De materia medica

Dioscurides Pedianus

Dioscurides Pedianus. De materia medica, Volumes 1-3. Wellmann, Max, editor. Berlin: Weidmann, 1907-1914.

ποιεῖ δὲ πρὸς πόνους θώρακος, πλευροῦ, πνεύμονος, δυσουρίαις, 2 ῥίγεσιν, ἐμμήνοις ἐπισχεθεῖσι καὶ τοῖς διὰ κρυμῶν ὁδεύουσιν ἁρμόζει πινόμενος καὶ πρὸς τοὺς πάχος γεννῶντας· περιποιεῖ δὲ καὶ εὔχροιαν, ὑπνωτικός τέ ἐστι καὶ ἀνώδυνος, τοῖς περὶ κύστιν καὶ νεφρούς ἁρμόζων πάθεσιν.

[*](3 SIM. Pl. XIV 105 (e S; N.); Geop. VIII 7.)[*](6 SIM. Geop. VIII 10; Pl. XIV 105.)[*](8 SIM. Pl. XIV 107. 115 (e S. N.).)[*](1 num. cap. ψιε´ O: ψιθ Di: νδ E ὀριγανίτης οἶνος E οἶνος om. Di ὀρειγανίτης P δι᾿ om. E ὀρειγάνου P ἡρακλειωτικῆς P (at cf. D. III 27): ἡρακλεωτικοῦ H)[*](3 num. cap. ψι𝔮´  O: ψκ Di: νε E οἶνος om. Di γληχονίτης P 4 σκευάζονται E: σκευάζεται reliqui)[*](6 num. cap. ψιζ´ O: κκᾱ Di (sic): ν𝔮 E post κονυζίτης add. οἱ δὲ ἀμαρακίτην E)[*](8 num. cap. ψιη´  O: om. Di: νζ E ὁ δὲ ἀρωματίτης οἶνος (οἶν. om. Di) EDi 10 γλυκεῖ OLDl: γλεύκει E, cf. Pl. l. s. βάλλε F 11 κἴκοσι PL: κ´ FE: ιβ´  HDi 12 ἢ PL.: ἄλλως E: σκευάζετα δὲ καὶ ἄλλως QDi: alii vero sic conficiunt Dl 𝔮] ῆ QDi: ζ. VII Di: ⩹ ⩹ 𝔮· οἱ δὲ ⩹ ⩹ δ  E φοῦ] φοίνικος E 13 ⩹ ⩹ ζ E: ζ´  HDi (ut ubique): δραχμὰς ζ´  F post δραχμὰς β´  add. φοῦ ⩹ ⩹ ζ E 14 ἀμώμου ⩹ ⩹ ε· κασίας ⩹ ⩹ ῆ· κρόκου E 15 ἀσάρου — δ om. E ταῦτα ὁμοῦ λειώσας Dl λειώσας ὁμοί(ι in ras.)ως ἐν ὀθ. E 16 κατάγγιζε Q 17 δυσουρίας L δυσουρίαις τε καὶ Di 18 ἐμμηνίοις Di διὰ κρυμῶν PL: διακρύων E: διὰ κρυμὸν reliqui 19 ἁρμόζει addidi e Di ποιεῖ OL 21 νεφροις OLDi)
32

55 σκευάζεται δὲ οἶνος πρὸς κατάρρους, βῆχας, ὠμότητας, ἐμπνευματώσεις, πλάδον στομάχου· σμύρνης ⋖ β´, πεπέρεως λευκοῦ ⋖ α´, ἴρεως ⋖ 𝔮´, ἀνήθου ⋖ γ΄, ὁλόκοπα ἐνδήσας εἰς ὀθόνιον κάθες εἰς ξέστας ἓξ οἴνου. μετὰ δὲ τὴν τρίτην διυλίσας ἀποτίθεσο εἰς λάγυνον καὶ πότιζε μετά περίπατον, διδοὺς ἄκρατον, κύαθον ἕνα.

