De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quae cumque inter se possint congressa creare,
  2. ut non sit mirum, si in talis disposituras
  3. deciderunt quoque et in talis venere meatus,
  4. qualibus haec rerum geritur nunc summa novando.
  5. Quod si iam rerum ignorem primordia quae sint,
  6. hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim
  7. confirmare aliisque ex rebus reddere multis,
  8. nequaquam nobis divinitus esse paratam
  9. naturam rerum: tanta stat praedita culpa.
  10. principio quantum caeli tegit impetus ingens,
  11. inde avidam partem montes silvaeque ferarum
  12. possedere, tenent rupes vastaeque paludes
  13. et mare, quod late terrarum distinet oras.
  14. inde duas porro prope partis fervidus ardor
  15. adsiduusque geli casus mortalibus aufert.
  16. quod super est arvi, tamen id natura sua vi
  17. sentibus obducat, ni vis humana resistat
  18. vitai causa valido consueta bidenti
  19. ingemere et terram pressis proscindere aratris.
  20. si non fecundas vertentes vomere glebas
  21. terraique solum subigentes cimus ad ortus.
  22. sponte sua nequeant liquidas existere in auras.
  23. et tamen inter dum magno quaesita labore
  24. cum iam per terras frondent atque omnia florent,
  25. aut nimiis torret fervoribus aetherius sol
  26. aut subiti peremunt imbris gelidaeque pruinae
  27. flabraque ventorum violento turbine vexant.
  28. praeterea genus horriferum natura ferarum
  29. humanae genti infestum terraque marique
  30. cur alit atque auget? cur anni tempora morbos
  31. adportant? quare mors inmatura vagatur?
  32. tum porro puer, ut saevis proiectus ab undis
  33. navita, nudus humi iacet infans indigus omni
  34. vitali auxilio, cum primum in luminis oras
  35. nixibus ex alvo matris natura profudit,
  36. vagituque locum lugubri complet, ut aequumst
  37. cui tantum in vita restet transire malorum.
  38. at variae crescunt pecudes armenta feraeque
  39. nec crepitacillis opus est nec cuiquam adhibendast
  40. almae nutricis blanda atque infracta loquella
  41. nec varias quaerunt vestes pro tempore caeli,
  42. denique non armis opus est, non moenibus altis,
  43. qui sua tutentur, quando omnibus omnia large
  44. tellus ipsa parit naturaque daedala rerum.
  45. Principio quoniam terrai corpus et umor
  46. aurarumque leves animae calidique vapores,
  47. e quibus haec rerum consistere summa videtur,
  48. omnia nativo ac mortali corpore constant,
  49. debet eodem omnis mundi natura putari.
  50. quippe etenim, quorum partis et membra videmus
  51. corpore nativo mortalibus esse figuris,
  52. haec eadem ferme mortalia cernimus esse
  53. et nativa simul. qua propter maxima mundi
  54. cum videam membra ac partis consumpta regigni,
  55. scire licet caeli quoque item terraeque fuisse
  56. principiale aliquod tempus clademque futuram.
  57. Illud in his rebus ne corripuisse rearis
  58. me mihi, quod terram atque ignem mortalia sumpsi
  59. esse neque umorem dubitavi aurasque perire
  60. atque eadem gigni rursusque augescere dixi.
  61. principio pars terrai non nulla, perusta
  62. solibus adsiduis, multa pulsata pedum vi,
  63. pulveris exhalat nebulam nubesque volantis,
  64. quas validi toto dispergunt venti.
  65. pars etiam glebarum ad diluviem revocatur
  66. imbribus et ripas radentia flumina rodunt.
  67. praeterea pro parte sua, quod cumque alit auget,
  68. redditur; et quoniam dubio procul esse videtur
  69. omniparens eadem rerum commune sepulcrum.
  70. ergo terra tibi libatur et aucta recrescit.
  71. Quod super est, umore novo mare flumina fontes
  72. semper abundare et latices manare perennis
  73. nil opus est verbis: magnus decursus aquarum
  74. undique declarat. sed primum quicquid aquai
  75. tollitur in summaque fit ut nihil umor abundet,
  76. partim quod validi verrentes aequora venti
  77. deminuunt radiisque retexens aetherius sol,
  78. partim quod supter per terras diditur omnis;
  79. percolatur enim virus retroque remanat
  80. materies umoris et ad caput amnibus omnis
  81. convenit, inde super terras fluit agmine dulci
  82. qua via secta semel liquido pede detulit undas.
