Naturalis Historia

Cartilaginum[*](cartilaginei v.a.S.) generis extraque terrain est cucumis , mira voluptate Tiberio principi expetitus. nullo quippe non die contigit ei, pensiles eorum hortos promoventibus in solem rotis olitoribus[*](oli- toris G. -riis S.) rursusque hibernis diebus intra specularium munimenta revocantibus. quin[*](qui nec E. quin dH.) et lacte mulso[*](lacte aut mulsa Schneider ad Pallad. p. 386.) semine eorum biduo macerato apud antiquos Graeciae auctores scriptum est seri oportere, ut dulciores fiant.[*](Th. H. VII 3, 5. Pallad. IV 9, 9. 8. Geop. XII 19, 5. 7. Th. C. V 6, 7.) crescunt qua coguntur forma. in Italia virides et quam minimi, in provinciis quam maximi et cerini[*](citrini v.a.H.) aut nigri[*](dist.Salm.) placent. copiosissimi Africae, grandissimi Moesiae[*](moesiae dSv. moaestae GF. modeste E.). cum[*](cum FEG. ubi cum GdSalm. Ast cum Sv.) magnitudine[*](magnitudinem dQ.an ubi communem (vel suam vel modicam) magnitudinem?) excessere, pepones vocantur. vivunt hausti in stomacho in posterum diem nec perfici queunt in cibis[*](dist.G.), non insalubres tamen plurimum. natura[*](naturae T. natant v.a.G. plurimum—quoque om.Q.locum nondum sanatum puto; an plurimorum naturae (cfr. XX 109) vel puncto ante posito plurimum umore iuuantur (cfr. Col. XI 3, 48)?) oleum odere mire[*](dist. S.) nec minus aquas diligunt, desecti quoque. ad eas modice distantes adrepunt, contra oleum refugiunt aut, si[*](at si F1. ac si QS.)

quid obstet vel si pendeant[*](uel si penedeant E. uel si pendeat G. uersi pandantur H ex coni. Dal.), curvantur[*](curuantur (curb- Q) Qv. curuanturque ll.) intorquenturque[*](intorquenturque QS. om.ll.v.). id vel una nocte deprehenditur[*](deprehendas QS.), si vas cum aqua subiciatur , a[*](a om.QS.) quattuor digitorum intervallo descendentibus ante posterum diem, at si oleum eodem modo sit, in hamos curvatis. iidem in fistulam[*](fistulam QS. -la ll.v.) flore demisso[*](demisso QG. dim- ll.v.) mira longitudine crescunt. ecce cum[*](cum ll.v. quam QD. sed cfr. §128.) maxime nova forma eorum in Campania provenit[*](probent Q.) mali cotonei effigie. forte primo natum ita audio unum, mox semine ex illo genus factum, melopeponas vocant. non pendent hi, sed humi rotundantur[*](rotundan- tur F(?)v. rotond- d. rutund- Q. rutumd- G. rutum tantum E.), colore aureo[*](colore aureo QD. om. ll. v.). mirum in his praeter figuram coloremque et odorem , quod maturitatem adepti, quamquam non pendentes, statim a pediculo recedunt.[*](Col. XI 3, 53. Pallad. IV 9, 9. 8. Th. H. VII 4, 6.) Columella suum tradit commentum , ut toto anno contingant, fruticem rubi quam vastissimum in apricum locum transferre et recidere duum digitorum relicta stirpe circa vernum aequinoctium. ita in medulla rubi semine cucumeris insito terra minuta fimoque circumaggeratas resistere frigori radices. cucumerum Graeci tria genera fecere, Laconicum, Scytalicum, Boeotium; ex his tantum Laconicum aqua gaudere. sunt qui herba, nomine quae vocatur culix[*](herba quae uocatur culix nomine v. a. D.), trita[*](tritam d. adtrita QD.) semen eorum maceratum[*](macerari iubent Q.) seri iubeant, ut sine semine nascantur.