56 ὁ δὲ νεκταρίτης σκευάζεται σκευάζεται ἐκ τοῦ Ἑλενίου, ὃ ἔνιοι Μηδικήν, οἱ δὲ σύμφυτον, οἱ δὲ Ἰδαῖον φλόμον, οἱ δὲ Ὀρέστιον, οἱ δὲ νεκτάριον καλοῦσιν· Ἑλενίου ῥίζης ξηρᾶς ⋖ ν΄ ἐνδήσας εἰς ὀθόνιον κάθες εἰς χοεῖς ἓξ γλεύκους, καὶ μετὰ τρεῖς μῆνας ἀπόχει. ποιεῖ δὲ πρὸς στόμαχον, θώρακα· ἄγει δὲ καὶ οὖρα.

57 ὁ δὲ διὰ Συριακῆς νάρδου καὶ Κελτικῆς καὶ μαλαβάθρου σκευάζεται οὕτως· ἑκάστου τούτων ἡμιμναῖον λαβὼν εἰς δίχουν γλεύκους κάθες, καὶ μετά μῆνας δύο διύλιζε· δίδου δὲ κύαθον ἕνα πρὸς τρεῖς ὕδατος νεφριτικοῖς, ἰκτερικοῖς, ἡπατικοῖς, δυσουροῦσιν, ἀχροοῦσι, στομαχικοῖς. οἱ δὲ ἀκόρου Γο β´, Κελτικῆς νάρδου Γο γ´ ἐν κεραμίῳ γλεύκους σκευάζουσιν.

[*](1 SIM. Pl. XIV 103 (e S. N.).)[*](7 SIM. Pl. XIV 108 (e S. N.).)[*](13 SIM. Pl. XIV 108.)[*](1 num. cap. ψιθ´ O: ψκβ Di: νη E οἶνος κατορροικός F (in ind.) σκευάζεται δὲ ἄλλος ἀρωματίτης πρὸς E 2 καὶ πλάδον Di πλάδου PF οὐγγίας (comp. scr.) β´ H 3 οὐγγίας α´ H ἴρεος QL: εἴρεως E ⋖ 𝔮 PFL: ⋖ ᾱ· οἱ δὲ ⋖ ⋖ 𝔮 E: οὐγγίας 𝔮 H ἀνήθου HDl: ἀνοθου P: ἀνίθου FL: ἀννίσου Di: ἀνίθου ⋖ ⋖ γι· ἀννήσου ⋖ ⋖ γ (varia lectio) E ⋖ γ] οὐγγίας γ´ H ταῦτα ὁλόκοπα Di 4 εἰς ὀθόνιον om. E 𝔮 QEDi τὴν superscr. E2: om. Di 5 λαγύνιον E post περίπατον habet E κύαθον ἕνα διδοὺς εὔκρατον τοῦ αὐτοῦ οἴνον)[*](7 num. cap. ψκ´ O: ψκγ Di: νθ E νεκταρίτης οἶνος E ἐλεινείου P 8 ἰδέαν E: ἰδαῖον reliqui, ad rem cf. D. I 28 (31) 9 ⋖ Ν P: ⋖ ⋖ Ν E: οὐγγίας n L: oýggqiaw μ (sic) H: ⩹ (numerus legi non potest) F: ε Di, cf. Pl. l. s. ἔνδησον Q: δήσας L 10 καθήσας F εἰς ἓξ γλεύκους L: εἰς 𝔮΄΄ χοεῖς γλεύκους F: εἰς χόας ἓξ γλ. Di χόας HDi 11 καὶ θώρακα· καὶ οὖρα ἄγει E)[*](13 num. cap. ψκα΄ O: ψκδ Di: ξ E οἶνος ναρδίτης F (in ind.) νάρδου οἶνος· κελτικῆς E συρικῆς Di 14 μαράθρου Q τούτων om. Di ἡμίμναιον E: ἥμιμνον Di 15 β΄΄ FEDi 16 καὶ κύαθον E ἕνα om. E ὕδατος ποιεῖν Di 17 ἡπατικοῖς ἐκτερικοῖς E ἀχριοός E: ἀχρουσι P 18 οὐγγίας QL οὐγγ. η΄ ἢ β΄ Di κελτικῆς δὲ E οὐγγίας QL σκευάζεται F)
33

58 ἀσαρίτης· ἀσάρου ⋖γ´ κάθες εἰς γλεύκους κοτύλας δώδεκα ὁμοίως. ἐστι δὲ οὐρητικός, ὑδρωπικοῖς ἁρμόζων, ἰκτερικοῖς, ἡπατικοῖς, ἰσχιαδικοῖς.