  83. nunc igitur dicam, qui corpore toto
  84. innumerabiliter privas mutatur in horas.
  85. semper enim, quod cumque fluit de rebus, id omne
  86. in magnum fertur mare; qui nisi contra
  87. corpora retribuat rebus recreetque fluentis,
  88. omnia iam resoluta forent et in versa.
  89. haut igitur cessat gigni de rebus et in res
  90. reccidere, adsidue quoniam fluere omnia constat.
  91. Largus item liquidi fons luminis, aetherius sol,
  92. inrigat adsidue caelum candore recenti
  93. suppeditatque novo confestim lumine lumen.
  94. nam primum quicquid fulgoris disperit ei,
  95. quo cumque accidit. id licet hinc cognoscere possis,
  96. quod simul ac primum nubes succedere soli
  97. coepere et radios inter quasi rumpere lucis,
  98. extemplo inferior pars horum disperit omnis
  99. terraque inumbratur qua nimbi cumque feruntur;
  100. ut noscas splendore novo res semper egere
  101. et primum iactum fulgoris quemque perire
  102. nec ratione alia res posse in sole videri,
  103. perpetuo ni suppeditet lucis caput ipsum.
  104. quin etiam nocturna tibi, terrestria quae sunt,
  105. lumina, pendentes lychni claraeque coruscis
  106. fulguribus pingues multa caligine taedae
  107. consimili properant ratione, ardore ministro,
  108. suppeditare novom lumen, tremere ignibus instant,
  109. instant, nec loca lux inter quasi rupta relinquit:
  110. usque adeo properanter ab omnibus ignibus ei
  111. exitium celeri celeratur origine flammae.
  112. sic igitur solem lunam stellasque putandum
  113. ex alio atque alio lucem iactare subortu
  114. et primum quicquid flammarum perdere semper,
  115. inviolabilia haec ne credas forte vigere.
  116. Denique non lapides quoque vinci cernis ab aevo,
  117. non altas turris ruere et putrescere saxa,
  118. non delubra deum simulacraque fessa fatisci
  119. nec sanctum numen fati protollere finis
  120. posse neque adversus naturae foedera niti?
  121. denique non monimenta virum dilapsa videmus,
  122. quaerere proporro, sibi cumque senescere credas,
  123. non ruere avolsos silices a montibus altis
  124. nec validas aevi vires perferre patique
  125. finiti? neque enim caderent avolsa repente,
  126. ex infinito quae tempore pertolerassent
  127. omnia tormenta aetatis, privata fragore.
  128. Denique iam tuere hoc, circum supraque quod omne
  129. continet amplexu terram: si procreat ex se
  130. omnia, quod quidam memorant, recipitque perempta,
  131. totum nativum mortali corpore constat.
  132. nam quod cumque alias ex se res auget alitque,
  133. deminui debet, recreari, cum recipit res.
  134. Praeterea si nulla fuit genitalis origo
  135. terrarum et caeli semperque aeterna fuere,
  136. cur supera bellum Thebanum et funera Troiae
  137. non alias alii quoque res cecinere ?
  138. quo tot facta virum totiens cecidere neque usquam
  139. aeternis famae monimentis insita florent?
  140. verum, ut opinor, habet novitatem summa recensque
  141. naturast mundi neque pridem exordia cepit.
  142. quare etiam quaedam nunc artes expoliuntur,
  143. nunc etiam augescunt; nunc addita navigiis sunt
  144. multa, modo organici melicos peperere sonores,
  145. denique natura haec rerum ratioque repertast
  146. nuper, et hanc primus cum primis ipse repertus
  147. nunc ego sum in patrias qui possim vertere voces.
  148. Quod si forte fuisse ante hac eadem omnia credis,
  149. sed periise hominum torrenti saecla vapore,
  150. aut cecidisse urbis magno vexamine mundi,
  151. aut ex imbribus adsiduis exisse rapaces
  152. per terras amnes atque oppida coperuisse.
  153. tanto quique magis victus fateare necessest
  154. exitium quoque terrarum caelique futurum;
  155. nam cum res tantis morbis tantisque periclis
  156. temptarentur, ibi si tristior incubuisset
  157. causa, darent late cladem magnasque ruinas.