[*](Col. XI 3, 48. 49. 53. Pallad. IV 9, 7. 16.) Similis et cucurbitis natura, dumtaxat in nascendo. aeque hiemem odere, amant rigua ac fimum. seruntur ambo semine in terra sesquipedali fossura, inter aequinoctium vernum et solstitium, Parilibus tamen aptissime; aliqui[*](dist.ego.) malunt ex[*](ex nonis d.) kal. Mart. cucurbitas et nonis, cucumis[*](cucumeres v.a.S.) et per Quinquatrus serere. simili modo reptantibus flagellis

scandentis[*](scandentis DGFS. -dentes rv. scandent is (= iis) Müller emend. III 33. an scandunt et?) parietum[*](parietum B. per artetum d. per artecum D1GFE. (-esum v.a.B.). per partecum D2. per astecum S. per parietum S.) aspera in tectum usque natura sublimitatis avida. vires sine adminiculo standi non sunt, velocitas pernix, levi umbra camaras ac pergulas[*](pergulas D2Ev. -la r.) operiens[*](ape- riens G. operientes v.a.G. an operiente?). [*](Th. H. VII 3, 5. C. V 6, 4. (7). H.VII 3, 1.)inde haec prima[*](prima D2V. rima r.) duo genera, camararium et plebeium, quod[*](quod D2v. q, D1. quo r. quoniam coni.J.) humi crescit[*](crescit ego. cfr. § 61. creuit D2. credi r. creditur v. conditur S. repit C.); in priore mire tenui pediculo libratur pondus immobile aurae. cucurbita quoque omni modo fastigatur[*](fastigiatur DFC. sed cfr. § 146. XVII 106. XVIII 52. 172. XXI 14. XXIV 178. XXXVI 92. II 89. IX 113. XIII 71.), vaginis maxime vitilibus[*](uitilibus D2Fv. uti- r.), coniecta[*](coniecta GdEv. -tas D1F. contexta D2D.) in eas postquam defloruit, crescitque qua cogitur forma, plerumque [et[*](uncos ego posui.)] draconis intorti figura. libertate vero pensili concessa iam visa est VIIII[*](VII f.) pedum longitudinis. particulatim cucumis floret, sibi ipse superflorescens, et sicciores locos patitur , candida lanugine obductus magisque, dum crescit.

[*](Col. XI 3, 49. X 385 sqq. (Apicius III 76).)Cucurbitarum numerosior usus. et primus[*](primis d.) caulis in cibo[*](at corticis in totum coni. Dal. locum nondum sanatum puto.), atque ex eo in totum natura diversa. nuper in balnearum usum venere urceorum[*](urceolorum QD.) vice, iam pridem vero etiam cadorum ad vina condenda. cortex viridi tener, deraditur nihilominus in cibis[*](cibi D1.). cibus[*](cibus del.D2D. cibos Ev.a.G.) saluber[*](salubres Ev. a. G.) ac lenis[*](lenis DGFdG. lenes EH. leuis TS. leues v.) pluribus modis, ex his tamen[*](ex his (iis S) tamen D2dTSS. existim??? D1F. existimatur G. -mant v. sed sexis Q.), qui perfici humano ventre non[*](neq; ant Q.) queant, sed non intumescant.[*](Col. XI 3, 50. X 382 sqq. Pallad. IV 9, 16.) semina, quae proxima collo[*](an proxima a collo?) fuerunt, proceras pariunt, item ab imis, sed non

comparandas supra dictis; quae in medio, rotundas[*](rotundas D2Qv. rotondas d. rumtundas D1GF. rumpun- das E.); quae in lateribus, crassas brevioresque. siccantur in umbra et, cum libeat serere, in aqua macerantur.[*](Pallad. IV 9, 16.) cibis quo Iongiores [*](crassiores d.) tenuioresque, eo[*](eo v. et ll.S. ex f.lacunam indic. J. an eo et?) gratiores, et ob id salubriores quae pendendo crevere, minimumque seminis tales habent, duritia eius in cibis gratiam terminante. eas, quae semini serventur, ante hiemem praecidi non est mos, postea fumo siccantur condendis[*](condiendis D (puncto ante posito).) hortensiorum seminibus,[*](cfr. Nicander ap. Athenaeum IX 14 p. 372 e. Geop. XII 19, 15.17.) rusticae supellectili . inventa est ratio, qua cibis quoque servarentur[*](serua- retur DF.) — eodemque modo cucumis—usque ad alios paene proventus ; et id quidem muria[*](in muria C.) fit. sed et scrobe[*](scrobeofacto D2. sacrobeofaco d.) opaco in loco harena substrato fenoque sicco operto[*](operto ego. -tis ll.S. -tos v.) ac deinde terra virides servari tradunt. sunt et silvestres in utroque genere et omnibus fere hortensiis. sed et his medica tantum natura est, quam ob rem differentur in sua[*](20, 3 et 13) volumina.

