De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nec tamen admiscent in eorum corpus inane;
  2. deinde quod omnino finem non esse secandis
  3. corporibus facient neque pausam stare fragori
  4. nec prorsum in rebus minimum consistere quicquam,
  5. cum videamus id extremum cuiusque cacumen
  6. esse quod ad sensus nostros minimum esse videtur,
  7. conicere ut possis ex hoc, quae cernere non quis
  8. extremum quod habent, minimum consistere rerum.
  9. Huc accedit item, quoniam primordia rerum
  10. mollia constituunt, quae nos nativa videmus
  11. esse et mortali cum corpore, funditus ut qui
  12. debeat ad nihilum iam rerum summa reverti
  13. de nihiloque renata vigescere copia rerum;
  14. quorum utrumque quid a vero iam distet habebis.
  15. Deinde inimica modis multis sunt atque veneno
  16. ipsa sibi inter se; quare aut congressa peribunt
  17. aut ita diffugient, ut tempestate coacta
  18. fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus.
  19. Denique quattuor ex rebus si cuncta creantur
  20. atque in eas rursum res omnia dissoluuntur,
  21. qui magis illa queunt rerum primordia dici
  22. quam contra res illorum retroque putari?
  23. alternis gignuntur enim mutantque colorem
  24. et totam inter se naturam tempore ab omni.
  25. fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus.
  26. sin ita forte putas ignis terraeque coire
  27. corpus et aerias auras roremque liquoris,
  28. nil in concilio naturam ut mutet eorum,
  29. nulla tibi ex illis poterit res esse creata,
  30. non animans, non exanimo cum corpore, ut arbos;
  31. quippe suam quicque in coetu variantis acervi
  32. naturam ostendet mixtusque videbitur aer
  33. cum terra simul et quodam cum rore manere.
  34. at primordia gignundis in rebus oportet
  35. naturam clandestinam caecamque adhibere,
  36. emineat ne quid, quod contra pugnet et obstet
  37. quo minus esse queat proprie quodcumque creatur.
  38. Quin etiam repetunt a caelo atque ignibus eius
  39. et primum faciunt ignem se vertere in auras
  40. aeris, hinc imbrem gigni terramque creari
  41. ex imbri retroque a terra cuncta reverti,
  42. umorem primum, post aera, deinde calorem,
  43. nec cessare haec inter se mutare, meare
  44. a caelo ad terram, de terra ad sidera mundi.
  45. quod facere haud ullo debent primordia pacto.
  46. immutabile enim quiddam superare necessest,
  47. ne res ad nihilum redigantur funditus omnes;
  48. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  49. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  50. quapropter quoniam quae paulo diximus ante
  51. in commutatum veniunt, constare necessest
  52. ex aliis ea, quae nequeant convertier usquam,
  53. ne tibi res redeant ad nilum funditus omnis;
  54. quin potius tali natura praedita quaedam
  55. corpora constituas, ignem si forte crearint,
  56. posse eadem demptis paucis paucisque tributis,
  57. ordine mutato et motu, facere aeris auras,
  58. sic alias aliis rebus mutarier omnis?
  59. 'At manifesta palam res indicat' inquis 'in auras
  60. aeris e terra res omnis crescere alique;
  61. et nisi tempestas indulget tempore fausto
  62. imbribus, ut tabe nimborum arbusta vacillent,
  63. solque sua pro parte fovet tribuitque calorem,
  64. crescere non possint fruges arbusta animantis.'
  65. scilicet et nisi nos cibus aridus et tener umor
  66. adiuvet, amisso iam corpore vita quoque omnis
  67. omnibus e nervis atque ossibus exsoluatur;
  68. adiutamur enim dubio procul atque alimur nos
  69. certis ab rebus, certis aliae atque aliae res.
  70. ni mirum quia multa modis communia multis
  71. multarum rerum in rebus primordia mixta
  72. sunt, ideo variis variae res rebus aluntur.
  73. atque eadem magni refert primordia saepe
  74. cum quibus et quali positura contineantur
  75. et quos inter se dent motus accipiantque;
  76. namque eadem caelum mare terras flumina solem
  77. constituunt, eadem fruges arbusta animantis,
  78. verum aliis alioque modo commixta moventur.
  79. quin etiam passim nostris in versibus ipsis
  80. multa elementa vides multis communia verbis,
  81. cum tamen inter se versus ac verba necessest
  82. confiteare et re et sonitu distare sonanti.
  83. tantum elementa queunt permutato ordine solo;
  84. at rerum quae sunt primordia, plura adhibere
  85. possunt unde queant variae res quaeque creari.
  86. Nunc et Anaxagorae scrutemur homoeomerian
  87. quam Grai memorant nec nostra dicere lingua
  88. concedit nobis patrii sermonis egestas,
  89. sed tamen ipsam rem facilest exponere verbis.
  90. principio, rerum quam dicit homoeomerian,
  91. ossa videlicet e pauxillis atque minutis
  92. ossibus hic et de pauxillis atque minutis
  93. visceribus viscus gigni sanguenque creari
  94. sanguinis inter se multis coeuntibus guttis
  95. ex aurique putat micis consistere posse
  96. aurum et de terris terram concrescere parvis,
  97. ignibus ex ignis, umorem umoribus esse,
  98. cetera consimili fingit ratione putatque.
  99. nec tamen esse ulla de parte in rebus inane
  100. concedit neque corporibus finem esse secandis.
  101. quare in utraque mihi pariter ratione videtur
  102. errare atque illi, supra quos diximus ante.
  103. Adde quod inbecilla nimis primordia fingit;
  104. si primordia sunt, simili quae praedita constant
  105. natura atque ipsae res sunt aequeque laborant
  106. et pereunt, neque ab exitio res ulla refrenat.
  107. nam quid in oppressu valido durabit eorum,
  108. ut mortem effugiat, leti sub dentibus ipsis?
  109. ignis an umor an aura? quid horum? sanguen an ossa?
  110. nil ut opinor, ubi ex aequo res funditus omnis
  111. tam mortalis erit quam quae manifesta videmus
  112. ex oculis nostris aliqua vi victa perire.
  113. at neque reccidere ad nihilum res posse neque autem
  114. crescere de nihilo testor res ante probatas.
  115. Praeterea quoniam cibus auget corpus alitque,
  116. scire licet nobis venas et sanguen et ossa
  117. * * *
  118. sive cibos omnis commixto corpore dicent
  119. esse et habere in se nervorum corpora parva
  120. ossaque et omnino venas partisque cruoris,
  121. fiet uti cibus omnis et aridus et liquor ipse
  122. ex alienigenis rebus constare putetur,
  123. ossibus et nervis sanieque et sanguine mixto.
  124. Praeterea quae cumque e terra corpora crescunt,