Historiae Adversum Paganos

Orosius, Paulus

Orosius, Paulus, Historiae Adversum Paganos

Anno ab Vrbe condita DC L. Licinio Lucullo A. Postumio Albino consulibus cum omnes Romanos ingens Celtiberorum metus inuasisset et ex omnibus non esset, qui ire in Hispaniam uel miles uel legatus auderet, P. Scipio, qui postea Africanus erit, ultro sese militaturum in Hispaniam obtulit, cum tamen in Macedoniam sor te iam deputatus esset.

itaque profectus [*]( AVCTORES § 39 usquead subterfugit Evtrop. 4, 6 (Lucius) et 4, 7 || captus — actus est Liuius 45, 6.40 § 6 d parte deperd. (ct. 45 39) d Eutrop. 4, 8 || § 39 et post—§ 40 consumptus est Liuius 46 aut 47 (cf. 45, 42 § 4 et AmmianusMarc. 14, 11 § 31 artem ferrariam (sic) ob quaerendum docuit uictum) || § 40 plurima sqq, cf. Periocha 47 p. 49, 4 Iahn cap. 21 § 1-§ 3 Liuius 48 (cf. Per.); DC numerus est Liuianus ) [*]( EXPILATORES 4 cum eo—uicit 5 rex—9 consumptus eat compilauit comm. Bern. Lucani 3, 158 12 Anno — P. 269, 5 euasit exscripsit Paulus 79 ) [*]( ,1 caepit (a inras.) R S Isecum R || machedoniam B\' macidoniam D\' 4 lucius RD || aemilius (prior i in ras. m. 1, ex e ut uid.) D 6 xx milia L niginti milia D || ∗equitatu R 6 supterfugit L Ü continuo (u in ras m. 1) D || adque Ra 1 et post—defecit om. D 9 romae (a ita ras.) B || dedicit Ra ||consumtus D 11 causa] studio D 12 ∙sescentensimoL sescentessimo (sex- 2) D || lucio RD || et post Lucullo add. v || aulo RD 13 ałtino RB || conss. L cofis B 14 ex omnibus non esset om. D || ispaniam R hispania B 15 publiusRD |6 afriganus D1 16 erit] L (m. ut uid, 2), DAGKMBerat L1CTO est dictus Rmv, om. RaH || sese] LARsese esse R se DGB || milita aurum (au in tn corr. 2) D || hispania D\' H optulit D 11 machedoniam R1 || sortem D )

269
in Hispaniam magnas strages gentium dedit, saepius etiam militis quam dacis usus officio ; nam et barbarum prouocantem singulariter congressus occidit.

Sergius antem Galba praetor a Lusitanis magno proelio uictus est uniuersoque exercitu amisso ipse cum paucis uix elapsus euasit.

eodem tempore censores theatrum lapideum in Vrbe construi censuerunt. quod ne tunc fieret, Scipio Nasica grauissima oratione obstitit dicens, inimicissimum hoc fore bellatori populo ad nutriendam desidiam lasciuiamque commentum, adeoque mouit senatum, ut non solum uendi omnia theatro couparata iusserit, sed etiam subsellia ludis poni prohibuerit.

Quamobrem intellegant nostri — quibus quidquid extra oblectamentum libidinis occurrit offensio est — propter hoc, quod se infirmiores esse hostibus suis ipsi sentiunt et fatentur, theatra incusanda non tempora,

nec blasphemandum Deum uerum, qui usque ad nunc ea prohibet, sed abominandos deos uel daemones suos, qui ista petierunt, profundo quidem satis malignitatis suae argumento tale sacrificium flagitantes, quoniam non magis fuso cruore pecudum quam profligata uirtute hominum pascerentur.

nam utique tunc nec hostes nec fames nec morbi nec prodigia deerant, immo tunc plurima erant; sed theatra non erant, in quibus — quod incredibile dictu est — ad aram luxuriae uirtutum uictimae trucidantur.

[*]( AVCTORES § 4 Liuius 48 (cf. Per.) et Augustinus C. D. 1, 31-33 § 5-§ 9 Orosius adhibito Augustino l, l.; cf. ipsum 1, 6 § 4 et ad § 8 : 4, 6 § 3 )[*]( 2 usus om. L 3 sergius] LRDB; Seruius Fabriciuss h 4 proelo D1 5 lapsus D 6 lapidum R2 7 fieret tunc (corr. m. 2; supra e priorem et n quas m. 1 posuerat lineas = et ̅, erasae sunt) L || nasica] nasi D1 8 hoc om. D || nutriendam desidiae D2 9 lasciuiamque] L lasciuiaque D1 lasciuiaeque D2Rυ || monuit R 10 comparata RbD 12 quicquid RbD 13 occurrerit D 14 sentiant D ||fateantur D 16 abbominandos (h er.) R || deos om. D 17 suo D 18 quoniam] L A (qm̃) C (qm̃) G (Quõ) KMH quo∗ (er. t ? D) RD quo υ 20 hostis L || famis LD 21 immo tunc plurima erant om. D 22 dictum LRaD 28 luxoriae Ra || tricidantur D\' trucidarentur D2 || karth- R )

270
Carthaginiensibus aliquando uisum est homines immolare, sed male praesumpta persuasio breui praetermissa est; a Romanis uero exactum est, ut.

semet ipsos perditioni impenderent. factum est, fit, amatur et clamatur ut fiat: qui pro mactanda gregis sui pecude fortasse offenderentur, pro interficienda cordis sui uirtute laetantur. quin potius Nasicae erubescant, qui Christianis exprobrandum putant et non nobis de hostibus, quos semper habuerunt, sed illi de theatro, quod haberi prohibuerat, conquerantur.

Igitur in Hispania Sergius Galba praetor Lusitanos citra Tagum flumen habitantes cum uoluntarios in deditionem recepisset, per scelus interfecit; simulans enim de commodis eorum se acturum fore, circumpositis militibus cunctos inermes incautosque prostrauit. quae res postea uniuersae Hispaniae propter Romanorum perfidiam causa maximi tumultus fuit.