De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quippe etenim supra docui permulta vaporis
  2. semina habere cavas nubes et multa necessest
  3. concipere ex solis radiis ardoreque eorum.
  4. hoc ubi ventus eas idem qui cogit in unum
  5. forte locum quemvis, expressit multa vaporis
  6. semina seque simul cum eo commiscuit igni,
  7. insinuatus ibi vortex versatur in arto
  8. et calidis acuit fulmen fornacibus intus;
  9. nam duplici ratione accenditur: ipse sua cum
  10. mobilitate calescit et e contagibus ignis.
  11. inde ubi percaluit venti vis et gravis ignis
  12. impetus incessit, maturum tum quasi fulmen
  13. perscindit subito nubem ferturque coruscis
  14. omnia luminibus lustrans loca percitus ardor.
  15. quem gravis insequitur sonitus, displosa repente
  16. opprimere ut caeli videantur templa superne.
  17. inde tremor terras graviter pertemptat et altum
  18. murmura percurrunt caelum; nam tota fere tum
  19. tempestas concussa tremit fremitusque moventur.
  20. quo de concussu sequitur gravis imber et uber,
  21. omnis uti videatur in imbrem vertier aether
  22. atque ita praecipitans ad diluviem revocare;
  23. tantus discidio nubis ventique procella
  24. mittitur, ardenti sonitus cum provolat ictu.
  25. Est etiam cum vis extrinsecus incita venti
  26. incidit in validam maturo culmine nubem;
  27. quam cum perscidit, extemplo cadit igneus ille
  28. vertex, quem patrio vocitamus nomine fulmen.
  29. hoc fit idem in partis alias, quo cumque tulit vis.
  30. Fit quoque ut inter dum venti vis missa sine igni
  31. igniscat tamen in spatio longoque meatu,
  32. dum venit amittens in cursu corpora quaedam
  33. grandia, quae nequeunt pariter penetrare per auras,
  34. atque alia ex ipso conradens portat
  35. parvola, quae faciunt ignem commixta volando;
  36. non alia longe ratione ac plumbea saepe
  37. fervida fit glans in cursu, cum multa rigoris
  38. corpora dimittens ignem concepit in auris.
  39. Fit quoque ut ipsius plagae vis excitet ignem,
  40. frigida cum venti pepulit vis missa sine igni,
  41. ni mirum quia, cum vehementi perculit ictu,
  42. confluere ex ipso possunt elementa vaporis
  43. et simul ex illa quae tum res excipit ictum;
  44. ut, lapidem ferro cum caedimus, evolat ignis,
  45. nec, quod frigida vis ferrist, hoc setius illi
  46. semina concurrunt calidi fulgoris ad ictum.
  47. sic igitur quoque res accendi fulmine debet,
  48. opportuna fuit si forte et idonea flammis.
  49. nec temere omnino plane vis frigida venti
  50. esse potest, ea quae tanta vi missa supernest,
  51. quin, prius in cursu si non accenditur igni,
  52. at tepefacta tamen veniat commixta calore.
  53. Mobilitas autem fit fulminis et gravis ictus
  54. et celeri ferme percurrunt fulmina lapsu,
  55. nubibus ipsa quod omnino prius incita se vis
  56. colligit et magnum conamen sumit eundi,
  57. inde ubi non potuit nubes capere inpetis auctum,
  58. exprimitur vis atque ideo volat impete miro,
  59. ut validis quae de tormentis missa feruntur.
  60. Adde quod e parvis et levibus est elementis,
  61. nec facilest tali naturae obsistere quicquam;
  62. inter enim fugit ac penetrat per rara viarum,
  63. non igitur multis offensibus in remorando
  64. haesitat, hanc ob rem celeri volat impete labens.
  65. Deinde, quod omnino natura pondera deorsum
  66. omnia nituntur, cum plagast addita vero,
  67. mobilitas duplicatur et impetus ille gravescit,
  68. ut vehementius et citius quae cumque morantur
  69. obvia discutiat plagis itinerque sequatur.
  70. Denique quod longo venit impete, sumere debet
  71. mobilitatem etiam atque etiam, quae crescit eundo
  72. et validas auget viris et roborat ictum;
  73. nam facit ut quae sint illius semina cumque
  74. e regione locum quasi in unum cuncta ferantur,
  75. omnia coniciens in eum volventia cursum.
  76. Forsitan ex ipso veniens trahat quaedam
  77. corpora, quae plagis incendunt mobilitatem.
  78. incolumisque venit per res atque integra transit
  79. multa, foraminibus liquidus quia transviat ignis.
  80. multaque perfringit, cum corpora fulminis ipsa
  81. corporibus rerum inciderunt, qua texta tenentur.
  82. dissoluit porro facile aes aurumque repente
  83. conferve facit, e parvis quia facta minute
  84. corporibus vis est et levibus ex elementis,
  85. quae facile insinuantur et insinuata repente
  86. dissoluont nodos omnis et vincla relaxant.
  87. Autumnoque magis stellis fulgentibus alta
  88. concutitur caeli domus undique totaque tellus,
  89. et cum tempora se veris florentia pandunt.
  90. frigore enim desunt ignes ventique calore
  91. deficiunt neque sunt tam denso corpore nubes.
  92. interutrasque igitur cum caeli tempora constant,
  93. tum variae causae concurrunt fulminis omnes.
  94. nam fretus ipse anni permiscet frigus ad aestum.
  95. quorum utrumque opus est fabricanda ad fulmina nubi,
  96. ut discordia sit rerum magnoque tumultu
  97. ignibus et ventis furibundus fluctuet .
  98. prima caloris enim pars est postrema rigoris;
  99. tempus id est vernum; quare pugnare necessest
  100. dissimilis res inter se turbareque mixtas.
  101. et calor extremus primo cum frigore mixtus
  102. volvitur, autumni quod fertur nomine tempus,
  103. hic quoque confligunt hiemes aestatibus acres.
  104. propterea freta sunt haec anni nominitanda,
  105. nec mirumst, in eo si tempore plurima fiunt
  106. fulmina tempestasque cietur turbida caelo,
  107. ancipiti quoniam bello turbatur utrimque,
  108. hinc flammis, illinc ventis umoreque mixto.
  109. Hoc est igniferi naturam fulminis ipsam
  110. perspicere et qua vi faciat rem quamque videre,
  111. non Tyrrhena retro volventem carmina frustra
  112. indicia occultae divum perquirere mentis,
  113. unde volans ignis pervenerit aut in utram se
  114. verterit hinc partim, quo pacto per loca saepta
  115. insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se,
  116. quidve nocere queat de caelo fulminis ictus.
  117. quod si Iuppiter atque alii fulgentia divi
  118. terrifico quatiunt sonitu caelestia templa
  119. et iaciunt ignem quo cuiquest cumque voluntas,
  120. cur quibus incautum scelus aversabile cumquest
  121. non faciunt icti flammas ut fulguris halent
  122. pectore perfixo, documen mortalibus acre,
  123. et potius nulla sibi turpi conscius in re
  124. volvitur in flammis innoxius inque peditur
  125. turbine caelesti subito correptus et igni?
  126. cur etiam loca sola petunt frustraque laborant?
  127. an tum bracchia consuescunt firmantque lacertos?