De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. causa pate fiet, quae ferri pelliciat vim.
  2. Principio fluere e lapide hoc permulta necessest
  3. semina sive aestum, qui discutit plagis,
  4. inter qui lapidem ferrumque est cumque locatus.
  5. hoc ubi inanitur spatium multusque vace fit
  6. in medio locus, extemplo primordia ferri
  7. in vacuum prolapsa cadunt coniuncta, fit utque
  8. anulus ipse sequatur eatque ita corpore toto.
  9. nec res ulla magis primoribus ex elementis
  10. indupedita suis arte conexa cohaeret
  11. quam validi ferri natura et frigidus horror.
  12. quo minus est mirum, quod dicitur esse alienum,
  13. corpora si nequeunt e ferro plura coorta
  14. in vacuum ferri, quin anulus ipse sequatur;
  15. quod facit et sequitur, donec pervenit ad ipsum
  16. iam lapidem caecisque in eo compagibus haesit.
  17. hoc fit idem cunctas in partis; unde vace fit
  18. cumque locus, sive e transverso sive superne,
  19. corpora continuo in vacuum vicina feruntur;
  20. quippe agitantur enim plagis aliunde nec ipsa
  21. sponte sua sursum possunt consurgere in auras.
  22. huc accedit item, quare queat id magis esse,
  23. haec quoque res adiumento motuque iuvatur,
  24. quod, simul a fronte est anelli rarior
  25. factus inanitusque locus magis ac vacuatus,
  26. continuo fit uti qui post est cumque locatus
  27. a tergo quasi provehat atque propellat.
  28. semper enim circum positus res verberat ;
  29. sed tali fit uti propellat tempore ferrum,
  30. parte quod ex una spatium vacat et capit in se.
  31. hic, tibi quem memoro, per crebra foramina ferri
  32. parvas ad partis subtiliter insinuatus
  33. trudit et inpellit, quasi navem velaque ventus.
  34. denique res omnes debent in corpore habere
  35. , quandoquidem raro sunt corpore et
  36. omnibus est rebus circum datus adpositusque.
  37. hic igitur, penitus qui in ferrost abditus ,
  38. sollicito motu semper iactatur eoque
  39. verberat anellum dubio procul et ciet intus,
  40. scilicet illo eodem fertur, quo praecipitavit
  41. iam semel et partem in vacuam conamina sumpsit.
  42. Fit quoque ut a lapide hoc ferri natura recedat
  43. inter dum, fugere atque sequi consueta vicissim.
  44. exultare etiam Samothracia ferrea vidi
  45. et ramenta simul ferri furere intus ahenis
  46. in scaphiis, lapis hic Magnes cum subditus esset;
  47. usque adeo fugere a saxo gestire videtur.
  48. aere interposito discordia tanta creatur
  49. propterea quia ni mirum prius aestus ubi aeris
  50. praecepit ferrique vias possedit apertas,
  51. posterior lapidis venit aestus et omnia plena
  52. invenit in ferro neque habet qua tranet ut ante;
  53. cogitur offensare igitur pulsareque fluctu
  54. ferrea texta suo; quo pacto respuit ab se
  55. atque per aes agitat, sine eo quod saepe resorbet.
  56. Illud in his rebus mirari mitte, quod aestus
  57. non valet e lapide hoc alias impellere item res.
  58. pondere enim fretae partim stant, quod genus aurum;
  59. at partim raro quia sunt cum corpore, ut aestus
  60. pervolet intactus, nequeunt inpellier usquam,
  61. lignea materies in quo genere esse videtur.
  62. interutrasque igitur ferri natura locata
  63. aeris ubi accepit quaedam corpuscula, tum fit,
  64. inpellant ut eo Magnesia flumine saxa.
  65. nec tamen haec ita sunt aliarum rerum aliena,
  66. ut mihi multa parum genere ex hoc suppeditentur,
  67. quae memorare queam inter se singlariter apta.
  68. saxa vides primum sola colescere calce.
  69. glutine materies taurino iungitur una,
  70. ut vitio venae tabularum saepius hiscant
  71. quam laxare queant compages taurea vincla.
