Naturalis Historia

[*](cfr. Ar. IV 9, 535b 5. 7, 532b 5–8. II 15, 506a 1. 2. 5. 6; de somno et vigilia 2, 456a 12; de respir. 9, 475a 29. (Pl. IX 16. 17).—) Insecta multi negarunt spirare, idque ratione persuadentes, quoniam[*](quoniam ll.v.(S). -am in H. -am per lsz) viscera interiora[*](uisceri inter- iori va.H. -era inter et ora D. at cfr. § 37. IX 16. 17) nexus spirabilis non inessent[*](inessent (U 198) J. -sset ll). itaque vivere ut fruges arboresque, sed plurimum interesse[*](interesset F1a), spiret aliquid[*](aliquid F2v. -uis r) an vivat. eadem de causa nec sanguinem iis esse, qui sit nullis[*](nullus Tz(P)S) carentibus corde atque iecore. sic nec spirare ea quibus pulmo desit. unde numerosa quaestionum series exoritur.iidem enim et vocem esse iis negant in tanto murmure apium[*](apum va.H (passim)), cicadarum sono, et alia[*](alia (sc. contendunt) quae ll. quae alia (coni. S)D. aliis quae v. cfr.n. luc. p. 20) quae suis[*](uis F1a) aestimabuntur locis. nam mihi contuenti semper suasit[*](semper (seper F1) suasit adTlzv(S). se persu- r G(J)) rerum natura nilil incredibile existimare de ea. nec video cur magis possint non[*](non possint dva.G) trahere animam talia et vivere quam spirare[*](ispirare M.inspi- Ra. /////irare F1) sine visceribus, quod etiam in marinis docuimus[*](9,16 sqq.) quamvis arcente spiritum[*](spiritum MF2lv(D). spirat- rzH. (alac.). cfr. luc. p. 71) densitate et altitudine umoris. volare quidem aliqua et animatu carere in ipso spiritu viventia , habere sensum victus, generationis, operis atque etiam de futuro curam, et quamvis non sint membra quae velut carina[*](carina ll.v. an canali?) sensus invehant, esse tamen iis auditum, olfactum , gustatum, eximia praeterea naturae dona, sollertiam, animum, artem, quis facile crediderit?[*](cfr. Ar. I 4 init.; G II 1, 733a 25; P I 5, 645b 9. (II 4, 650b 24 sq.).) sanguinem non esse

iis fateor sic ut[*](sicut M. ne sicut l. sicut ne (nec F2) r v. cfr. Fels p. 11. luc. p.23) terrestribus quidem, cunctis inter se similem: verum[*](similem. uerum MJ. -lē a.-lem quidem (-demum D1) rlv. uerum simile quiddam B) ut saepiae in mari sanguinis vires[*](uires ll.lzv(J). uices B. uicem C) atramentum optineat [*](obteneat DF1. optineant Md1.-net C), purpurarum generi infector[*](infectis Mlv. infectus r) ille sucus, sic et insectis quisquis est vitalis umor, hic erit[*](erit et G) sanguis. denique[*](sanguis. denique MJ. -uis. donec rlG. -uinis loco. Sed v) existimatio [*](aestimatio G) sua[*](ne sua MJ) cuique sit: nobis propositum est[*](est om.M) naturas[*](natura R.-rae M (sc. causas? cfr. Müller stil. p. 12)) rerum manifestas indicare[*](indagare MdTzJ. indicare rl. iud- v), non causas indagare dubias.