Primum ergo uidendum quid dicant illius professionis homines qui operari nolunt, deinde, si eos non recte sentire [*]( 8 II Thess. 3, 10 ) [*](2 Inscriptio abest a cod. C fol. 1 Incipit ad Aurelium epni de opere monachorum (manu poster.) fol. 1 P fol. 94b V Incipit liber sci Augnstini ad Aurelium epm de opere monachorum fol. 74* Y Incipit beati Augustini de opere monachorum fol. 51* L Incipit liber Aureli Augustini de opere monachorum fol. 16* 0 Incipit liber beati Augustini de opere monachorum fol. 1 F Incipit liber sci Augustini de opere monachorum fol. 1 D Incipit liber Aurelii Augustini de opere monachorum fol. 1 B fol. 45 M fol. 1 N 3 sancte om. PVMNT 4 optemperare C me om. y mihi s. 1. C; mihi ante iusserit pos. in PVMf 5 ius*serit L habitans] orbitans L 6 interiori FAbd tibiquel ubique VDM et fraternae om. PVDMy 7 nostris] nomine N 8 paulo apostolo PBDbd Paulo om. L obedire C 9 nec alt. DM 11 hinc] <\'IebD *. c L 12 assit ADMN paream ex peream y 13 intelligam L intellegamus T 16 nolunt operari A ) [*](34* )
532
inuenerimus, ad eorum correctionem et ad inplendum nostri episcopatus officium contra disserendum. non, inquiunt, de hoc opere corporali, in quo uel agricolae uel opifices laborant, praecepit apostolus, cum diceret: qui non uult operari, non manducet. neque enim euangelio posset esse contrarius, ubi ait ipse dominus: ideo dico uobis, ne solliciti sitis animae uestrae quid manducetis neque corpori uestro quid induamini. nonne anima plus est quam esca et corpus quam uestimentum? conspicite uolatilia caeli, quoniam non serunt neque metunt neque congregant in horrea, et pater uestercaelestis pascit illa. nonne uos magis pluris estis illis? quis autem uestrum cogitans potest adicere ad staturam suam cubitum unum? et de uestimento quid solliciti estis? considerate lilia agri, quomodo crescunt: non laborant neque nent. dico autem uobis, quoniam nec Salomon in omni gloria sua coopertus est sicut unum ex istis. si autem fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit, quanto magis uos modicae fidei! nolite ergo solliciti esse dicentes: quid manducabimus aut quid bibemus aut quo operiemur? haec enim omnia gentes inquirunt. scit autem pater uester quia his omnibus indigetis. quaerite autem primum regnum dei et
[*](6 Matth. 6, 25-34 ) [*]( 1 eorum] eorum ueritatem B et-disserendum] dum CLOB aeniendum N hoc quod recte senserimus proferendum (hoc-recte in ras.. senserimus proferendum 8. l.) F quid dicendum bd 4 praecipit CLO 5 non] nec A enim om. y euuangelio (pr. u a. I.; sic saepius) L 6 dico om. A1 9 corpus plus quam LOAMN 10 quoniamj quomodo M 11 agregant N horreo P 12 pascet PVD; 14 unum cubitum PVDAj 16 neęnt CV 17 autem autem LO quia PYDт salemon M 18 unus L 19 faenum CPN-r foenum OB 21 modice LOB minime M 23 quaerunt PVDMy 24 autem] enim PVDAM. hii? A 25 autem] ergo M regnum et iustitiam dei PYD; ) 533
iustitiam eius, et omnia haec adponentur uobis. nolite ergo solliciti esse in crastinum; crastinus enim dies sollicitus erit sibi ipse. sufficit diei malitia sua. ecce, inquiunt, ubi nos dominus iubet de uictu et tegumento nostro esse securos. quomodo ergo apostolus sentire aduersus dominum posset, ut nos praeciperet ita esse debere sollicitos quid manducemus et quid bibamus et unde cooperiamur, ut nos etiam opificum artibus, curis, laboribus oneraret? quapropter in eo, quod ait: qui non uult operari, non manducet, opera spiritalia, inquiunt, debemus accipere, de quibus alio loco dicitur: unicuique sicut dominus dedit. ego plantaui, Apollo rigauit, sed deus incrementum dedit, et paulo post: unusquisque suam mercedem accipiet secundum suum laborem. dei enim sumus cooperarii; dei agricultura, dei aedificatio estis. secundum gratiam quae data est mihi ut sapiens architectus fundamentum posui. sicut ergo apostolus operatur plantando, igando, aedificando et fundamentum ponendo, ita qui non uult operari, non manducet. quid enim prodest manducare spiritaliter, id est pasci uerbo dei, si non inde operatur aliorum aedificationem? sicut illi pigro seruo quid profuit accipere talentum
[*](9 II Thess. 3, 10 11 I Cor. 3, 5-10 22 cf. Matth. 25, 24-30 ) [*](1 eine om. PYDj haec omnia N adiciontur (8. l. t apponentur) A 3 ipse sibi M ipsi (post cotr.) Cy, LOFABbd sufflcit enim PVDMf 4 iubet dominus A 5 nostro] nostro non B nostro esse securos] non esse sollicitos PVDMi 6 dominum om. PVMy nos om. VDM praeciperetl diceret M debere ease PVDMf ita sollicitos esse debere A 7 et] aut N quid om. A et] aut MN nnde] quo bd 8 operiamur PVDFMfbd etiam om. A opificium C artificum Y artis V 9 oneraretur r 10 spiritualia M 11 dicit Abd 12 appollo D rogauit (0 in ras.) L 13 deus] dns PVDMf 15 cooperarii] adiutores PVDMf agricultura est PVDy agricultura estis M 16 estis] est PVDf gratiam dei PVMy 18 rigando operando aedi. ficando A 20 prode est P manducando CBLOFNbd id est om. Bbd 21 uerbo dei pasci DM uerba F1 ad aliorum PVBMr 22 seruo pigro PVDf ) 534
et abscondere nec operari lucra dominica? an ut ei auferretur in fine et ipse in exteriores tenebras mitteretur? sic, inquiunt, et nos facimus: legimus cum fratribus, qui ad nos ab aestu saeculi ueniunt fatigati, ut apud nos in uerbo dei et in orationibus, psalmis, hymnis, canticis spiritalibus requiescant. alloquimur eos, consolamur, exhortamur, aedificantes in eis. si quid eorum uitae pro suo gradu esse perspicimus. talia opera si non faceremus, periculose a domino alimenta ipsa spiritalia sumeremus; hoc enim dixit apostolus: qui non uult operari, non manducet. ita se isti arbitrantur apostolicae et euangelicae obtemperare sententiae, cum et euangelium credunt de non curanda corporali et temporali uitae huius indigentia praecepisse et apostolum de opere et cibo spiritali dixisse: qui non uult operari, non manducet.