[*](Th. H. VII 4, 3. cfr. Plin. XVIII 129. Pallad. XIII 5, 3. Col. II 10, 23. Pallad. VIII 2, 2.)[*](Th. H. VII 4, 2. cfr. Athenaeus II 48 p. 56 f.) Reliqua cartilaginum naturae terra occultantur omnia. in quibus de rapis abunde dixisse poteramus[*](18, 126 sqq.) videri[*](Graeci (pro medici) P. cfr. XVIII 129.), nisi medici masculini sexus facerent in his rotunda, latiora vero et concava feminini, praestantiora suavitate et ad condiendum[*](condiendum D2Qv. -dendum r.) faciliora; saepius[*](saepius DFTQS. quae saepius rv. spissius P.cfr.XVIII 129 et Theophr.) sata transeunt in marem[*](quattuor coni.P et Dal.). iidem naporum quinque genera fecere, Corinthium, Cleonaeum, Liothasium, Boeotium et quod[*](quod et coni. Dal. et quod—dixerunt deleri voluit P.) per se viride dixerunt. ex his in amplitudinem adolescit Corinthium, nuda fere radice. solum enim hoc genus superne tendit,

non, ut cetera, in terram[*](in terra F. in tram d. inter a G.). Liothasium quidam Thracium[*](thracitum Fd. trac- G. threitum E. Threcium J.) appellant, frigorum patientissimum. ab eo[*](ab eo v. ab DF. at dD. a r.) Boeotium dulce est, rotunditate etiam brevi notabile, neque, ut Cleonaeum, praelongum. in totum quidem quorum levia[*](leuia D2D. laeuia SP. teuia D1. teui F. tenuia rH. (-iora v).) folia, ipsi quoque dulciores; quorum scabra et angulosa et horrida, amariores.[*](Col. X 419 sqq. Martial. XIII 20. cfr. Plin. XVIII 130. 131.) est praeterea genus silvestre, cuius folia sunt erucae similia. palma Romae Amiterninis datur, dein[*](datur dein dEv. om. r.) Nursinis [*](nursinis dC. (nursiis v). arsis E. Marsiis S.om. r. Marsicis D.), tertia nostratibus. cetera de satu eorum in rapis dicta sunt.

[*](18, 129)

[*](Th. H. I 6, 7. 2, 7. Diosc. II 137.) <1> Cortice et cartilagine constant raphani, multisque eorum cortex crassior etiam quam quibusdam arborum . amaritudo plurima illis est[*](illis est ego. illic et DFd. illis est et EH. hic et G. illi est et v.) pro crassitudine corticis —cetera quoque aliquando lignosa—et vis mira colligendi spiritum laxandique ructum.[*](cfr. XV 30. Diosc. I 45.) ob id cibus inliberalis , utique si proxilme olus mandatur; si vero ipse cum olivis druppis[*](druppis QS. druptis GE. drupstis D2F. drupstris D1. drustis d. drupis B.), rarior ructus fit[*](fit DFS.) minusque faetidus. Aegypto mire celebratur olei propter fertilitatem[*](fertilitatem D2Tv. -tate F. feritate D1. -tatem r.), quod e[*](de dv. a. G.) semine eius faciunt. hoc maxime cupiunt serere, si liceat, quoniam et quaestus plus quam e frumento et minus tributi est nullumque ibi[*](ibi DdTSD. om. rv.) copiosius oleum.[*](Th. H. VII 4, 4.) <2> Genera raphani Graeci fecere tria foliorum differentia: crispi atque levis et tertium silvestre. atque huic levia quidem, sed[*](quidem folia sed D2v. a. G. D.) breviora ac rotunda copiosaque ac fruticosa, sapor autem asper et medicamenti instar ad eliciendas alvos. et in prioribus tamen differentia semine[*](a semine est H. seminis est v.), quoniam aliqua peius,

