De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. Nec stipata magis fuit umquam materiai
  2. copia nec porro maioribus intervallis;
  3. nam neque adaugescit quicquam neque deperit inde.
  4. qua propter quo nunc in motu principiorum
  5. corpora sunt, in eodem ante acta aetate fuere
  6. et post haec semper simili ratione ferentur,
  7. et quae consuerint gigni gignentur eadem
  8. condicione et erunt et crescent vique valebunt,
  9. quantum cuique datum est per foedera naturai.
  10. nec rerum summam commutare ulla potest vis;
  11. nam neque quo possit genus ullum materiai
  12. effugere ex omni quicquam est extra, neque in omne
  13. unde coorta queat nova vis inrumpere et omnem
  14. naturam rerum mutare et vertere motus.
  15. Illud in his rebus non est mirabile, quare,
  16. omnia cum rerum primordia sint in motu,
  17. summa tamen summa videatur stare quiete,
  18. praeter quam siquid proprio dat corpore motus.
  19. omnis enim longe nostris ab sensibus infra
  20. primorum natura iacet; qua propter, ubi ipsa
  21. cernere iam nequeas, motus quoque surpere debent;
  22. praesertim cum, quae possimus cernere, celent
  23. saepe tamen motus spatio diducta locorum.
  24. nam saepe in colli tondentes pabula laeta
  25. lanigerae reptant pecudes, quo quamque vocantes
  26. invitant herbae gemmantes rore recenti,
  27. et satiati agni ludunt blandeque coruscant;
  28. omnia quae nobis longe confusa videntur
  29. et velut in viridi candor consistere colli.
  30. praeterea magnae legiones cum loca cursu
  31. camporum complent belli simulacra cientes,
  32. fulgor ubi ad caelum se tollit totaque circum
  33. aere renidescit tellus supterque virum vi
  34. excitur pedibus sonitus clamoreque montes
  35. icti reiectant voces ad sidera mundi
  36. et circum volitant equites mediosque repente
  37. tramittunt valido quatientes impete campos;
  38. et tamen est quidam locus altis montibus, unde
  39. stare videntur et in campis consistere fulgor.
  40. Nunc age, iam deinceps cunctarum exordia rerum
  41. qualia sint et quam longe distantia formis,
  42. percipe, multigenis quam sint variata figuris;
  43. non quo multa parum simili sint praedita forma,
  44. sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.
  45. nec mirum; nam cum sit eorum copia tanta,
  46. ut neque finis, uti docui, neque summa sit ulla,
  47. debent ni mirum non omnibus omnia prorsum
  48. esse pari filo similique adfecta figura.
  49. Praeterea genus humanum mutaeque natantes
  50. squamigerum pecudes et laeta armenta feraeque
  51. et variae volucres, laetantia quae loca aquarum
  52. concelebrant circum ripas fontisque lacusque,
  53. et quae pervolgant nemora avia pervolitantes,
  54. quorum unum quidvis generatim sumere perge;
  55. invenies tamen inter se differre figuris.
  56. nec ratione alia proles cognoscere matrem
  57. nec mater posset prolem; quod posse videmus
  58. nec minus atque homines inter se nota cluere.
  59. nam saepe ante deum vitulus delubra decora
  60. turicremas propter mactatus concidit aras
  61. sanguinis expirans calidum de pectore flumen;
  62. at mater viridis saltus orbata peragrans
  63. novit humi pedibus vestigia pressa bisulcis,
  64. omnia convisens oculis loca, si queat usquam
  65. conspicere amissum fetum, completque querellis
  66. frondiferum nemus adsistens et crebra revisit
  67. ad stabulum desiderio perfixa iuvenci,
  68. nec tenerae salices atque herbae rore vigentes
  69. fluminaque ulla queunt summis labentia ripis
  70. oblectare animum subitamque avertere curam,
  71. nec vitulorum aliae species per pabula laeta
  72. derivare queunt animum curaque levare;
  73. usque adeo quiddam proprium notumque requirit.
  74. praeterea teneri tremulis cum vocibus haedi
  75. cornigeras norunt matres agnique petulci
  76. balantum pecudes; ita, quod natura resposcit,
  77. ad sua quisque fere decurrunt ubera lactis.
