in marg. tempore L. rH. del. D) et alia distinctio semel..... pollinatam[*](pollinata P. Pauli nata fH cum Turnebo.) XVII p[*](XVII p. DGFD. XVII pondo dEv. (prima add. Brot.) XVIII P1. XVIII p. P2.). panis reddere, bis[*](bis PD. uisa rv. (secunda add. Brot.)) XVIII, ter[*](ter PD. tert. DF2in ras. tertia rH cum Turn.) XIX[*](XIX FdTEH. xx D2. xxx D1v. VII//// P.) cum triente et secundarii panis quinas selibras, totidem cibarii et furfurum sextarios VI.

[*](extr.: cfr. Th. C. 14, 1.—Homerus E 195. Herodot. II 36. (Diosc. II 113).)<3> Siligo numquam maturescit pariter, nec ulla segetum minus dilationem patitur propter teneritatem, iis quae maturuere[*](mature E.) protinus granum dimittentibus. sed minus quam cetera frumenta in stipula periclitatur, quoniam semper rectam habet spicam nec rorem continet, qui robiginem faciat[*](facit P.). <4> Ex arinca[*](arinca C. ari///// P. africa rv.) dulcissimus panis. ipsa spissior quam far, et maior spica, eadem et ponderosior. raro modius [*](modius dv. -ios r.) grani non XVI libras implet. exteritur in Graecia difficulter, ob id iumentis dari ab Homero dicta[*](umero dictam E.). haec enim est quam olyram vocat. eadem in Aegypto facilis fertilisque.

[*](Th. H. II 4, 1.)Far sine arista est, item siligo, excepta quae Laconica appellatur. adiciuntur his genera[*](an genere?) bromos et tragos[*](bromos et tragos D cum Salm. exerc. p. 154aE. bro.....trago P. bromos siligo excepta (exceptitia v) et tragos rH. cfr. v. 17.), externa omnia, ab oriente invectae[*](in- uecta v. a. D.) oryzae[*](oryzae Pv. -za r.) similia. tiphe[*](tiphe dEv. etii////e P. thipe r.) et ipsa[*](ipsa Pv. pisa r.) eiusdem est generis, ex qua fit in nostro[*](nostra///urbe d.) orbe oryza. apud Graecos est et zea[*](zea B. ixia ll.), traduntque eam ac[*](ac v. om. ll. an et?) tiphen, cum sint

degeneres, redire ad frumentum, si pistae serantur, nec protinus, sed tertio anno.

[*]((cfr. XVII 41).) Tritico nihil est fertilius—hoc ei natura tribuit ,[*](dist. ego.) quoniam eo maxime alebat[*](alat v. a. H.) hominem —, utpote[*](utpote PD2F2dv. pote E.om. r.) cum e modio, si sit aptum solum, quale in Byzacio Africae campo, centeni quinquageni modii reddantur. misit ex eo loco divo Augusto procurator[*](procuratore P.) eius ex uno grano, vix credibile dictu, cccc paucis minus[*](paucis minus PD2dv.del.F2. pau- cissimis r.) germina, exstantque de ea re epistulae. misit et Neroni simililer CCCLX[*](CCLX P.) stipulas ex uno grano. cum centesimo quidem et Leontini Siciliae campi fundunt aliique et. tota Baetica[*](Baetica C. bet- PD2v. boet- E. biet- r.) et in primis Aegyptus. fertilissima tritici genera ramosum ac[*](ac ego. aut ll. v. et S.) quod centigranium vocant. inventus est iam et scapus unus[*](unus om.P.) centum fabis onustus.

[*]((cfr. XV 28). Diosc. II 121. Th. H. VIII 5, 1. C. IV 15, 1. H. VIII 7, 3. C. VI 12, 12.) Aestiva frumenta diximus sesamam[*](sesamam dC. ses//mam P. sisimam E. sisisimam D1. sissimam r.), milium,[*](49) panicum. sesama[*](sesama dC. sesima PDS. sisima r.) ab Indis venit. ex ea et oleum faciunt; colos eius candidus. huic simile est in Asia Graeciaque erysimum, idemque erat, nisi pinguius[*](pinguius Pv. -guis r.) esset, quod apud nos vocant irionem[*](irionem Pv. trio- D2. -onum E. irionum r.), medicaminibus adnumerandum potius quam frugibus. eiusdem naturae et[*](est et F2.)horminum[*](horminum v. orm- ll. D. cfr. index libri et XIX 151. XXII 159.) Graecis dictum , sed cumino simile; seritur cum sesama[*](sesama PC. sisima F2. sesima rS.). hac[*](hac F2Brot. hec G. haec r. hoc v.) et irione nullum animal vescitur virentibus.