aliqua admodum exiguum ferunt. haec vitia non cadunt nisi in crispa folia.[*](Col. XI 3, 16. 59.) <3> Nostri alia fecere genera: Algidense a loco, longum atque tralucidum, alterum rapi figura, quod vocant Syriacum, suavissimum fere ac tenerrimum hiemisque patiens praecipue. verum tamen[*](praecipue. uerum tamen ego. praecipuum tamen ll.v.) e[*](e ego. est ll. est quod e v. ex D.) Syria non pridem advectum apparet, quoniam apud auctores non reperitur; id autem tota hieme durat.[*](cfr. XX 22. Th. H. IX 15, 5. Diosc. II 138. Pallad. XI 11, 4. (Col. VI 17, 8. IX 4, 5. XII 9, 3). Th. H. VII 6, 2.) etiamnum unum silvestre Graeci cerain[*](cerain U 398 e Theophr. ceram dT. cherain r. cherian (-am v) Sv. agrion C e Diosc.) vocant, Pontici armon, alii leucen, nostri armoraciam[*](harmonaciam d. harman- G.) , fronde copiosius quam corpore. in omnibus autem probandis maxime spectantur caules, inmitium enim rotundiores crassioresque ac[*](crassioresque sunt ac D2SD.) longis canalibus; folia[*](an crispiora (vel hirsutiora)? cfr. Theophr.) ipsa tristiora et angulis horrida.

[*](Col. XI 3, 47. 62. Pallad. IX 5, 1. 2. Col. XI 3, 47. 18. Th. H. VII 1, 2.)<4> Seri vult raphanus terra soluta, umida. fimum odit palea contentus. frigore adeo gaudet, ut in Germania infantium puerorum magnitudinem aequet. seritur post id. Feb., ut vernus sit, iterumque circa Vulcanalia, quae satio melior. multi et Martio et Aprili serunt et Septembri. incipiente incremento confert alterna folia circumobruere, ipsos vero adcumulare, nam qui extra terram emersit, durus fit atque fungosus.[*](Th. C. V 6, 2. II 15, 6. Pallad. IX 5, 3. (Plin. XXXI 115). Th. C. II 5, 3. 16, 8. VI 10, 8. Pallad. IX 5, 2.) Aristomachus detrahi folia per hiemem iubet et, ne lacunae stagnent, accumulari; ita in aestatem[*](aestate dv. a. G. an recte?ἐν τῷ θέρειTheophr. C. V 6, 2.) grandescere. quidam prodidere, si palo adacto caverna palea insternatur sex digitorum altitudine, deinde in semen fimumque et terra congeratur, ad magnitudinem scrobis crescere. praecipue tamen salsis aluntur; itaque etiam talibus aquis rigantur[*](rigantur D2QD. frig- D1GFd. irrig- E(?)v.) et in Aegypto nitro

sparguntur, ubi sunt suavitate praecipui.[*](Celsus I 3. Diosc. 11137. Geop. XII 22, 5. 8.) in totum quoque salsugine amaritudo eorum eximitur, fiuntque coctis similes. namque et cocti dulcescunt et in naporum vicem transeunt. crudos medici suadent ad colligenda acria viscerum cum[*](dandos cum E (?) v. a. S.) sale ieiunis esse[*](ieiunis esse (= edere) ll. (v). iaiunos (ieiu- S) esse QS. dandos esse D.), atque ita vomitionibus praeparant meatum.[*](Gargil. p. 133, 8–13.) tradunt et praecordiis necessarium hunc sucum, quando φθειρίασιν[*](γteipiacin QS. pthiriasim d. hithiriasim (-sin S) D1GFS. ithiriasim (-sin E) D2E. phthisin v.) cordi intus inhaerentem non[*](expelli Q.) alio potuisse depelli conpertum sit in Aegypto, regibus corpora mortuorum ad scrutandos morbos insecantibus. atque, ut est Graeca vanitas, fertur in templo Apollinis Delphis adeo ceteris cibis praelatus raphanus, ut ex auro dicaretur[*](dicaretur dv. dedica- retur S. -catus Q. duceretur r.) , beta ex argento, rapum e[*](e ll v. ex QS.) plumbo.[*](Cic. Cato M. 16, 56. de re publ. III 28, 40. Val. Max. IV 3, 5. Geop. XII 22, 9. Th. H. IV 16, 6. C. II 18, 4. (Plin. XVII 239). Pallad. IX 5, 3.) scires non ibi genitum M'[*](M'. v. M??? Qd. M r. del.D2.). Curium[*](corium D1Fd. augurium D2.) imperatorem[*](impera- toris D2.), quem hospitum[*](hospitum dT. -itium D1GF. -tio Ev. ab hostium D2SD. Samnitium G.) legatis[*](rapa QS.) aurum repudiaturo adferentibus rapum torrentem in foco inventum annales nostri prodidere. scripsit et Moschion Graecus unum de raphano volumen. utilissimi in cibis hiberno tempore existimantur, iidemque dentibus semper inimici, quoniam adterant; ebora certe poliunt. odium is cum vite maximum, refugitque iuxta satos[*](satos GEv. ratos D1Fd. satas Q. satus D2.).

