De Ira Dei

Lactantius

Lactantius. L. Caeli Firmiani Lactanti Opera omnia, Part II, Fasc 1. Brandt, Samuel, editor; Laubmann, Georg, editor. Vienna: Gerold, 1897.

sed discrimen illud est quod cum uirtus habeat amaritudinem et sit dulcis inlecebra uoluptatis, uincuntur plurimi et abstrahuntur ad suauitatem. hi uero quia se corpori rebusque terrenis addixerunt, premuntur in terram nec adsequi possunt diuini muneris gratiam, quia se uitiorum labibus inquinauerunt..

qui autem deum secuti eique parentes corporis desideria contempserint et uirtutem praeferentes uoluptatibus innocentiam iustitiamque seruauerint. hos deus ut sui similes recognoscit.

cum igitur sanctissimam legem posuerit uelitque uniuersos innocentes ac beneficos esse, potestne non irasci, cum uidet contemni legem suam, abici uirtutem, adpeti uoluptatem?

quod si est mundi administrator, sicut esse debet, non utique contemnit id quod est in omni mundo uel maximum. si est prouidus, ut oportet deum, consulit utique generi humano, quo sit uita nostra et copiosior et melior et tutior. si est pater ac dominus uniuersorum, certe et uirtutibus hominum delectatur et uitiis commouetur. ergo et iustos diligit et inpios odit.

\'odio inquit \'opus non est: semel enim statuit [*](BPJ 2 ref B3 ante inuicom s. I. se er., quod add. m. 2. B anima B1. corr. B3 sunt om. B 5 s. rcpresserit K, sed cf. Buenemannum 6 erit oni., sed post similis habet inuenitur B 7 diuina P S illud in marg. P 9 lucis B uoluptatcs (c ex i) B2 10 suaui- taternf B3 hi* (i er.) P ii uero qui edd. corpore Bl. corr. B3 11 terra (a in 1 ucl 2 litt. er. m. 1) B 13 deum] P. doini ni uel dom ni in donni. ni corr. B1 eique secuti P parentis Bl, corr. B2 corporLisj B2 15 hoc P1 17 potest»ne (i ? er.) P 18 auici ut uid. Bl, corr. B2 19 quasi Bl. nirPasi B2 administratur Bac 20 omni (i in er. c ? m. 3) B 21 doniinum B consul i t B3 22 quo. (d er.) P cupiosior Jtl. corr. B3 \'23 deus P ref B3 )

119
bonis praemium et malis poenam\'. quod si aliquis iuste innocenterque uiuat et idem deum nec colat nec curet omnino, ut Aristides et Cimon et plerique philosophorum, cedetne huic inpune quod cum dei legi obtemperauerit, ipsum tamen spreuerit ?

est igitur aliquid propter quod deus possit irasci tamquam fiducia integritatis aduersus eum rebellanti. si huic potest irasci propter superbiam, cur non magis peccatori qui legem cum ipso pariter latore contempserit ?

iudex peccatis dare non potest ueniam, quia uoluntati seruit alienae, deus autem potest, quia ipse est legis suae disceptator et iudex: quam cum poneret, non utique ademit sibi omnem potestatem, sed habet ignoscendi licentiam.

Si potest ignoscere, potest igitur et irasci. cur ergo\' inquiet aliquis \'et qui peccant, saepe felices sunt et qui pie uiuunt, saepe miseri?\' quia et fugitiui et abdicati libere uiuunt et qui sub disciplina patris aut domini sunt, strictius frugaliusque.

uirtus enim per mala et probatur et constat, uitia per uoluptatem. nec tamen ille qui peccat sperare debet perpetuam inpunitatem, quia nulla est perpetua felicitas,

  1. sed scilicet ultima semper
  2. expectanda dies homini dicique beatus
  3. ante obitum nemo supremaque funera debet,
ut ait poeta non insuauis.

exitus est qui arguit felicitatem [*](AVCTORES 20-22J Ouid. Metam. III 135—137. ) [*](BP] 1 ante bonis 8. I. add. et B* quidsi Bl, corr. B3 . uiuat O innocenterque B 2 deum om. P 3 aristjtides (corr. m. 2, sic) P, aristoteles codd. rec., edd. et chimon et plerique B, et ceterique gic P; CimonJ Buenemannus conl. Inst. VI, 9, 8 4 legi dei P 5 est] B. et P 6 repellente B1, rebellante B3 7 propter] P, aduersus B 8 latore. (m er.) B 9 ueniam-potest (10) om. P 13 ignoscere potest om. P reV Pzl 14 inquid B 15 uibnnt Bae, corr. m. 1 uel 2, item post libere et ante fugitiui om. B, recte ? 17 frugaliusque] B, et frugalius P 21 dici.que (t er.) B beatlls-nemo] P codd. Ouid., ante hominiV (s m. 2) obitum beatus nemo B 22 suppremaque B, supramcque Px )

120
et nemo iudicium dei potest nec uiuus effugere nec mortuus. habet enim potestatem et uiuos praecipitare de summo et mortuos aeternis adficere cruciatibus.