59 ὁ διὰ τῆς ἀγρίας νάρδου· ἀγρίας νάρδου τῆς ῥίζης προσφάτου λείας σεσησμένης κάθες ⋖ η´ εἰς χοῦν γλεύκους ὁμοίως πρὸς μῆνας δύο· χρήσιμος ἡπατικοῖς, δυσουροῦσι, στομαχικοῖς, πνευματουμένοις.

60 δαυκίτης· δαύκου τῆς ῥίζης ὁλοκόπου δραχμὰς ξ´ εἰς γλεύκους κεράμιον κάθες ὁμοίως καὶ μετάγγιζε. ποιεῖ δὲ πρὸς πόνους θώρακος, ὑποχονδρίων, ὑστέρας· ἄγει ἔμμνα, ἐρυγὰς κινεῖ καὶ οὖρα· ἁρμόζει βηχί. σπάσμασι, ῥήγμασιν.

61 ἐλελισφακίτης ὁμοίως· ἐλελισφάκου ⋖ ο´ εἰς γλεύκους ἀμφορέα, ὅ ἐστι κεράμιον, κάθες. ποιεῖ δὲ πρὸς νεφρῶν πόνους καὶ κύστεως καὶ πλευρῶν, αἵματος ἀναγωγάς, βηχί, ῥήγμασι, σπάσμασι, θλάσμασιν, ἐμμήνοις ἐστεγνωμένοις.

62 πανακίτης· πάνακος ⋖ ι´ εἰς χοέα γλεύκους καθεὶς ὁμοίως μετάγγιζε. ποιεῖ σπάσμασι, ῥήγμασι, θλάσμασιν, ὀρθοπνοίαις, [*](1 SIM. Pl. XIV 111; Geop. VIII 6.) [*](4 SIM. Pl. XIV 106 (e S. N.).) [*](8 SIM. Pl. XIV 111 (e S. N.).) [*](12 SIM. Pl. XIV 111.) [*](16 SIM. Pl. XIV 111.) [*](1 num. cap. ψκβ´ O: ψκε Di: ξᾱ E ἀσαρίτης οἶνος σκευάζεται οὕτως E ⋖ γ P: ⋖ ⋖ ῑ EDl: οὐγγίας γ reliqui post γ´ add. οἱ δὲ Γο ιβ E 2 δώδεκα P: ῑᾱ E: ιβ reliqui διουρητικός E: ὑδρωπικοῖς οὐρητικοῖς H ὁμοίως ὑδρωπικοῖς E ἁρμόζων καὶ ἰκτεριώδεσιν Die) [*](4 num. cap. ψκγ´ O: ψκ𝔮 Di: ξβ E διὰ δὲ τῆς ἀγρίας νάρδου· τῆς ῥίζης E νάρδου ἀγρίας τῆς ῥ. QDi 5 λείας PE: λειώσας reliqui σεσημμένης H κάθες εἰς (ditt.) E ⋖ η P: ⋖ ⋖ η ἢ ιβ E: οὐγγίας η´ reliqui γλεύκους om. PE: superscr. E2 6 πρὸς] addidi ex E: καὶ ἔα QLDi δυσουριῶσιν E 7 πνευματουμένοις, στομαχικοῖς Di) [*](8 num. cap. ψκδ´ O: ψκζ Di: ξγ E δαυκίτης οἶνος E δραχμὰς ξ P: ⋖ ⋖ ζ EDl: δραχμὰς 𝔮 FL: ⋖𝔮´ HDi 9 κάθιε E 11 καὶ βηχὶ ῥήγμασιν σπ. E) [*](12 num. cap. ψκε´ O: ψκη Di: ξδ E ἐλελ. οἶνος E ὁμοίως post ⋖ ο coll. E ⋖ ο P: ⋖ ῆ EDiDl: οὐγγ. comp. scr.) ο´ reliqui ὁμοίως εἰς Di 13 ὅ ἐστι κεράμιον om. EDi, fort. delenda κάθιε E 14 καὶ addidi ex E βῆχα, ῥήγματα, σπάσματα, θλάσματα, ἔμμηνα ἐστεγνωμένα HDi, 15 θλάσμασιν om. mg. add. E) [*](16 num. cap. ψκ𝔮´ O: ψκθ Di: ξε E πανακίτης οἶνος· σκευάζεται οὕτως E οὐγγ. (comp. scr.) ι´ HDi χόα HDi: χοῦν E κάθιε ὁμοίως καὶ κατάγγιζε E 17 ὀρθοπνοίαις QDi: ὀρθοπνοικοῖς reliqui (ὀρθόπνοιαν P in mg.))

