De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. summa sit infinita, tamen, parvissima quae sunt,
  2. ex infinitis constabunt partibus aeque.
  3. quod quoniam ratio reclamat vera negatque
  4. credere posse animum, victus fateare necessest
  5. esse ea quae nullis iam praedita partibus extent
  6. et minima constent natura. quae quoniam sunt,
  7. illa quoque esse tibi solida atque aeterna fatendum.
  8. Denique si minimas in partis cuncta resolvi
  9. cogere consuesset rerum natura creatrix,
  10. iam nihil ex illis eadem reparare valeret
  11. propterea quia, quae nullis sunt partibus aucta,
  12. non possunt ea quae debet genitalis habere
  13. materies, varios conexus pondera plagas
  14. concursus motus, per quas res quaeque geruntur.
  15. Quapropter qui materiem rerum esse putarunt
  16. ignem atque ex igni summam consistere solo,
  17. magno opere a vera lapsi ratione videntur.
  18. Heraclitus init quorum dux proelia primus,
  19. clarus ob obscuram linguam magis inter inanis
  20. quamde gravis inter Graios, qui vera requirunt;
  21. omnia enim stolidi magis admirantur amantque,
  22. inversis quae sub verbis latitantia cernunt,
  23. veraque constituunt quae belle tangere possunt
  24. auris et lepido quae sunt fucata sonore.
  25. Nam cur tam variae res possent esse, requiro,
  26. ex uno si sunt igni puroque creatae?
  27. nil prodesset enim calidum denserier ignem
  28. nec rare fieri, si partes ignis eandem
  29. naturam quam totus habet super ignis haberent.
  30. acrior ardor enim conductis partibus esset,
  31. languidior porro disiectis disque supatis.
  32. amplius hoc fieri nihil est quod posse rearis
  33. talibus in causis, ne dum variantia rerum
  34. tanta queat densis rarisque ex ignibus esse.
  35. Id quoque: si faciant admixtum rebus inane,
  36. denseri poterunt ignes rarique relinqui;
  37. sed quia multa sibi cernunt contraria quae sint
  38. et fugitant in rebus inane relinquere purum,
  39. ardua dum metuunt, amittunt vera viai
  40. nec rursum cernunt exempto rebus inane
  41. omnia denseri fierique ex omnibus unum
  42. corpus, nil ab se quod possit mittere raptim,
  43. aestifer ignis uti lumen iacit atque vaporem,
  44. ut videas non e stipatis partibus esse.
  45. Quod si forte alia credunt ratione potesse
  46. ignis in coetu stingui mutareque corpus,
  47. scilicet ex nulla facere id si parte reparcent,
  48. occidet ad nihilum ni mirum funditus ardor
  49. omnis et e nihilo fient quae cumque creantur;
  50. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  51. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  52. proinde aliquid superare necesse est incolume ollis,
  53. ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes
  54. de nihiloque renata vigescat copia rerum.
  55. Nunc igitur quoniam certissima corpora quaedam
  56. sunt, quae conservant naturam semper eandem,
  57. quorum abitu aut aditu mutatoque ordine mutant
  58. naturam res et convertunt corpora sese,
  59. scire licet non esse haec ignea corpora rerum.
  60. nil referret enim quaedam decedere, abire
  61. atque alia adtribui mutarique ordine quaedam,
  62. si tamen ardoris naturam cuncta tenerent;
  63. ignis enim foret omnimodis quod cumque crearet.
  64. verum, ut opinor, itast: sunt quaedam corpora, quorum
  65. concursus motus ordo positura figurae
  66. efficiunt ignis mutatoque ordine mutant
  67. naturam neque sunt igni simulata neque ulli
  68. praeterea rei quae corpora mittere possit
  69. sensibus et nostros adiectu tangere tactus.
  70. dicere porro ignem res omnis esse neque ullam
  71. rem veram in numero rerum constare nisi ignem,
  72. quod facit hic idem, perdelirum esse videtur.
  73. nam contra sensus ab sensibus ipse repugnat
  74. et labefactat eos, unde omnia credita pendent,
  75. unde hic cognitus est ipsi quem nominat ignem;
  76. credit enim sensus ignem cognoscere vere,
  77. cetera non credit, quae nilo clara minus sunt.
  78. quod mihi cum vanum tum delirum esse videtur;
  79. quo referemus enim? quid nobis certius ipsis
  80. sensibus esse potest, qui vera ac falsa notemus?
  81. Praeterea quare quisquam magis omnia tollat
  82. et velit ardoris naturam linquere solam,
  83. quam neget esse ignis, aliam tamen esse relinquat?
  84. aequa videtur enim dementia dicere utrumque.
  85. Quapropter qui materiem rerum esse putarunt
  86. ignem atque ex igni summam consistere posse,
  87. et qui principium gignundis aera rebus
  88. constituere aut umorem qui cumque putarunt
  89. fingere res ipsum per se terramve creare
  90. omnia et in rerum naturas vertier omnis,
  91. magno opere a vero longe derrasse videntur.
  92. adde etiam qui conduplicant primordia rerum
  93. aera iungentes igni terramque liquori,
  94. et qui quattuor ex rebus posse omnia rentur
  95. ex igni terra atque anima procrescere et imbri.
  96. quorum Acragantinus cum primis Empedocles est,
  97. insula quem triquetris terrarum gessit in oris,
  98. quam fluitans circum magnis anfractibus aequor
  99. Ionium glaucis aspargit virus ab undis
  100. angustoque fretu rapidum mare dividit undis
  101. Aeoliae terrarum oras a finibus eius.
  102. hic est vasta Charybdis et hic Aetnaea minantur
  103. murmura flammarum rursum se colligere iras,
  104. faucibus eruptos iterum vis ut vomat ignis
  105. ad caelumque ferat flammai fulgura rursum.
  106. quae cum magna modis multis miranda videtur
  107. gentibus humanis regio visendaque fertur
  108. rebus opima bonis, multa munita virum vi,
  109. nil tamen hoc habuisse viro praeclarius in se
  110. nec sanctum magis et mirum carumque videtur.
  111. carmina quin etiam divini pectoris eius
  112. vociferantur et exponunt praeclara reperta,
  113. ut vix humana videatur stirpe creatus.
  114. Hic tamen et supra quos diximus inferiores
  115. partibus egregie multis multoque minores,
  116. quamquam multa bene ac divinitus invenientes
  117. ex adyto tam quam cordis responsa dedere
  118. sanctius et multo certa ratione magis quam
  119. Pythia quae tripodi a Phoebi lauroque profatur,
  120. principiis tamen in rerum fecere ruinas
  121. et graviter magni magno cecidere ibi casu.
  122. Primum quod motus exempto rebus inani
  123. constituunt et res mollis rarasque relinquunt
  124. aera solem ignem terras animalia frugis