Historiae Adversum Paganos

Orosius, Paulus

Orosius, Paulus, Historiae Adversum Paganos

Isdem fere diebus bellum ciuile, immo etiam plus quam ciuile, uix parricidio terminatum, apud Persas gerebatur. mortuo enim rege Dario cum Artaxerxes et Cyrus filii eius de regno ambigerent, tandem apparatibus magnis, prouinciarum ac populorum ruinis utrimque certatum:

in quo conflictu cum e diuerso concurrentes sibi ambo fratres mutuo casus obiectauisset, prior Artaxerxes uulneratus a fratre equi uelocitate [*]( AVCTORES § 17 concordia - labi Sallust. lug. 10 § 6 cap. 18 § 1 et § 2 (usque ad potitus) Iustin. 5, 11 § 1-3.5.8.9, sed § 1 haec plus quam ciuile Lucani 1, 1 (unde Isidorus quoque Orig. 18, 1 § 2 et 4), illa prouinciarum—certatum Orosiana sunt ) [*]( 1 XL PR || 1 idem (i s. 8. ai. m.) L 2 athemenaes D || adeta (t in ras., m s. s. m. 2) P || paenitus PB || phylippo R || macedonum] R2D machedonum LPR\' 3 sermerint R seruierunt D 4 |Etiam incipit f. 28 L || minimas R 5 re* B || dicordia R || -que Pa || uel bona] (bona D 7 praessert in pr*essere corr. R 8 quae Px || sui] ac P1 || de reparatione] da raparacione D 10 in om. D || afflictis ( prior f in ras.) R 11 seruarentur D 12 isdem] L hisdem PRD 13 apud] LPRD ad h 14 enim] sic #P || r artaxerses P arthaxerses B atraxerxes D || cirus D 15 tandem] L (male refert h) tandem magnis PRDv || uerba apparatibus magnis omissa in marg. add. P || prouintiarum Pa R 16 certatim L certatum est B || conflicto L 17 e s. l. add. m. 1 aut 2 L ]| ambo. (s al. m.) R || fratres] sic FF. L || casus obiectauisset] R casusobictauisset D casusubiectauisset L casu* obiectauisset P 18 artaxerses P artaxerses R || aquiu (iu in ras.) P equi (i ex e corr.) R || uelocitate* (m eras.) PR )

128
morti exemptus euasit. Cyrus autem mox a cohorte regia oppressus finem certamini dedit. Artaxerxes ergo et praeda fraternae expeditionis et exercitu potitus potestatem regni parricidio firmauit.

sic uniuersa Asia atque Europa, partim in se singulae, partim inter se inuicem funeribus et flagitiis permiscebantur.

Ecce paruissima pagina uerbisque paucissimis quantos de tot prouinciis populis atque urbibus non magis explicui actus operum, quam inplicui globos miseriarum. quis enim cladem illius temporis, quis fando funera explicet aut aequare lacrimis possit dolores?

uerumtamen haec ipsa, quia multo interiectu saeculorum exoleuerunt, facta sunt nobis exercitia ingeniorum et oblectamenta fabularum. quamquam si quis intentius adhibeat animum seseque toto mentis adfectu ipsis paene causis bellisque permisceat ac rursus uelut in arce spectaculi constitutus utrumque in suis qualitatibus tempus permetiatur, facile dixerim eum iudicaturum, neque illa nisi irato atque auersato Deo posse tam infeliciter perturbari ac permisceri neque ista sic nisi propitio et miserante conponi. [*]( AVCTORES § 4 quis enim cladem — possit dolores? sec. Vergil. Aen. 2, 361 sq. ) [*]( 1 morte (e ex i corr.) PR mori D || exemtus PD || cirus D || a coborte] aco* horte (aco in ras. ample m. 2) P 2 arta*erses LPRa artharxerses Rb 3 et expeditioms (et expunctum m. rec. ut uid.) L expedicione D || et om. D || pocius D || regi D 4 finiuitl (inc. f. 2sv) L || adque PaRaD || europam P\' eropa D 5 singulae (6i in ras.) P || inter] LPRD in g (uelut GX7) h 7 -que ex corr. add. P || paucissimis (aimis in ras. m. 2) P paucissimus D || quartos Pa 8 prouinciis (ro in ras.; i prima in ras. : fuit e aut 0) P prouintiis R || adque PaRa || implicui D 9 globos] PBv globus LD 11 posset PR* || quia] quę Rb || interiectǒ R * d . 12 sclorum R || exertia R 13 quanquam (n ex m corr.) B 14 affectu PRD || ipsius L* in ipsis R || p*ene Rb paenae D 17 adque PaRa || anersato] LP et ut uid. Rb aduersato RaD a.uer- sato R?2 18 infeliciter (lici in ras.) P infiliciter (li in ras. m. 1) D 19 componi RhD )

129

His deimde temporibus graoissimo motu terrae conomsa Sicilia, insuper exaestuantibus Aethnae montis ignibus fanillisque calidis cum detrimento plurimo agrorum uillarumque uastata est.

Tnnc etiam Atalaote ciuitas, Locris adhaorens terrae contigua, repentino maris impetu abscissa atque ia insulam desolata est. Atheniensium quoque miserabiles reliquias pestis innasit diuque populata est.