[*](Celsus II 31. Col. IX 4, 5. VI 17, 8. Pallad. III 24, 9. Col. XI 3, 35.) Lignosiora sunt reliqua in cartilaginum genere a nobis posita, mirumque omnibus[*](etiam omnibus uehementibus G.) vehementiam saporis[*](saporis Dv. -ori r.) esse[*](inesse v. a.S.). ex his pastinacae unum genus agreste[*](agreste Ddv. -tis rS.) sponte provenit[*](prouenit ll. D. prouenit staphylinos Graece dicitur v (e colum. IX 4, 5. cfr. Plin. XX 30).),

alterum Graeciae[*](graeciae dTSD. graece r. del. v.) seritur radice vel semine vere primo vel autumno, ut Hygino placet, Februario, Augusto, Septembri, Octobri, solo quam altissime refosso.[*](Th. H. IX 15, 5. 8. 20, 2.) annicula utilis esse incipit, bima utilior, gratior autumno patinisque maxime, et sic quoque virus intractabile illi est. hibiscum a pastinaca gracilitate distat, damnatum in cibis, sed medicinae utile. est et quartum genus in eadem similitudine pastinacae , quam nostri Gallicam vocant, Graeci vero daucon[*](daucon B. dau- cum DGF. claucon (gl- v) Ev. claucum d. idaucum Q.), cuius genera etiam quattuor fecere, inter medicamenta dicendum.

[*](25, 110)

[*](Col. XI 3, 35. 18.) Siser et ipsum Tiberius princeps nobilitavit flagitans omnibus annis e[*](e fH. ex QS. ae DF. a rv.) Germania. Gelduba appellatur castellum Rheno inpositum, ubi generositas praecipua, ex quo apparet frigidis locis convenire. inest longitudine nervus, qui decoctis extrahitur, amaritudinis tamen magna parte relicta, quae mulso[*](q; in mulso G.) in cibis temperata etiam in gratiam vertitur. nervus idem et pastinacae maiori, dumtaxat anniculae. siseris satus mensibus Februario, Martio, Aprili[*](Martio Aprili v. aprili martio ll.), Augusto, Septembri, Octobri.

Brevior his est[*](est om.DF.) et torosior amariorque inula per se stomacho inimicissima, eadem dulcibus mixtis saluberrima . pluribus modis austeritate victa gratiam invenit. namque et in pollinem tunditur arida liquidoque dulci temperatur, et decocta posca aut adservata vel macerata pluribus modis et tune mixta defruto aut subacta melle uvisve passis aut pinguibus caryotis[*](caryotis C. careo- dE. cario- v. cereo- DF. cerectis G.).[*](Col. XI 3, 35. Pallad. III 24, 13.) alio rursus modo cotoneis malis vel sorbis aut prunis, aliquando pipere aut thymo variata defectus praecipue stomachi excitat, inlustrata maxime Iuliae Augustae cotidiano cibo. supervacuum eius semen, quoniam oculis ex radice excisis, ut harundo,

seritur[*](autem seritur et v. a. H.), et haec autem et siser et pastinaca utroque tempore , vere et[*](et om.G.) autumno, magnis seminum intervallis, inula ne[*](nullaue v. a. H.) minus quam ternorum[*](quam ternorum GEv. quat- r.) pedum, quoniam spatiose fruticat . siser[*](siser D1FdD. siser autem Gv. si seras D2E.) transferre melius.