34
λεπτυντικὸς πάχους σπληνός. ποιεῖ δὲ καὶ πρὸς στρόφους, ἰσχιάδας, βραδυπεψίας, καταμήνια ἄγει καὶ ἔμβρυα, ὑδρωπικοῖς τε καὶ θηριοδήκτοις ἁρμόζει.

63 ἀκορίτης δὲ καὶ ὁ ἀπὸ γλυκυρρίζης σκευάζεται ὁμοίως· δεῖ γὰρ ἑκάστου ⋖ π´ εἰς χοεῖς 𝔮´ πρὸς μῆνας γ´ ἀποβρέχοντα μεταγγίζειν. ποιοῦσι δὲ πρὸς πλευράν καὶ θώρακα, κινοῦντες καὶ οὔρησιν.

64 σελινίτης· σελίνου σπέρματος ὡρίμου νέου σεσησμένου ⋖ ο΄ ἐνδήσας εἰς ὀθόνιον βάλε εἰς κεράμιον γλεύκους ὁμοίως. ποιεῖ δὲ ὄρεξιν, καὶ στομαχικοῖς δὲ ἁρμόζει καὶ δυσουροῦσιν· ἐστι δὲ καὶ εὔπνους.

65 καὶ μαραθίτης δὲ καὶ ἀνήθινος καὶ πετροσελινίτης ὁμοίως σκευάζονται, πρὸς τὰ αὐτὰ ποιοῦντες.

66 σκεύαζεται καὶ δι᾿ ἁλὸς ἄνθους οἶνος, καθαρτικώτερος τοῦ διὰ θαλάττης. κακοῖ δὲ φάρυγγα, νεφρούς, κύστιν, στόμαχον, ὅθεν οὔτε πρὸς ὑγίειαν οὔτε πάθεσι χρήσιμος ὁ τοιοῦτος.

67 γίνεται δὲ καὶ φθόριος ἐμβρύων οἶνος· φυτευομέναις γὰρ ταῖς ἀμπέλοις συμφυτεύεται ἐλλέβορος ἢ σίκυος ἄγριος ἢ σκαμμωνία, ὧν ἀναλαμβάνει ἡ σταφυλὴ τὴν δύναμιν· καὶ ὁ [*](4 SIM. Pl. XIV 111 (e S. N.).) [*](8 SIM. Geop. VIII 16.) [*](12 SIM. Geop VIII 9. 3. 12; Col. r. r. XII 35.) [*](18 SIM. Pl. XIV 110 (e S. N.), cf. Geop. VIII 18.) [*](1 πάχους καὶ E δὲ om. E 2 στρόφους καὶ τὰς βραδυπεψίας καὶ ἰσχιάδας καὶ καταμήνια E 3 τε om. HDi) [*](4 num. cap. ψκζ´ O: ψλ Di: ξ𝔮 E ὁμοίως σκευάζεται HDi 5 ⋖ ⋖ ῆ EDi: οὐγγ. (comp. scr.) π´ H χόας EHDi 𝔮] ἕξ Di τρεῖς Q ἀποβρέχοντας EDi, ἀποβρέχοντα reliqui) [*](8 num. cap. ψκη´ O: ψλᾱ Di. ξζ E σελινίτης om. Di νέον om. H σεσημένου P 9 ⋖ ⋖ θ EDi: οὐγγ. (comp. scr.) ο´ H βάλλε F ὁμοίως om. Di 10 ἐρευκτικοὺς καὶ ὀρεκτικοὺς E 11 δὲ om. Di) [*](12 num. cap. ψκθ´ O: ψλβ Di: ξη E μαραθρίτης QDi δὲ om. Di) [*](14 num. cap. ψλ´ O (om. F): ξθ E δὲ καὶ H οἶνος addidi 15 δὲ τοῦ E καὶ νεφροὺς QDi 16 ὑγείαν HDi πρὸς πάθη EDi ὁ τοιοῦτος χρήσιμος H) [*](18 num. cap. ψλα´ PH: ψλ´ F (ψλᾱ in ind.): ψλγ Di: ο E δὲ om. E 19 συμφύεται QLDi ἐλλέβορος ὁ μέλας EDl: helleborum Pl, cf. Geop. l. s. σίκυς DiH2 ἄγριος addidi ex EDiDl (superscr. H2) coll. Pl. cucumis silvester 10 ὧν om. EDi καὶ ἀναλαμβάνονται τὰ φυτὰ Di ἡ σταφυλὴ] τε τὰ φυτὰ E τὴν τούτων δύναμιν EDi ὁ om. E)

