Naturalis Historia

Vites iure apud priscos magnitudine quoque inter arbores numerabantur[*](nominabantur M). lovis simulacrum in urbe Populonio ex una conspicimus tot aevis incorruptum, item Massiliae pateram[*](patheram a. pathae- DF. panthe- Md). Metaponti templum Iunonis vitigineis columnis stetit. etiam nunc scalis tectum Ephesiae Dianae scanditur una[*](una e H cum Salm. (S)) vite Cypria, ut ferunt quoniam ibi ad praecipuam amplitudinem exeunt. nec est ligno ulli aeternior natura. verum [*]((19) cfr. Pl. XVII 200.) ista ex silvestribus facta crediderim; hae vites[*](mites Salm.) tonsura annua coercentur, et vis earum omnis evocatur in palmites aut deprimitur in propagines, sucique tantum gratia ex iis petitur[*](ex iis petitur ego. exisse intur D1G. exisse tur FE. exisse quantum intur a. ex his est in D2. ex his est dD. ex iis v. exire sinitur (Salm.) H. (loc. corr.)) pluribus[*](pluribus D2dv. ibus r) modis ad caeli mores solique ingenia. in Campano agro populis nubunt, maritasque conplexae atque per ramos earum procacibus bracchiis geniculato cursu scandentes cacumina aequant, in tantum sublimes, ut vindemitor[*](nindemiator va. H(D). cfr. XVIII 309. 310) auctoratus rogum ac tumulum excipiat, nulla[*](nullo va.S. cfr. vol. 1 p. 552 ad VI 1) fine crescendi, vidique[*](crescendi uidique ego. crescent (-cunt v) diuidique (uid- D) ll.v)iam[*](iam ego. cfr. IX 116. XIX 11. am DF1G. ant F2. an E. ac a. aut v. etiam D) porticus[*](por- ticus D. potius ll. v.add. uelli (aue- v) nequeunt Ev. (an totas?)), villas et domos[*](& domos uelli nequeunt. Et domos a) ambiri singularum palmitibus

