De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. in se fracta suo tinguentes sanguine tela,
  2. permixtasque dabant equitum peditumque ruinas.
  3. nam transversa feros exibant dentis adactus
  4. iumenta aut pedibus ventos erecta petebant,
  5. ne quiquam, quoniam ab nervis succisa videres
  6. concidere atque gravi terram consternere casu.
  7. si quos ante domi domitos satis esse putabant,
  8. effervescere cernebant in rebus agundis
  9. volneribus clamore fuga terrore tumultu,
  10. nec poterant ullam partem redducere eorum;
  11. diffugiebat enim varium genus omne ferarum,
  12. ut nunc saepe boves Lucae ferro male mactae
  13. diffugiunt, fera facta suis cum multa dedere.
  14. Sed facere id non tam vincendi spe voluerunt;
  15. quam dare quod gemerent hostes, ipsique perire,
  16. qui numero diffidebant armisque vacabant,
  17. si fuit ut facerent. sed vix adducor ut ante
  18. non quierint animo praesentire atque videre,
  19. quam commune malum fieret foedumque, futurum.
  20. et magis id possis factum contendere in omni
  21. in variis mundis varia ratione creatis,
  22. quam certo atque uno terrarum quolibet orbi.
  23. Nexilis ante fuit vestis quam textile tegmen.
  24. textile post ferrumst, quia ferro tela paratur,
  25. nec ratione alia possunt tam levia gigni
  26. insilia ac fusi, radii, scapique sonantes.
  27. et facere ante viros lanam natura
  28. quam muliebre genus; nam longe praestat in arte
  29. et sollertius est multo genus omne virile;
  30. agricolae donec vitio vertere severi,
  31. ut muliebribus id manibus concedere vellent
  32. atque ipsi pariter durum sufferre laborem
  33. atque opere in duro durarent membra manusque.
  34. At specimen sationis et insitionis origo
  35. ipsa fuit rerum primum natura creatrix,
  36. arboribus quoniam bacae glandesque caducae
  37. tempestiva dabant pullorum examina supter;
  38. unde etiam libitumst stirpis committere ramis
  39. et nova defodere in terram virgulta per agros.
  40. inde aliam atque aliam culturam dulcis agelli
  41. temptabant fructusque feros mansuescere terra
  42. cernebant indulgendo blandeque colendo.
  43. inque dies magis in montem succedere silvas
  44. cogebant infraque locum concedere cultis,
  45. prata lacus rivos segetes vinetaque laeta
  46. collibus et campis ut haberent, atque olearum
  47. caerula distinguens inter plaga currere posset
  48. per tumulos et convallis camposque profusa;
  49. ut nunc esse vides vario distincta lepore
  50. omnia, quae pomis intersita dulcibus ornant
  51. arbustisque tenent felicibus opsita circum.
  52. At liquidas avium voces imitarier ore
  53. ante fuit multo quam levia carmina cantu
  54. concelebrare homines possent aurisque iuvare.
  55. et zephyri cava per calamorum sibila primum
  56. agrestis docuere cavas inflare cicutas.
  57. inde minutatim dulcis didicere querellas,
  58. tibia quas fundit digitis pulsata canentum,
  59. avia per nemora ac silvas saltusque reperta,
  60. per loca pastorum deserta atque otia dia.
  61. sic unum quicquid paulatim protrahit aetas
  62. in medium ratioque in luminis eruit oras.
  63. haec animos ollis mulcebant atque iuvabant
  64. cum satiate cibi; nam tum sunt omnia cordi.
  65. saepe itaque inter se prostrati in gramine molli
  66. propter aquae rivom sub ramis arboris altae.
  67. non magnis opibus iucunde corpora habebant,
  68. praesertim cum tempestas ridebat et anni
  69. tempora pingebant viridantis floribus herbas.
  70. tum ioca, tum sermo, tum dulces esse cachinni
  71. consuerant; agrestis enim tum musa vigebat.
  72. tum caput atque umeros plexis redimire coronis
  73. floribus et foliis lascivia laeta movebat,
  74. atque extra numerum procedere membra moventes
  75. duriter et duro terram pede pellere matrem;
  76. unde oriebantur risus dulcesque cachinni,
  77. omnia quod nova tum magis haec et mira vigebant.
  78. et vigilantibus hinc aderant solacia somno
  79. ducere multimodis voces et flectere cantus
  80. et supera calamos unco percurrere labro;
  81. unde etiam vigiles nunc haec accepta tuentur.
