Historiae Adversum Paganos

Orosius, Paulus

Orosius, Paulus, Historiae Adversum Paganos

Dixisse Aenean Virgilius refert, cum post pericula sua suorumque naufragia residuos aegre socios solaretur,

  1. Forsan et haec olim meminisse iuuabit
  2. .

haec sententia, semel apte ficta, semper uim sui triplicem diuersissimis effectibus refert, cum et praeterita tanto gratiora habentur in uerbis quanto grauiora referuntur in gestis et futura dum desiderabilia fastidio praesentium fiunt semper meliora creduntur,

ipsis autem praesentibus ob hoc nulla in parte miseriarum iusta conparatio adhiberi potest, quia multo maiore molestia adficiunt quantulacumque sint ista quae sunt quam illa quae siue transacta siue uentura, etsi magna dicuntur, interim omnino tunc non sunt.

ueluti si quis nocturnis pulicibus titillatus atque ex eo uigiliis anxius alias forte, quas aliquando ex ardentissimis febribus diu sustinuit, uigilias recordetur, procul dubio inpatientius feret istarum inquietudinem \t quam illarum recordationem.

sed quamuis apud omnium sensus [*]( AVCTORES 3 Vergil. AM. 1, 203 ) [*]( 1 aenean] LRD aenean* P || urgilias R || post] inter PR || pericula (p a. a. m. 2) P 3 forsitan PR (sed it er. in R) om. D || iuuauit L 4 ficta (i ex a corr. uid.) P 5 grauiora P 9 comparatio RbD || multa P multo (o in ras.) R 10 maiore̎̍ (uid. S fuisse) P || afficiant RD || uaeq; R 11 Etsi (nouo uersu) P 12 nocturnis (s m. 2 aut 3) L 18 adque PaD || ancziue (c eras.) R || alias] alias L 16 illard (rtt m. 2 in corr.) P || omnium (ni al. m. corr. ex n) R )

205
pro captu temporum ita uideri queat, numquid tamen aliquis exsistet, qui uel in ipsa anxietate pronuntiet grauiores pulices esse quam febres? aut acerbius accipiat se uigilare sanum quam dormire non potuisse moriturum?

quae cum ita sint, delicatis istis et querulis nostris utcumque concedo, ut haec, quibus nune, quia sic expedit, interdum admonemur, sentiendo / grauia putent, non tamen coniueo, ut etiam adserant conparando grauiora.

quemadmodum si quis e mollissimis stratis cubiculoque percommodo matutinus egrediens nocturno gelu lacunarum dorsa obriguisse herbasque incanuisse prospiceret et inopinato uisu admonitus diceret ‛frigus est hodie\': hic mihi nequaquam reprehendendus uideretur, quia uel communi usu uel proprio sensu locutus esset.

at si trepidus in cubiculum recurrens stratisque sese adoperiens uel magis abdens clamaret, tantum omnino frigus esse quantum nec in Appennino aliquando fuerit, cum Hannibal elephantos equos plurimamque exercitus sui partem niuibus clausus atque oppressus amisit:

hunc ego puerilibus licentiis nausiantem non modo dioentem ista non ferrem, sed etiam ab ipsis stratis, otii sui testibus, in populum publicumque protraherem, eique foras producto infantes in eo atque ex eo gelu ludentes iucundantes [*]( AVCTORES 15 — 17 cf. Oros. 4, 14 ) [*]( 1 capto (v al. m.) R || quę at P 2 ezietet PRlD existit R2 || pronunciet D 3 quam] que D\' || aceruius LPR1 5 quaeruliB p || inter ut et haec uocab. linea deletili traiectum et erasum P 6 quia sic] quia| D 7 coniueo] Tv conhibeo LPRD || asserant (s pr. m ras. R) RD || comparando Rb 8 quemadmodum (e ex ae) P 9 percommodo P || egregiene (altera g a m. 1 aut 2 ex c corr.) L || gelu \' m. add. fort. m. 2 P 10 lagunarum P || prospiceret (e alt. tota, t ex parte euanuerunt) P 11 et om. D 12 repraehendendus (.hi- D\') LPD || communi UBU] communiug LD1 13 ad P 14 sese] se D || abdena] abstinens L abdens (b in ras., ex d 9) B 15 nec add. m. 2 pone uersum L 16 annibal D || elephantos (e pr. ex ae) P elefantos L || ∗equos R - 17 adque P* 18 ego} GK1v ergo LPRD || nàusiantem] sic LPRD 19 ista B % pnplicumque Ra 21 adque P* || lodentes] ducentes L )

206
sudantesque monstrarem,

ut uerbosa nugacitas delicatis uitiata nutrimentis non in tempore uiolentiam sed in se esse segnitiam doceretur et in conparatione rerum diiudicanda non maiores parua tolerasse sed se nec parua tolerare sufficere probaretur.

Quod euidentius ipsis in memoriam reuolutis praeteritorum cladibus adprobabo Pyrrhi bello in primis, sicut ordo est, prodito. cuius causa et origo haec fuit.