De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. semina habere cavas nubes et multa necessest
  2. concipere ex solis radiis ardoreque eorum.
  3. hoc ubi ventus eas idem qui cogit in unum
  4. forte locum quemvis, expressit multa vaporis
  5. semina seque simul cum eo commiscuit igni,
  6. insinuatus ibi vortex versatur in arto
  7. et calidis acuit fulmen fornacibus intus;
  8. nam duplici ratione accenditur: ipse sua cum
  9. mobilitate calescit et e contagibus ignis.
  10. inde ubi percaluit venti vis et gravis ignis
  11. impetus incessit, maturum tum quasi fulmen
  12. perscindit subito nubem ferturque coruscis
  13. omnia luminibus lustrans loca percitus ardor.
  14. quem gravis insequitur sonitus, displosa repente
  15. opprimere ut caeli videantur templa superne.
  16. inde tremor terras graviter pertemptat et altum
  17. murmura percurrunt caelum; nam tota fere tum
  18. tempestas concussa tremit fremitusque moventur.
  19. quo de concussu sequitur gravis imber et uber,
  20. omnis uti videatur in imbrem vertier aether
  21. atque ita praecipitans ad diluviem revocare;
  22. tantus discidio nubis ventique procella
  23. mittitur, ardenti sonitus cum provolat ictu.
  24. Est etiam cum vis extrinsecus incita venti
  25. incidit in validam maturo culmine nubem;
  26. quam cum perscidit, extemplo cadit igneus ille
  27. vertex, quem patrio vocitamus nomine fulmen.
  28. hoc fit idem in partis alias, quo cumque tulit vis.
  29. Fit quoque ut inter dum venti vis missa sine igni
  30. igniscat tamen in spatio longoque meatu,
  31. dum venit amittens in cursu corpora quaedam
  32. grandia, quae nequeunt pariter penetrare per auras,
  33. atque alia ex ipso conradens portat
  34. parvola, quae faciunt ignem commixta volando;
  35. non alia longe ratione ac plumbea saepe
  36. fervida fit glans in cursu, cum multa rigoris
  37. corpora dimittens ignem concepit in auris.
  38. Fit quoque ut ipsius plagae vis excitet ignem,
  39. frigida cum venti pepulit vis missa sine igni,
  40. ni mirum quia, cum vehementi perculit ictu,
  41. confluere ex ipso possunt elementa vaporis
  42. et simul ex illa quae tum res excipit ictum;
  43. ut, lapidem ferro cum caedimus, evolat ignis,
  44. nec, quod frigida vis ferrist, hoc setius illi
  45. semina concurrunt calidi fulgoris ad ictum.
  46. sic igitur quoque res accendi fulmine debet,
  47. opportuna fuit si forte et idonea flammis.
  48. nec temere omnino plane vis frigida venti
  49. esse potest, ea quae tanta vi missa supernest,
  50. quin, prius in cursu si non accenditur igni,
  51. at tepefacta tamen veniat commixta calore.
  52. Mobilitas autem fit fulminis et gravis ictus
  53. et celeri ferme percurrunt fulmina lapsu,
  54. nubibus ipsa quod omnino prius incita se vis
  55. colligit et magnum conamen sumit eundi,
  56. inde ubi non potuit nubes capere inpetis auctum,
  57. exprimitur vis atque ideo volat impete miro,
  58. ut validis quae de tormentis missa feruntur.
  59. Adde quod e parvis et levibus est elementis,
  60. nec facilest tali naturae obsistere quicquam;
  61. inter enim fugit ac penetrat per rara viarum,
  62. non igitur multis offensibus in remorando
  63. haesitat, hanc ob rem celeri volat impete labens.
  64. Deinde, quod omnino natura pondera deorsum
  65. omnia nituntur, cum plagast addita vero,
  66. mobilitas duplicatur et impetus ille gravescit,
  67. ut vehementius et citius quae cumque morantur
  68. obvia discutiat plagis itinerque sequatur.
  69. Denique quod longo venit impete, sumere debet
  70. mobilitatem etiam atque etiam, quae crescit eundo
  71. et validas auget viris et roborat ictum;
  72. nam facit ut quae sint illius semina cumque
  73. e regione locum quasi in unum cuncta ferantur,
  74. omnia coniciens in eum volventia cursum.
  75. Forsitan ex ipso veniens trahat quaedam
  76. corpora, quae plagis incendunt mobilitatem.
  77. incolumisque venit per res atque integra transit
  78. multa, foraminibus liquidus quia transviat ignis.
  79. multaque perfringit, cum corpora fulminis ipsa
  80. corporibus rerum inciderunt, qua texta tenentur.
  81. dissoluit porro facile aes aurumque repente
  82. conferve facit, e parvis quia facta minute
  83. corporibus vis est et levibus ex elementis,
  84. quae facile insinuantur et insinuata repente
  85. dissoluont nodos omnis et vincla relaxant.
  86. Autumnoque magis stellis fulgentibus alta
  87. concutitur caeli domus undique totaque tellus,
  88. et cum tempora se veris florentia pandunt.
  89. frigore enim desunt ignes ventique calore
  90. deficiunt neque sunt tam denso corpore nubes.
  91. interutrasque igitur cum caeli tempora constant,
  92. tum variae causae concurrunt fulminis omnes.
  93. nam fretus ipse anni permiscet frigus ad aestum.
  94. quorum utrumque opus est fabricanda ad fulmina nubi,
  95. ut discordia sit rerum magnoque tumultu
  96. ignibus et ventis furibundus fluctuet .
  97. prima caloris enim pars est postrema rigoris;
  98. tempus id est vernum; quare pugnare necessest
  99. dissimilis res inter se turbareque mixtas.