  78. Postremo quodvis frumentum non tamen omne
  79. quidque suo genere inter se simile esse videbis,
  80. quin intercurrat quaedam distantia formis.
  81. concharumque genus parili ratione videmus
  82. pingere telluris gremium, qua mollibus undis
  83. litoris incurvi bibulam pavit aequor harenam.
  84. quare etiam atque etiam simili ratione necessest,
  85. natura quoniam constant neque facta manu sunt
  86. unius ad certam formam primordia rerum,
  87. dissimili inter se quaedam volitare figura.
  88. Perfacile est animi ratione exsolvere nobis
  89. quare fulmineus multo penetralior ignis
  90. quam noster fluat e taedis terrestribus ortus;
  91. dicere enim possis caelestem fulminis ignem
  92. subtilem magis e parvis constare figuris
  93. atque ideo transire foramina quae nequit ignis
  94. noster hic e lignis ortus taedaque creatus.
  95. praeterea lumen per cornum transit, at imber
  96. respuitur. quare, nisi luminis illa minora
  97. corpora sunt quam de quibus est liquor almus aquarum?
  98. et quamvis subito per colum vina videmus
  99. perfluere, at contra tardum cunctatur olivom,
  100. aut quia ni mirum maioribus est elementis
  101. aut magis hamatis inter se perque plicatis,
  102. atque ideo fit uti non tam diducta repente
  103. inter se possint primordia singula quaeque
  104. singula per cuiusque foramina permanare.
  105. Huc accedit uti mellis lactisque liquores
  106. iucundo sensu linguae tractentur in ore;
  107. at contra taetra absinthi natura ferique
  108. centauri foedo pertorquent ora sapore;
  109. ut facile agnoscas e levibus atque rutundis
  110. esse ea quae sensus iucunde tangere possunt,
  111. at contra quae amara atque aspera cumque videntur,
  112. haec magis hamatis inter se nexa teneri
  113. proptereaque solere vias rescindere nostris
  114. sensibus introituque suo perrumpere corpus.
  115. omnia postremo bona sensibus et mala tactu
  116. dissimili inter se pugnant perfecta figura;
  117. ne tu forte putes serrae stridentis acerbum
  118. horrorem constare elementis levibus aeque
  119. ac musaea mele, per chordas organici quae
  120. mobilibus digitis expergefacta figurant;
  121. neu simili penetrare putes primordia forma
  122. in nares hominum, cum taetra cadavera torrent,
  123. et cum scena croco Cilici perfusa recens est
  124. araque Panchaeos exhalat propter odores;
  125. neve bonos rerum simili constare colores
  126. semine constituas, oculos qui pascere possunt,
  127. et qui conpungunt aciem lacrimareque cogunt
  128. aut foeda specie foedi turpesque videntur.
  129. omnis enim, sensus quae mulcet cumque, tibi res
  130. haut sine principiali aliquo levore creatast;
  131. at contra quae cumque molesta atque aspera constat,
  132. non aliquo sine materiae squalore repertast.
  133. Sunt etiam quae iam nec levia iure putantur
  134. esse neque omnino flexis mucronibus unca,
  135. sed magis angellis paulum prostantibus, ut quae
  136. titillare magis sensus quam laedere possint,
  137. fecula iam quo de genere est inulaeque sapores.
  138. Denique iam calidos ignis gelidamque pruinam
  139. dissimili dentata modo conpungere sensus
  140. corporis, indicio nobis est tactus uterque.
  141. tactus enim, tactus, pro divum numina sancta,
  142. corporis est sensus, vel cum res extera sese
  143. insinuat, vel cum laedit quae in corpore natast
  144. aut iuvat egrediens genitalis per Veneris res,
  145. aut ex offensu cum turbant corpore in ipso,
  146. semina confundunt inter se concita sensum;
  147. ut si forte manu quamvis iam corporis ipse
  148. tute tibi partem ferias atque experiare.
  149. qua propter longe formas distare necessest
  150. principiis, varios quae possint edere sensus.
  151. Denique quae nobis durata ac spissa videntur,
  152. haec magis hamatis inter sese esse necessest
  153. et quasi ramosis alte compacta teneri.
  154. in quo iam genere in primis adamantina saxa
  155. prima acie constant ictus contemnere sueta
  156. et validi silices ac duri robora ferri
  157. aeraque quae claustris restantia vociferantur.