[*](Cato 8, 2. Celsus IV 16. Diosc. II 202. (cfr. Plin. XX 97). Th. H. VII 12, 1.) Proxima hinc[*](hic Gd. his v. a. S.) est bulborum natura, quos Cato in primis serendos praecipit[*](praecipit DFv. -cepit rG.) celebrans Megaricos. verum nobilissima est scilla, quamquam medicamini nata exacuendoque aceto. nec[*](nec uis D2dv. nec ui GF2. ne cui D1. in cui F1. in haec ui E.) ulli amplitudo maior, sicuti[*](sicuti D2F2GdD. sicut rv.) nec vis asperior. duo genera medicae[*](medice G. -cinae d. -ca C.), masculae[*](masculae ego. -le Q. -lum ll. Brot. -lus v.) albis foliis, feminae [*](femine Q. -ina GEv. a. D.) nigris. set[*](set ego. et ll. v.) tertium genus est[*](est om.QS.) cibis gratum, Epimenidu[*](epimendu E. eppymoenito Q. epi- menidium v. a. S.) vocatur, angustius[*](angustiis Q.) folio ac minus asperum[*](asperum Q. -ro ll. v.).[*](Th. H. VII (3, 4.) 13, 4. 2, 2. 12, 2.) seminis plurimum omnibus; celerius tamen proveniunt satae bulbis circa latera natis et, ut crescant, folia, quae sunt his ampla, deflexa circa obruuntur; ita sucum omnem in se trahunt capita. sponte nascuntur copiosissimae[*](copiosissimae ego. -ime ll. v. cfr. XXII 62.) in Baliaribus Ebusoque insulis ac per Hispanias. unum de eis volumen condidit Pythagoras philosophus, colligens medicas vires, quas proximo reddemus libro.[*](Th. H. VII 13, 8. Ovid. rem. am. 797. Diosc. II 200. (Athenaeus II 65 p. 64 b). Th. H. VII 13, 9. 13, 5. (VI 8, 1. Plin. XXI 64).) reliqua genera [*](20, 102 sqq.) bulborum differunt colore, magnitudine, suavitate, quippe cum quidam crudi mandantur, ut in Cherroneso Taurica. post hos in Africa nati maxime laudantur, mox Apuli. genera Graeci haec fecere: bolbinen[*](bolbinen G. bolui- FS. bului- D. bulbi- rv.) , setanion, opitiona, cyica[*](opitiona, cyica J (leucoion add. S). opythion acocisiam S. pytion cocoygiā G. pytyon (pythion d) acocoygiam (-an D2E) r. pythion, acrocorion v.),

aegilopa[*](aegilopa C. -pas S. aegilipas (eg- d. aegyl- G) DGFd. -pa S. aegy////lippa E.) , sisyrinchion[*](sisyrinchion C. (isor- v). sisorychion ll.). in hoc mirum imas eius radices crescere hieme, verno autem, cum apparuerit viola, minui ac[*](mini ac v. -nuthac D1GF. -nuta d. -nus ut hac E. -nui et D2G. (an minui has, contra ipfum deinde?).) contrahi, tunc deinde bulbum pinguescere.[*](Th. H. VII 12, 2. I 6, 6. (VII 13, 2). Diosc. II 195. 197.) est inter genera et quod in Aegypto aron vocant, scillae proximum amplitudine, foliis lapathi, caule recto duum cubitorum, baculi crassitudine, radice mollioris naturae, quae estur[*](estur fS. esetur D1F. edetur E. editur D2S. satur G. seritur d. eda- tur v.) et cruda.[*](Th. C. VI 10, 7.) effodiuntur bulbi ante ver aut deteriores illico fiunt[*](fiunt D2dQG. fidunt D1GF. findunt E. fiunt, si finduntur v.). signum maturitatis est[*](est om.E(?) v. a. D. cfr. XVIII 250. an sunt?) folia inarescentia ab imo, vetustioresque[*](uetustiores GdEv. a. D. an uiridioresque?) improbant[*](inprobantur QS.), item longos[*](longe Q. -gi S.) ac[*](ac D2QSS. et GEv. e r.) parvos[*](parui QS. -uis d.); contra rubicundis rotundioribusque laus et grandissimis. amaritudo plerisque in vertice est, media eorum dulcia. bulbos non nasci nisi e semine priores tradiderunt, sed in[*](sed in TQS. sed in in d. sed et in rv. sed et G.) Praenestinis [*](an scillae modo? cfr. § 94 init. (106).) campis sponte nascuntur[*](nascuntur om.G.) ac sine modo etiam in Remorum arvis.