Historiae Adversum Paganos

Orosius, Paulus

Orosius, Paulus, Historiae Adversum Paganos

Anno DCCCX ante urbem conditam Amphictyon Athenis tertius a Cecrope regnauit. cuius temporibus aquarum inluuies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnaso, in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur,

qui tunc ad se [*]( AVCTORES u. 1 ut filios — 8 profligarint aec. Exod. 1, maxime 11.13; 2, 11 4 ceruicibus-gladium Cicero Tuscul. 5, 21 § 62 9 Amph.—10 regnauit Iustin. 2, 6 § 7-9 10 cuius—p. 54, 2 ferunt Iustin. 2, 6 § 10.11 ) [*]( EXPILATORES 9 Amphict.-10 regnauit compilauit Isidorus Orig. 13, 22, 4 et 15, 1, 44 10 cuius—p. 54, 2 ferunt exscripsit Isidorus Orig. 13, 22, 4 ) [*]( 1 adque PaBD 2 affecerint PRD adficerint B; affixerint 0 adflixerint ςh (affligerent . . oneribus Vulg. Exod. 1, 11); item pro addirerint interpolauit K, pro profligarint 0 || uerba internec. proflig. om. B || intercionibus (ne s. 8. 1) P internicionibus P2D internitionibus (-net- al. m.) B 3 profiigarent D 4 aliqui om. D || repperiuntur B || qui cum] q in ras. 2 uel 3 litterar. statim scr. D || impendantem D 6 aut dissimulent] audisse molent D || dissimilent R1 desimulent B || imfament B 7 grauari.que P grauariquae D || asserant (s pr. in ras.) B 9 octengentisimo decimo D DCCC B || amphyction B amphiction D amphytion PR* amphytrion R\' pamphyction A; amfictioni casu gen. lib. 13 R amfixion lib. 15 R 10 creerope B || inluiee B illuuiee (1 pr. in ras.) B 11 tesBaliae PR thesaliae BDR || absumpsit] BDB absumsit Rb adsumpsit RM adsumsit PaRa (in P litterae d pars superior non omnino erasa, sic d) 12 refugia montium] refugiunnontium (sic) D || magimae D || parnaso RBDJ parnasio PR* parnasso A 13 circuito D || deucalion] PRDSVDt deuealio P* deocalion i || qui] q in q mutauit B )

54
ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fouit aluitque; a quo propterea genus hominum reparatum ferunt.

tunc etiam in Aethiopia pestes plurimas dirosque morbos paene usque ad desolationem exaestuauisse Plato testis est.

et ne forte diuisa tempora esse credantur irae Dei furorisque bellici, ea tempestate subactam Indiam Liber pater sanguine madefecit, caedibus oppleuit, libidinibus polluit, gentem utique nulli umquam hominum obnoxiam, uernacula tantum quiete contentam.

Anno autem ante Vrbem conditam DCCCV infanda Aegyptiis mala atque intolerabiles plagas incubuisse Pompeius Corneliusque testantur: qui quidem, cum haec ambo de Iudaeis referenda proponant, aliquantulum me pro sui diuersitate mouerunt.

ait enim Pompeius siue Iustinus hoc modo: Aegyptii cum scabiem ac uitiliginem paterentur, responso moniti [*]( AVCTORES § 3 eadem Eus. 498, cf. 495c 2 Plato (Timaeo 22 C) cum Eus. laudatus 6 ea tempestate-9 contentam] ignotus (cf. Eus. 508. 691.718) 10 DCCCV cf. Vnger, Manetho p. 186 11 Pompeius, 14 Pompeius siue Iustinus] Aegyptii—p. 55, 5 sunt Iust. 36, 2 § 12.13 11 et p. 55, 5 Cornelius] p. 55, 6 Plurimi -16 pepulissent Tacitus Hist. 5, 3 ) [*]( 1 susceptus D || germana B || parnasi] Bm parnasii PR parnassi (-sse D) DA parnaci R || iugal R || fouit Iluitque D 2 propteria D || hominum] PRBDJ humanum v || ferunt (fe in ras. ex fue) B 3 aethyopia B ethiopia D || pestis D || dirusque morbus D 4 paene usque om. D pene post ras. R || desolacionem D || exaestuabisse (b in u corr.) PR 5 esse credantur] PR credantur BDh || furorisquae D furoresque B 6 belliti P || sanguine* (m ut uid. eras. in P, m eras. uersu extr. in R) PB 7 Imadefecit (m ex corr. add.) R madaefecit D 8 nulli (n statim m. 1 corr. ex litt. incerta) D || uernacolam D 10 autem om. Bv || ubem R || octingentesimo quinto D 11 adque PaBD || intollerabilis D || comilius. quae D 12 cum 8. lin. add. m. 1 P || iudeis D 18 ali*quantolum (li ex u m. 1 corr. et t er.) D || sui] PRBD sua Zh || diuersitate cum ras. supra e fin. P deuersitate D || mouerunt (m in ras.) P 15 scapiem D || ae} PRD et Bh cf. § 11 et c. 8 § 5 || uiti*liginem (fuit uituliginem) P || jpatirentor B || ȧḋmoniti B )

55
Moysen cum aegris, ne pestis ad plures serperet, terminis Aegypti pellunt. dux igitur exulum factus sacra. Aegyptiorum furto abstulit; quae armis repetentes Aegyptii domum redire tempestatibus conpulsi sunt.

at uero Cornelius de eadem re sic ait: Plurimi auctores consentiunt orta per Aegyptum tabe, quae corpora foedaret, regem Bocchorim adito Hammonis oraculo remedium petentem purgare regnum et id genus hominum ut inuisum deis alias in terras auehere iussum.

sic conquisitum collectumque uulgus postquam uastis locis relictum sit, ceteris per lacrimas torpentibus Moysen, unum exulum, monuisse, ne quam deorum hominumue opem exspectarent sed sibimet duci caelesti crederent, primo cuius auxilio praesentes miserias pepulissent.