  82. et numerum servare genus didicere, neque hilo
  83. maiore interea capiunt dulcedine fructum
  84. quam silvestre genus capiebat terrigenarum.
  85. nam quod adest praesto, nisi quid cognovimus ante
  86. suavius, in primis placet et pollere videtur,
  87. posteriorque fere melior res illa reperta
  88. perdit et immutat sensus ad pristina quaeque.
  89. sic odium coepit glandis, sic illa relicta
  90. strata cubilia sunt herbis et frondibus aucta.
  91. pellis item cecidit vestis contempta ferina;
  92. quam reor invidia tali tunc esse repertam,
  93. ut letum insidiis qui gessit primus obiret,
  94. et tamen inter eos distractam sanguine multo
  95. disperiise neque in fructum convertere quisse.
  96. tunc igitur pelles, nunc aurum et purpura curis
  97. exercent hominum vitam belloque fatigant;
  98. quo magis in nobis, ut opinor, culpa resedit.
  99. frigus enim nudos sine pellibus excruciabat
  100. terrigenas; at nos nil laedit veste carere
  101. purpurea atque auro signisque ingentibus apta,
  102. dum plebeia tamen sit, quae defendere possit.
  103. Ergo hominum genus in cassum frustraque laborat
  104. semper et in curis consumit inanibus aevom,
  105. ni mirum quia non cognovit quae sit habendi
  106. finis et omnino quoad crescat vera voluptas;
  107. idque minutatim vitam provexit in altum
  108. et belli magnos commovit funditus aestus.
  109. at vigiles mundi magnum versatile templum
  110. sol et luna suo lustrantes lumine circum
  111. perdocuere homines annorum tempora verti
  112. et certa ratione geri rem atque ordine certo.
  113. Iam validis saepti degebant turribus aevom,
  114. et divisa colebatur discretaque tellus,
  115. tum mare velivolis florebat navibus ponti,
  116. auxilia ac socios iam pacto foedere habebant,
  117. carminibus cum res gestas coepere
  118. tradere; nec multo prius sunt elementa reperta.
  119. propterea quid sit prius actum respicere aetas
  120. nostra nequit, nisi qua ratio vestigia monstrat.
  121. Navigia atque agri culturas moenia leges
  122. arma vias vestes et cetera de genere horum,
  123. praemia, delicias quoque vitae funditus omnis,
  124. carmina, picturas et daedala signa polita
  125. usus et impigrae simul experientia mentis
  126. paulatim docuit pedetemptim progredientis.
  127. sic unum quicquid paulatim protrahit aetas
  128. in medium ratioque in luminis erigit oras;
  129. namque alid ex alio clarescere corde videbant,
  130. artibus ad summum donec venere cacumen.
  1. Primae frugiparos fetus mortalibus aegris
  2. dididerunt quondam praeclaro nomine Athenae
  3. et recreaverunt vitam legesque rogarunt
  4. et primae dederunt solacia dulcia vitae,
  5. cum genuere virum tali cum corde repertum,
  6. omnia veridico qui quondam ex ore profudit;
  7. cuius et extincti propter divina reperta
  8. divolgata vetus iam ad caelum gloria fertur.
  9. nam cum vidit hic ad victum quae flagitat usus
  10. omnia iam ferme mortalibus esse parata
  11. et, pro quam possent, vitam consistere tutam,
  12. divitiis homines et honore et laude potentis
  13. affluere atque bona gnatorum excellere fama,
  14. nec minus esse domi cuiquam tamen anxia cordi,
  15. atque animi ingratis vitam vexare sine ulla
  16. pausa atque infestis cogi saevire querellis,
  17. intellegit ibi vitium vas efficere ipsum
  18. omniaque illius vitio corrumpier intus,
  19. quae conlata foris et commoda cumque venirent;
  20. partim quod fluxum pertusumque esse videbat,
  21. ut nulla posset ratione explerier umquam,
  22. partim quod taetro quasi conspurcare sapore
  23. omnia cernebat, quae cumque receperat, intus.
  24. veridicis igitur purgavit pectora dictis
  25. et finem statuit cuppedinis atque timoris
  26. exposuitque bonum summum, quo tendimus omnes,
  27. quid foret, atque viam monstravit, tramite parvo
  28. qua possemus ad id recto contendere cursu,