35
ἐξ αὐτῆς οἶνος γίνεται φθόριος. δίδοται δὲ προεμημεκυίαις νήστεσι κυάθου πλῆθος κεκραμένος.

68 θυμελαίτης· τῶν κλωνίσκων σὺν τοῖς φύλλοις καὶ τῷ καρπῷ ⋖ λ´ βάλε εἰς γλεύκους χοεῖς τρεῖς καὶ σκεύαζε ἕψων κούφως, ἄχρι ἂν δύο ἀπολειφθῶσι χοεῖς, καὶ διυλίσας ἀποτίθεσο. καθαίρει ὑδατώδη καὶ σπλῆνας τήκει.

69 χαμελαίτης· ἐπειδὰν ἀνθῇ ὁ θάμνος, μετὰ τῶν φύλλων κόψας καὶ σήσας βάλε ⋖ ιβ´ εἰς γλεύκους χοῦν, καὶ μετὰ μῆνας δύο μετάγγιζε. ποιεῖ δὲ ὑδεριῶσιν, ἡπατικοῖς, κεκοπωμένοις καὶ ταῖς ἐκ τοκετοῦ δυσκαθάρτοις.

70 χαμαιπιτύινος ὁμοίως σκευάζεται καὶ πρὸς τὰ αὐτὰ ἁρμόζει, διουρητικὸς ὤν.