Itaque Cornelius dicit, quod ipsis Aegyptiis cogentibus Iudaei in deserta propulsi sint, et postea subiungit incaute, quia ope Moysi ducis in Aegypto miserias propulissent. [*]( 1 mosen B || pestis (i raswra ex e) R pestes PBt || serperit D 2 pllunt P || ezsulam B 3 sagra D || furtu D || abstutlit (1 eras.) P obtulit B || quae] q: D 4 repetentis D 5 c̃pulsi * P n ad P || corailius D || ait om. B 6 et plurimi (et s. s. m. rec.) P plurimi (p in P mut.) R || auctoris D 7 tabae que D || foedarat (at ex et) R || bochorim B || adito (a in ras. paullo maiore) P audito B 8 hammoms] PRA (h ex z A1) amicionis D conmunis B || oracolo D || remedium.. petentem R || porgare D 9 et id in ras. 3 uel 4 litt. m. 1 D || deis (corr. m. 2) P diis (i pr, in ras. R) RBD be h . 10 terra. sauehere D || heauere P1 hauere P1 abiere R || iusum B || con- qsitam (q ex q) R conquesitum D conquissitum B 12 caeteris B || lacrimis D || turpentibus D || mosen B 13 exsulum PB || nequã (ã in 5 corr.) R nequaquam B || hominum B 14 expectarent PRD || ab ntrisque deserti post ezspectarent ex Tacito (ubi tamen ab deest) mterpoiata b || sibimet] sibi et B || ut ante duci add. b 15 primo (o in ras.) P || credentes ante praesentes add. v || presentes D || misserias B meserias D 16 pepulissent-18 miserias om. B || corniliusD || dicet D 17 indei D || sunt D 18 quia] PRD quod v || moyse D || propulissent] PRB populissent D pepulissent v )

56
quare ostenditur quaedam quae per Moysen strenue acta sunt fuisse celata.

item Iustinus adserit pulsum aeque cum populo Moysen sacra Aegyptiorum fuisse furatum, quae Aegyptios armis recipere molientes, coactos tempestatibus ac repulsos, domum redisse. et hic aliquid amplius etsi non totum prodidit quod ille celauit.

quapropter, quia Moysi magno illi duci testimonium ambo dixerunt, ab ipso sicut per eum et gesta et dicta sunt proferantur.

Cum populum Dei hoc est genus Ioseph Aegyptii, cuius ope salui erant, seruitio oppressum labore cruciarent, insuper etiam ad necandam subolem suam crudeli imperio cogerent, dimitti Deus populum suum liberum ad seruiendum sibi per Moysen nuntium iubet;

contemptusque durissimis contumaces suppliciis agit: qui decem plagis onerati ac protriti, tandem quos dimittere noluerant, etiam festinare coegerunt.

POST aquas in sanguinem uersas ardentibus siti grauiora adferentes poenarum remedia quam poenas, POST horridos ranarum squalores [*]( AVCTORES § 7 per eum (Moysen) .. dicta (§ 8-16)] Exodus 1 —14 § 9 decem plagis cf. Oros. 7, 27 ) [*]( 1 ostenditur B ostenduntur Bm || quedam que D || mosen B || strenuę (3 in e corr.) R 2 caelata P c«elata R || asserit (a pr. in ras.) R || adque D 3 mosen B || sagra D. || furata Bm 4 recepere B ||. molientis D || coactus D conactos B || repulsus D pulsos B 5 hic P || prodedit D 6 moyse D || illi om. B 7 ipso] eo D 8 proferantur] PaR2 proferuntur RlD proferentur PbB 9 ge.nus (n eras.) P 10 seruioio D || oppraesum B 11 necandum B negandam D || sobolem PbR2 || crudili D || cegerent P co∗gerent (o * T . ex corr. ut uid.; eras. n) R 12 demitti B 13 mosen B -|| nuncium D || contemtusque P || durissimis] PRD dirissimis ∗ςh || conto- 1 maces P contumacis D 14 supplicis P || agit] agi et B || decim B 15 qu∗s (i ut uid. eras.) R || demittere BD || noluerunt D || cogerunt B ||Post hic et deinceps maiore P (nouis uersibus D) scr. et in mg. numeri rubro colore i, II, III, IIII, v, TI, VII, VIII (sI sic D), vrni (qnl D), x add. in RD 16 aquas in in ras. P || afferentes (f pr. in ras.) R 17 horredos D )

57
per omnia munda inmundaque reptantes, POST ignitas sciniphes et nusquam, toto aere uibrante, uitabiles,