  158. illa quidem debent e levibus atque rutundis
  159. esse magis, fluvido quae corpore liquida constant.
  160. namque papaveris haustus itemst facilis quod aquarum;
  161. nec retinentur enim inter se glomeramina quaeque
  162. et perculsus item proclive volubilis exstat.
  163. omnia postremo quae puncto tempore cernis
  164. diffugere ut fumum nebulas flammasque, necessest,
  165. si minus omnia sunt e levibus atque rotundis,
  166. at non esse tamen perplexis indupedita,
  167. pungere uti possint corpus penetrareque saxa,
  168. nec tamen haerere inter se; quod cumque videmus
  169. sensibus dentatum, facile ut cognoscere possis
  170. non e perplexis, sed acutis esse elementis.
  171. sed quod amara vides eadem quae fluvida constant,
  172. sudor uti maris est, minime mirabile debet
  173. * * *
  174. nam quod fluvidus est, e levibus atque rotundis
  175. est, sed levibus sunt hamata admixta doloris
  176. corpora. nec tamen haec retineri hamata necessust:
  177. scilicet esse globosa tamen, cum squalida constent,
  178. provolvi simul ut possint et laedere sensus.
  179. et quo mixta putes magis aspera levibus esse
  180. principiis, unde est Neptuni corpus acerbum,
  181. est ratio secernendi seorsumque videndi,
  182. umor dulcis ubi per terras crebrius idem
  183. percolatur, ut in foveam fluat ac mansuescat;
  184. linquit enim supera taetri primordia viri,
  185. aspera quo magis in terris haerescere possint.
  186. Quod quoniam docui, pergam conectere rem quae
  187. ex hoc apta fidem ducat, primordia rerum
  188. finita variare figurarum ratione.
  189. quod si non ita sit, rursum iam semina quaedam
  190. esse infinito debebunt corporis auctu.
  191. namque in eadem una cuiusvis iam brevitate
  192. corporis inter se multum variare figurae
  193. non possunt. fac enim minimis e partibus esse
  194. corpora prima tribus, vel paulo pluribus auge;
  195. nempe ubi eas partis unius corporis omnis,
  196. summa atque ima locans, transmutans dextera laevis,
  197. omnimodis expertus eris, quam quisque det ordo
  198. formai speciem totius corporis eius,
  199. quod super est, si forte voles variare figuras,
  200. addendum partis alias erit. inde sequetur,
  201. adsimili ratione alias ut postulet ordo,
  202. si tu forte voles etiam variare figuras.
  203. ergo formarum novitatem corporis augmen
  204. subsequitur. quare non est ut credere possis
  205. esse infinitis distantia semina formis,
  206. ne quaedam cogas inmani maximitate
  207. esse, supra quod iam docui non posse probari.
  208. iam tibi barbaricae vestes Meliboeaque fulgens
  209. purpura Thessalico concharum tacta colore,
  210. aurea pavonum ridenti imbuta lepore
  211. saecla novo rerum superata colore iacerent
  212. et contemptus odor smyrnae mellisque sapores,
  213. et cycnea mele Phoebeaque daedala chordis
  214. carmina consimili ratione oppressa silerent;
  215. namque aliis aliud praestantius exoreretur.
  216. cedere item retro possent in deteriores
  217. omnia sic partis, ut diximus in melioris;
  218. namque aliis aliud retro quoque taetrius esset
  219. naribus auribus atque oculis orisque sapori.
  220. quae quoniam non sunt, sed rebus reddita certa
  221. finis utrimque tenet summam, fateare necessest
  222. materiem quoque finitis differe figuris.
  223. denique ab ignibus ad gelidas hiemum usque pruinas
  224. finitumst retroque pari ratione remensumst.
  225. omnis enim calor ac frigus mediique tepores
  226. interutrasque iacent explentes ordine summam.
  227. ergo finita distant ratione creata,
  228. ancipiti quoniam mucroni utrimque notantur,
  229. hinc flammis illinc rigidis infesta pruinis.
  230. Quod quoniam docui, pergam conectere rem quae
  231. ex hoc apta fidem ducat, primordia rerum,
  232. inter se simili quae sunt perfecta figura,