71 μανδραγορίτης· τοῦ φλοιοῦ τῆς ῥίζης κατατεμὼν ἔνειρον εἰς λίνον ἡμιμναῖον καὶ κάθες εἰς μετρητὴν γλεύκους πρὸς μῆνας τρεῖς, εἶτα μετάγγιζε. ἡ μέση πόσις ἡμικοτύλιον· πίνεται δὲ γλυκέος προσδιδομένου τὸ διπλάσιον. φφασὶ δὲ κοιμίζειν καὶ καροῦν ὅλον τρίκλινον κοτύλην αὐτοῦ καταμειχθεῖσαν χοεῖ· μετὰ ξέστου δὲ οἴνου κύαθος εἷς ποθεὶς ἀναιρεῖ. ἔστι [*](7 SIM. Pl. XIV 112 (e S. N.).) [*](11 SIM. Pl. XIV 112.) [*](13 SIM. Pl. XIV 111.) [*](1 ἐξ αὐτῶν QEDi γενόμενος δίδοται (om. δὲ) E δίδοται] γίνεται HDi προσμεμενη(η in ras.)κυΐαις E: προσκεκμηκυίαις Q: προημεκυίαις Di 2 κυάθου πλῆθος PFL: πλῆθος κυάθου E: κυάθων πλῆθος HDi ῆ add. HDiDl, post πλῆθος coll. Di, post κεκραμένος H κεκραμμένου corr. E2) [*](3 num. cap. ψλα´ Q (ψλβ F ln ind.): ψλβ P: ψλε Di: οᾱ E ὁ θυμελαίτης HDi] θυμελίτης E (mg. v. lect. add. θυμελαείτης E2) κλώνων Di: κλωνίων H: καρπῶν (om. σὺν — καρπῷ) E 4 τῶν καρπῶν H οὐγγ. (comp. scr.) λ´ H: ὁλκὰς λ ἢ ⋖ ⋖ λβ E βάλλε F χόας QE (α ln ras.) Di 5 ἄχρι ἂν P: ἄχρι ἂν οὗ E: ἄχρις ἂν reliqui ἀποληφθῶσιν E χόες QDiE2 (ι del. E2) 6 καθαίρει δὲ E σπλῆνα HDi) [*](7 num. cap. ψλβ´ Q (ψλγ´ F in ind.): ψλγ´ P: ψλ𝔮 Di: οβ E χαμαιλίτης E: χαμαιλαίτης QL, cf. D. IV 171 (320, 1) 8 σήσας ⋖ ⋖ ιβ ἢ Γο β βάλε E βάλλε F ⋖ ιβ P: οὐγγίας ιβ´ QL: ῑ Di χοῦν γλεύκους E 9 ὑδερώδεσιν E καὶ κοπωμένοις E 10 καὶ Di, om. reliqui τοῖς Q) [*](11 num. cap. ψλδ´ P: om. Q: ψλζ Di: ογ E χαμεπιτύινος P) [*](13 num. cap. ψλε P: ψλγ Q (ψλε F in ind).: om. Di: οδ E 14 ἐνείρων L λῖνον E ἥμιμνον Di καὶ superscr. E2 16 προδιδομένου E τὸ] εἰς Di κομίζειν E (ι add. E2) 17 ὄλον τρίκλινον om. Di: del. H2 κατασυμμιχθεῖσαν F: καταμ. post χοεῖ colloc. E: χοὶ ἑνὶ μιχθεῖσαν Di 18 χοί HE2 (ι in ras.) κοτύλη ////// (ᾱ ?) ποθεῖσα E2 εἶς] ᾱ HL, ad rem cf. D. IV 75, 5 (236, 9))

36
δὲ ἡ σύμμετρος χρῆσις ἀνώδυνος, ῥευμάτων παχυντική· καὶ ὀσφραινόμενος δὲ καὶ ἐγκλυζόμενος τὸ αὐτὸ ποιεῖ.

72 ἐλλεβορίτης· εἰς χοέα γλεύκους τεθαλασσωμένου μέλανος ἐλλεβόρου δραχμὰς δέκα δύο βάλε λείου ἐν ὀθονίῳ ἀραιῷ· μετάχει δέ, ὅταν ἀναζέσῃ. ἢ εἰς ἀθαλάσσου χοῦν ⋖ ιε´ ἢ ⋖ ιδ´ ὁλοσχερῶς συνθλάσας βάλε, καὶ μεθ᾿ ἡμέρας τινὰς διυλίσας χρῶ· πότιζε δὲ κύαθον ἕνα πρὸς κοιλίας λύσιν μεθ᾿ ὕδατος ἐκ βαλανείου, ἐμημεκόσιν ἀπὸ δείπνου.

2 ἢ ἐλλεβόρου δραχμάς εἴκοσι, σχοίνου ⋖ ιβ´, στάχυος Συριακοῦ ⋖ ιγ´ σεσησμένας ἐν ὀθονίῳ δήσας κάθες εἰς κοτύλας ιδ´ Κῴου οἴνου ἐπὶ ἡμέρας τεσσαράκοντα· εἶτα ἀπηθήσας πότιζε τρία ἡμικοτύλια. ἢ εἰς γλεύκους κεράμιον θαλάττης πελαγίας ἡψημένης ξέστας β´, ἐλλεβόρου λευκοῦ λίτρας τὸ ἥμισυ ἔμβρεχε ἡμέρας τεσσαράκοντα καὶ ἀπηθήσας χρῶ. ἢ ἐλλεβόρου ⋖ ιβ´, ἀφρονίτρου δραχμάς τέσσαρας, γλεύκους κοτύλας ιβ´ βρέχε ἐπὶ ἡμέρας δέκα πέντε καὶ ἀπηθήσας χρῶ μετὰ μῆνας ἕξ· τοῦτο καὶ βρέφη ἐκτιτρώσκει.