ac sequacibus loris. quodque memoria[*](quodque memoria dTJ (et dist.). quoque me- ll.G. Me- moria quoque av. memoria H) dignum inter prima Valerianus quoque Cornelius existimavit, una vitis Romae in Liviae porticibus subdiales[*](subdiuales azva. C) inambulationes umbrosis pergulis opacat, eadem duodenis musti amphoris fecunda. [*]((8. 9) Col. V 7, 1. Varro I 8, 3. cfr. Pl. XVII 201. —) ulmos[*](ulmi Eaz) quidem ubique exuperant[*](exsuperant v. exube- ll), miratumque altitudinem earum Ariciae ferunt legatum regis Pyrrhi Cineam facete lusisse in austeriorem gustum vini, merito matrem eius pendere in tam alta cruce. rumpotinus[*](rumpotinus Ven. cum B2 (Brot.). rumbo- B1. rumto- DFa. ronto- v. rumtinis GE(?)) vocatur et alio nomine opulus[*](opulus (D?) S e coni. Dal. pop- ll. v) arbor Italiae Padum[*](pagum Fva. B) transgressis, cuius tabulata in orbem patula ???eplent puroque perductae[*](perducto a. prod- va.H) dracone in palmam eius inde sub rectos[*](sub rectos Brot. subr- v. in subr-C(S). subreptus ll) ramorum digitos flagella dispergunt. [*]((12) Varro I 8, 4 extr. — (16) cfr. Pl. infra 40. XVII 165. 184. —) eaedem motici hominis[*](hominis (DG?) v. -nes ll) altitudine[*](alti- tudine om.Ea) adminiculatae sudibus horrent[*](herent a), vineamque faciunt aliae[*](aliae ego (et dist.). et alia ll. -iae v. e talea (coni. S) J) inprobo reptatu[*](inprobo perticarum reptatu D2D) pampinorumque per inaniaomnia[*](per inania omnia ego. peritiam damna ll. per parietum (pa- rietum in D) damna JD. peritia domini Brot. superfluitate peritia domini amplo v. (loc. corr.)) discursu atria media conplentes . tot differentias vel sola tantum[*](tantum om.aT) Italia recipit. stat provinciarum aliquarum[*](in aliquarum Fa) per se[*](fere F1. verse F2) vitis sine ullo pedamento[*](ullo impedimento a), arcus[*](artus E(?)va.S. an recte? cfr. n. luc. p.99) sues in se colligens et brevitate crassitudinem pascens. [*]((19) cfr. Pl. XVII 186.)vetant hoc aliubi venti, ut in Africa et Narbonensis provinciae partibus, ubi[*](ubi D2D. om. rv) ecrescere ultra suos pollices[*](polices Fa) prohibitae [*](prohibiti FGa) semperque pastinatis[*](per se natis P) similes[*](similis FaD) herbarum modo vagantur per arva ac sucum terrae passim uvis bibunt, quae ob id magnitudinem infantium puerorum in interiore parte Africae exsuperant. vina non alibi[*](tristiora — alibi D2in marg. S. om. rv) tristiora, sed uva[*](uua va.S) non alibi gratior[*](gra- tiora adT) callo, unde[*](unde TS. ut inde av. inde r) possit invenisse nomen durus acinus[*](duracina G. -atinus G(?)). [*]((8) Verg. G II 102. Macrob. III 20, 7. Col. III 2, 1. —) namque genera magnitudine, colore, saporibus acini[*](acini (-na G) ll.v(S). -nis C) innumera etiamnum multiplicantur vino[*](uina D2a). hic purpureo lucent colore, illic fulgent roseo nitentque viridi; candicans enim nigerque vulgares . tument vero mammarum modo bumasti, praelongis dactyli[*](dactilis Fda) porriguntur acinis. est et[*](et om. H Brot.) illa naturae lascivia, ut praegrandibus adhaereant parvi[*](perui F2. per d. p uī a. pergulis parui va.(P)G2) comites[*](comites D2dTD. mites rS. -tes et v), suavitate certantes; leptorragas[*](leptorragas G(?)S. -oragas Ven. -orrogas DF. -orogas Eav) has vocant. [*]((11) Cato 7, 2. (Hor. sat. II 2, 121). — (14) Cato 7, 2. Col. I 6, 20. (Hor. sat. II 4, 72). — (16) Suet. Aug. 77. Verg. G II 96. Strabo IV 206. cfr. Pl. infra 67.) durant aliae per hiemes[*](hiemes (D?)TH. -mis FGd. -mem Eav), pensili concamaratae nodo[*](modo z). aliae in sua tantum continentur anima, ollis fictilibus[*](doliis fictilib; F2G) et insuper doliis[*](et — doliis om.F1) inclusae, stipatae vinaceis circumsudantibus. aliis gratiam, qui et vinis[*](uinie F. -niae G), fumus adfert, fabrilisque[*](fabrilisque (sc. fumi) Ea. -lis quae S. -lis iisque B. -lisque iis v. fabilesque DFG. fabri- D) in eo[*](in eo ego. in ea ll. S. del. v. (an in ea re?)) gloriam[*](gloriā v. -ia ll.S) praecipuam[*](praecipuam ego. -ua in ll.S. -uā in v) fornacibus Africae Tiberi [*](tibus Fa) Caesaris auctoritas fecit; ante eum Raeticis prior mensa erat uvis ex[*](uuis ex ego. et ullis (uillis D2. nullis a) ll. v. et uuis B. e (ex D) uillis JD) Veroniensium[*](ueromensium F1a. Verone- va.J. cfr. § 67. XV 48. XXXVI 48 (contra IX 75. XVIII 109)) agro. quin et patientia nomen acinis dat[*](dat ego. datur ll.v. cfr. § 22. 24. XIII 105. IV 51) passis. conduntur et[*](et a d(?)v) musto[*](muste Fa1. -tę E) uvae ipsaeque vino suo inebriantur. aliae decocto[*](decoctae Eava.S) in musto dulcescunt, aliae vero subolem novam[*](nouā av. -ua r) in ipsa matre expectant tralucidae[*](tralicidae FE. -die a. translucidae va.S), vitro, additque[*](additque D2G. adfit- (affit- a) r. affert- v) acinis eandem[*](tandem FGda) quam in doliis amphorisve duratricem illam firmitalem austeritas picis infusa pediculo. [*](cfr. Pl. XXIII 47. Martial. XIII 107. Plut. qu. conv. V 1, 676c. —)iam inventa vitis[*](uitis om.zH Brot.) per se in vino picem resipiens, Viennensem agrum nobilitans[*](nobilitas Fa)[*](dist. D) Taburrno[*](taburno D2E2D. abu- r. Aruerno v) Sotanoque[*](sota- noque ll.D. seca- v. Sequa- G2) et Helvico[*](Heluico v. ellinco ll.D. cfr. III 36. XXIII 48) generibus, non pridem haec[*](haec J. hanc ll. om. v) inlustrata atque[*](atque haec va.S) Vergili vatis aetate incognita , a cuius obitu XC aguntur anni. quid[*](qui Ea) , quod inserta[*](insertae va.S) castris[*](dist. S) summam rerum imperiumque continet[*](continet TzS. -ent ll.v) centurionum in manu vitis et opimo praemio tardos ordines ad lentas[*](laetas Lipsius. elatas coni. H. at cfr. Müller em. II p. 30 n. 1) perducit aquilas atque eiam in delictis[*](delictis v. deltis ll) poenam[*](penam F. -ne Ea) ipsam honorat ? nec non vineae[*](uinę F) oppugnationum[*](ob pugnationem FGd) dedere[*](dedere D2v. de r) rationem[*](ratione Ea). nam in medicaminibus adeo magnum obtinent locum, ut per sese vino ipso[*](uinū ipsū Ea. -na ipsa sz) remedia sint.

[*](Verg. G II 103. Col. III 2,29.30. — (19) Th. II 5, 7.)