  100. et calor extremus primo cum frigore mixtus
  101. volvitur, autumni quod fertur nomine tempus,
  102. hic quoque confligunt hiemes aestatibus acres.
  103. propterea freta sunt haec anni nominitanda,
  104. nec mirumst, in eo si tempore plurima fiunt
  105. fulmina tempestasque cietur turbida caelo,
  106. ancipiti quoniam bello turbatur utrimque,
  107. hinc flammis, illinc ventis umoreque mixto.
  108. Hoc est igniferi naturam fulminis ipsam
  109. perspicere et qua vi faciat rem quamque videre,
  110. non Tyrrhena retro volventem carmina frustra
  111. indicia occultae divum perquirere mentis,
  112. unde volans ignis pervenerit aut in utram se
  113. verterit hinc partim, quo pacto per loca saepta
  114. insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se,
  115. quidve nocere queat de caelo fulminis ictus.
  116. quod si Iuppiter atque alii fulgentia divi
  117. terrifico quatiunt sonitu caelestia templa
  118. et iaciunt ignem quo cuiquest cumque voluntas,
  119. cur quibus incautum scelus aversabile cumquest
  120. non faciunt icti flammas ut fulguris halent
  121. pectore perfixo, documen mortalibus acre,
  122. et potius nulla sibi turpi conscius in re
  123. volvitur in flammis innoxius inque peditur
  124. turbine caelesti subito correptus et igni?
  125. cur etiam loca sola petunt frustraque laborant?
  126. an tum bracchia consuescunt firmantque lacertos?
  127. in terraque patris cur telum perpetiuntur
  128. optundi? cur ipse sinit neque parcit in hostis?
  129. denique cur numquam caelo iacit undique puro
  130. Iuppiter in terras fulmen sonitusque profundit?
  131. an simul ac nubes successere, ipse in eas tum
  132. descendit, prope ut hinc teli determinet ictus?
  133. in mare qua porro mittit ratione? quid undas
  134. arguit et liquidam molem camposque natantis?
  135. praeterea si vult caveamus fulminis ictum,
  136. cur dubitat facere ut possimus cernere missum?
  137. si nec opinantis autem volt opprimere igni,
  138. cur tonat ex illa parte, ut vitare queamus,
  139. cur tenebras ante et fremitus et murmura concit?
  140. et simul in multas partis qui credere possis
  141. mittere? an hoc ausis numquam contendere factum,
  142. ut fierent ictus uno sub tempore plures?
  143. at saepest numero factum fierique necessest,
  144. ut pluere in multis regionibus et cadere imbris,
  145. fulmina sic uno fieri sub tempore multa.
  146. postremo cur sancta deum delubra suasque
  147. discutit infesto praeclaras fulmine sedes
  148. et bene facta deum frangit simulacra suisque
  149. demit imaginibus violento volnere honorem?
  150. altaque cur plerumque petit loca plurimaque eius
  151. montibus in summis vestigia cernimus ignis?
  152. Quod super est, facilest ex his cognoscere rebus,
  153. presteras Graii quos ab re nominitarunt,
  154. in mare qua missi veniant ratione superne.
  155. nam fit ut inter dum tam quam demissa columna
  156. in mare de caelo descendat, quam freta circum
  157. fervescunt graviter spirantibus incita flabris,
  158. et quae cumque in eo tum sint deprensa tumultu
  159. navigia in summum veniant vexata periclum.
  160. hoc fit ubi inter dum non quit vis incita venti
  161. rumpere quam coepit nubem, sed deprimit, ut sit
  162. in mare de caelo tam quam demissa columna,
  163. paulatim, quasi quid pugno bracchique superne
  164. coniectu trudatur et extendatur in undas;
  165. quam cum discidit, hinc prorumpitur in mare venti
  166. vis et fervorem mirum concinnat in undis;
  167. versabundus enim turbo descendit et illam
  168. deducit pariter lento cum corpore nubem;
  169. quam simul ac gravidam detrusit ad aequora ponti,
  170. ille in aquam subito totum se inmittit et omne
  171. excitat ingenti sonitu mare fervere cogens.
  172. Fit quoque ut involvat venti se nubibus ipse
  173. vertex conradens ex semina nubis
  174. et quasi demissum caelo prestera imitetur;
  175. hic ubi se in terras demisit dissoluitque,
  176. turbinis immanem vim provomit atque procellae.
  177. sed quia fit raro omnino montisque necessest
  178. officere in terris, apparet crebrius idem
  179. prospectu maris in magno caeloque patenti.
  180. Nubila concrescunt, ubi corpora multa volando
  181. hoc super in caeli spatio coiere repente
  182. asperiora, modis quae possint indupedita
  183. exiguis tamen inter se compressa teneri.
  184. haec faciunt primum parvas consistere nubes;
  185. inde ea comprendunt inter se conque gregantur
  186. et coniungendo crescunt ventisque feruntur
  187. usque adeo donec tempestas saeva coortast.
  188. Fit quoque uti montis vicina cacumina caelo
  189. quam sint quoque magis, tanto magis edita fument
  190. adsidue fulvae nubis caligine crassa
  191. propterea quia, cum consistunt nubila primum,
  192. ante videre oculi quam possint tenvia, venti
  193. portantes cogunt ad summa cacumina montis;
  194. hic demum fit uti turba maiore coorta
  195. et condensa queant apparere et simul ipso
  196. vertice de montis videantur surgere in aethram.
  197. nam loca declarat sursum ventosa patere
  198. res ipsa et sensus, montis cum ascendimus altos.
  199. Praeterea permulta mari quoque tollere toto
  200. corpora naturam declarant litore vestis
  201. suspensae, cum concipiunt umoris adhaesum.
  202. quo magis ad nubis augendas multa videntur
  203. posse quoque e salso consurgere momine ponti;