De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. praesidium reges ipsi sibi perfugiumque,
  2. et pecudes et agros divisere atque dedere
  3. pro facie cuiusque et viribus ingenioque;
  4. nam facies multum valuit viresque vigebant.
  5. posterius res inventast aurumque repertum,
  6. quod facile et validis et pulchris dempsit honorem;
  7. divitioris enim sectam plerumque secuntur
  8. quam lubet et fortes et pulchro corpore creti.
  9. quod siquis vera vitam ratione gubernet,
  10. divitiae grandes homini sunt vivere parce
  11. aequo animo; neque enim est umquam penuria parvi.
  12. at claros homines voluerunt se atque potentes,
  13. ut fundamento stabili fortuna maneret
  14. et placidam possent opulenti degere vitam,
  15. ne quiquam, quoniam ad summum succedere honorem
  16. certantes iter infestum fecere viai,
  17. et tamen e summo, quasi fulmen, deicit ictos
  18. invidia inter dum contemptim in Tartara taetra;
  19. invidia quoniam ceu fulmine summa vaporant
  20. plerumque et quae sunt aliis magis edita cumque;
  21. ut satius multo iam sit parere quietum
  22. quam regere imperio res velle et regna tenere.
  23. proinde sine in cassum defessi sanguine sudent,
  24. angustum per iter luctantes ambitionis;
  25. quandoquidem sapiunt alieno ex ore petuntque
  26. res ex auditis potius quam sensibus ipsis,
  27. nec magis id nunc est neque erit mox quam fuit ante.
  28. Ergo regibus occisis subversa iacebat
  29. pristina maiestas soliorum et sceptra superba,
  30. et capitis summi praeclarum insigne cruentum
  31. sub pedibus vulgi magnum lugebat honorem;
  32. nam cupide conculcatur nimis ante metutum.
  33. res itaque ad summam faecem turbasque redibat,
  34. imperium sibi cum ac summatum quisque petebat.
  35. inde magistratum partim docuere creare
  36. iuraque constituere, ut vellent legibus uti.
  37. nam genus humanum, defessum vi colere aevom,
  38. ex inimicitiis languebat; quo magis ipsum
  39. sponte sua cecidit sub leges artaque iura.
  40. acrius ex ira quod enim se quisque parabat
  41. ulcisci quam nunc concessumst legibus aequis,
  42. hanc ob rem est homines pertaesum vi colere aevom.
  43. inde metus maculat poenarum praemia vitae.
  44. circumretit enim vis atque iniuria quemque
  45. atque unde exortast, ad eum plerumque revertit,
  46. nec facilest placidam ac pacatam degere vitam
  47. qui violat factis communia foedera pacis.
  48. etsi fallit enim divom genus humanumque,
  49. perpetuo tamen id fore clam diffidere debet;
  50. quippe ubi se multi per somnia saepe loquentes
  51. aut morbo delirantes protraxe ferantur
  52. et celata mala in medium et peccata dedisse.
  53. Nunc quae causa deum per magnas numina gentis
  54. pervulgarit et ararum compleverit urbis
  55. suscipiendaque curarit sollemnia sacra,
  56. quae nunc in magnis florent sacra rebus locisque,
  57. unde etiam nunc est mortalibus insitus horror,
  58. qui delubra deum nova toto suscitat orbi
  59. terrarum et festis cogit celebrare diebus,
  60. non ita difficilest rationem reddere verbis.
  61. quippe etenim iam tum divom mortalia saecla
  62. egregias animo facies vigilante videbant
  63. et magis in somnis mirando corporis auctu.
  64. his igitur sensum tribuebant propterea quod
  65. membra movere videbantur vocesque superbas
  66. mittere pro facie praeclara et viribus amplis.
  67. aeternamque dabant vitam, quia semper eorum
  68. subpeditabatur facies et forma manebat,
  69. et tamen omnino quod tantis viribus auctos
  70. non temere ulla vi convinci posse putabant.
  71. fortunisque ideo longe praestare putabant,
  72. quod mortis timor haut quemquam vexaret eorum,
  73. et simul in somnis quia multa et mira videbant
  74. efficere et nullum capere ipsos inde laborem.
  75. praeterea caeli rationes ordine certo
  76. et varia annorum cernebant tempora verti
  77. nec poterant quibus id fieret cognoscere causis.
  78. ergo perfugium sibi habebant omnia divis
  79. tradere et illorum nutu facere omnia flecti.
  80. in caeloque deum sedes et templa locarunt,
  81. per caelum volvi quia nox et luna videtur,
  82. luna dies et nox et noctis signa severa
  83. noctivagaeque faces caeli flammaeque volantes,
  84. nubila sol imbres nix venti fulmina grando
  85. et rapidi fremitus et murmura magna minarum.
  86. O genus infelix humanum, talia divis
  87. cum tribuit facta atque iras adiunxit acerbas!
  88. quantos tum gemitus ipsi sibi, quantaque nobis
  89. volnera, quas lacrimas peperere minoribus nostris!
  90. nec pietas ullast velatum saepe videri
  91. vertier ad lapidem atque omnis accedere ad aras
  92. nec procumbere humi prostratum et pandere palmas
  93. ante deum delubra nec aras sanguine multo
  94. spargere quadrupedum nec votis nectere vota,
  95. sed mage pacata posse omnia mente tueri.
  96. nam cum suspicimus magni caelestia mundi
  97. templa super stellisque micantibus aethera fixum,
  98. et venit in mentem solis lunaeque viarum,
  99. tunc aliis oppressa malis in pectora cura
  100. illa quoque expergefactum caput erigere infit,
  101. ne quae forte deum nobis inmensa potestas
  102. sit, vario motu quae candida sidera verset;
  103. temptat enim dubiam mentem rationis egestas,
  104. ecquae nam fuerit mundi genitalis origo,
  105. et simul ecquae sit finis, quoad moenia mundi
  106. et taciti motus hunc possint ferre laborem,
  107. an divinitus aeterna donata salute
  108. perpetuo possint aevi labentia tractu
  109. inmensi validas aevi contemnere viris.