  72. vitigeni latices aquai fontibus audent
  73. misceri, cum pix nequeat gravis et leve olivom.
  74. purpureusque colos conchyli iungitur uno
  75. corpore cum lanae, dirimi qui non queat usquam,
  76. non si Neptuni fluctu renovare operam des,
  77. non mare si totum velit eluere omnibus undis.
  78. denique res auro non aurum copulat una,
  79. aerique aes plumbo fit uti iungatur ab albo?
  80. cetera iam quam multa licet reperire! quid ergo?
  81. nec tibi tam longis opus est ambagibus usquam
  82. nec me tam multam hic operam consumere par est,
  83. sed breviter paucis praestat comprendere multa.
  84. quorum ita texturae ceciderunt mutua contra,
  85. ut cava conveniant plenis haec illius illa
  86. huiusque inter se, iunctura haec optima constat.
  87. est etiam, quasi ut anellis hamisque plicata
  88. inter se quaedam possint coplata teneri;
  89. quod magis in lapide hoc fieri ferroque videtur.
  90. Nunc ratio quae sit morbis aut unde repente
  91. mortiferam possit cladem conflare coorta
  92. morbida vis hominum generi pecudumque catervis,
  93. expediam, primum multarum semina rerum
  94. esse supra docui quae sint vitalia nobis,
  95. et contra quae sint morbo mortique necessest
  96. multa volare; ea cum casu sunt forte coorta
  97. et perturbarunt caelum, fit morbidus .
  98. atque ea vis omnis morborum pestilitasque
  99. aut extrinsecus ut nubes nebulaeque superne
  100. per caelum veniunt aut ipsa saepe coorta
  101. de terra surgunt, ubi putorem umida nactast
  102. intempestivis pluviisque et solibus icta.
  103. nonne vides etiam caeli novitate et aquarum
  104. temptari procul a patria qui cumque domoque
  105. adveniunt ideo quia longe discrepitant res?
  106. nam quid Brittannis caelum differre putamus,
  107. et quod in Aegypto est, qua mundi claudicat axis,
  108. quidve quod in Ponto est differre et Gadibus atque
  109. usque ad nigra virum percocto saecla colore?
  110. quae cum quattuor inter se diversa videmus
  111. quattuor a ventis et caeli partibus esse,
  112. tum color et facies hominum distare videntur
  113. largiter et morbi generatim saecla tenere.
  114. est elephas morbus qui propter flumina Nili
  115. gignitur Aegypto in media neque praeterea usquam.
  116. Atthide temptantur gressus oculique in Achaeis
  117. finibus. inde aliis alius locus est inimicus
  118. partibus ac membris; varius concinnat id .
  119. proinde ubi se caelum, quod nobis forte alienum,
  120. commovet atque inimicus serpere coepit,
  121. ut nebula ac nubes paulatim repit et omne
  122. qua graditur conturbat et immutare coactat,
  123. fit quoque ut, in nostrum cum venit denique caelum,
  124. corrumpat reddatque sui simile atque alienum.
  125. haec igitur subito clades nova pestilitasque
  126. aut in aquas cadit aut fruges persidit in ipsas
  127. aut alios hominum pastus pecudumque cibatus,
  128. aut etiam suspensa manet vis in ipso
  129. et, cum spirantes mixtas hinc ducimus auras,
  130. illa quoque in corpus pariter sorbere necessest.
  131. consimili ratione venit bubus quoque saepe
  132. pestilitas et iam pigris balantibus aegror.
  133. nec refert utrum nos in loca deveniamus
  134. nobis adversa et caeli mutemus amictum,
  135. an caelum nobis ultro natura corumptum
  136. deferat aut aliquid quo non consuevimus uti,
  137. quod nos adventu possit temptare recenti.
  138. Haec ratio quondam morborum et mortifer aestus
  139. finibus in Cecropis funestos reddidit agros
  140. vastavitque vias, exhausit civibus urbem.
  141. nam penitus veniens Aegypti finibus ortus,
  142. permensus multum camposque natantis,
  143. incubuit tandem populo Pandionis omni.