Pistura non omnium facilis, quippe Etruria spicam farris tosti pisente pilo praeferrato[*](praeferrata E.) fistula serrata et stella intus denticulata, ut[*](ut DGdfv. u/// P. aut r.), si[*](nisi v. a. J.) intenti[*](intenti v. ini//////// P. interiti r. intentius J.) pisant, concidantur

grana ferrumque frangatur. maior pars Italiae nudo[*](nudo PD2D. riudo D1F. ruido rv.) utitur pilo,[*](dist. J.) rotis etiam, quas[*](aquas D1GFE.) aqua verset, obiter[*](orbiter E.) et mola[*](mola J. molat ll. v. cfr. Bliimneri tech- nol. I p. 46 n. 2.). de ipsa ratione pisendi Magonis proponemus[*](proponemus F2TD. -nemu// P. -nemur F1. -netur dv. praeponemus DG. -netur E.) sententiam[*](sententia DdE.): triticum ante perfundi aqua multa iubet, postea evalli, dein[*](eualli dein (deinde G) DGF1G. euelli dein (deinde v) F2Ev. ualidae in P. -de in dT.) sole siccatum in pila[*](in pila ego. cfr. XXXIII 87. pila ll. v. pilo TG.) repeti, simili modo hordeum. huius sextarios XX spargi II sextariis aquae. lentem[*](lentum E.) torreri [*](torreri PS. -ere rv.) prius, dein cum furfuribus leviter pisi aut addito in sextarios XX lateris crudi frusto et harenae semodio. erviliam iisdem modis, quibus lentem. sesamam[*](sesamam C. sesimam P (i in ras.) dS. -ma E. sisi- ma r.) in calida maceratam exporrigi, dein confricari et frigida mergi, ut paleae fluctuentur[*](fluctuantur E.), iterumque exporrigi in sole super lintea, quod nisi festinato peragatur, lurido colore mucescere[*](mutescere E.). et ipsa autem, quae evalluntur[*](euallun- tur G. ualluntu// P. eualiuntur r. eualuantur v.), variam pistrinarum[*](pistrinarum PdTD. pristin- r. pisturarum v.) rationem habent.[*](dist. U 352.) acus vocatur, cum per se pisitur[*](pisitur D1v. pitur D2. piscatur E1. pistor d. pistur r.) spica tantum, aurificum ad usus, si vero in area teritur[*](an teratur?) cum stipula, palea, in maiore[*](et maiore ES (lacunae signo praemisso).) terrarum parte ad[*](est ad F2.) pabula[*](pabulum dTf.) iumentorum[*](iumentorum D2F2fv. -tatum r.). mili et panici et sesamae[*](sesamae C. sesimae dES. sisime r.) purgamenta adpludam vocant et alibi allis nominibus.

[*](Col. II 9, 14. Verg. Georg. II 463.) Milio Campania praecipue gaudet pultemque candidam ex eo facit. fit et panis praedulcis[*](praedulcis D2F2dv. -ci D1F1. predulci r.). Sarmatarum quoque gentes hac maxime pulte aluntur et cruda etiam farina, equino lacte vel sanguine e[*](e v. om. ll.) cruris venis[*](cruris uenis del.F2.) admixto

. Aethiopes non aliam frugem quam mili hordeique novere,

[*](Th. H. VIII 7, 3.) Panico et Galliae quidem[*](quidem dH. -dam r. quaedam v.), praecipue Aquitania utitur, sed et circumpadana Italia addita faba, sine qua[*](sine aqua D. del.F2. sine qua nihil conficiant v. lacunam ego indicavi. an potius solida? cfr. § 117.).... Ponticae gentes nullum panico praeferunt cibum.—Cetera aestiva frumenta riguis magis etiam quam imbribus gaudent , milium et panicum aquis minime, cum[*](cum v. q???m d. quō E. quoniam r(?)D. at cfr. Theophr.φυλλοβολοῦσιν.an quoniam folia exuunt?) in folia exeunt . vetant ea inter vites arboresve frugiferas seri, terram emaciari[*](emaciari S cum H coll. Col. II 10,1. emactari DGF1f1E. emace- rari F2f2D. emacrari dv.) hoc satu existimantes.