Satires

Horace

Horace. The Works of Horace. Vol. II. Smart, Christopher, editor. Philadelphia: J. Whetham, 1836.

  1. doctores, elementa velint ut discere prima —
  2. sed tamen amoto quaeramus seria ludo:
  3. ille gravem duro terram qui vertit aratro,
  4. perfidus hic caupo, miles nautaeque, per omne
  5. audaces mare qui currunt, hac mente laborem
  6. sese ferre, senes ut in otia tuta recedant,
  7. aiunt, cum sibi sint congesta cibaria: sicut
  8. parvola—nam exemplo est—magni formica laboris
  9. ore trahit quodcumque potest atque addit acervo
  10. quem struit, haud ignara ac non incauta futuri.
  11. quae, simul inversum contristat Aquarius annum,
  12. non usquam prorepit et illis utitur ante
  13. quaesitis sapiens, cum te neque fervidus aestus
  14. demoveat lucro neque hiems, ignis mare ferrum,
  15. nil obstet tibi, dum ne sit te ditior alter.
  16. quid iuvat inmensum te argenti pondus et auri
  17. furtim defossa timidum deponere terra?
  18. quod, si conminuas, vilem redigatur ad assem?
  19. at ni id fit, quid habet pulcri constructus acervus?
  20. milia frumenti tua triverit area centum:
  21. non tuus hoc capiet venter plus ac meus: ut, si
  22. reticulum panis venalis inter onusto
  23. forte vehas umero, nihilo plus accipias quam
  24. qui nil portarit. vel dic quid referat intra
  25. naturae finis viventi, iugera centum an
  26. mille aret? ‘at suave est ex magno tollere acervo.’
  27. dum ex parvo nobis tantundem haurire relinquas,
  28. cur tua plus laudes cumeris granaria nostris?
  29. ut tibi si sit opus liquidi non amplius urna
  30. vel cyatho ac dicas ‘magno de flumine mallem
  31. quam ex hoc fonticulo tantundem sumere.’ eo fit,
  32. plenior ut siquos delectet copia iusto,
  33. cum ripa simul avolsos ferat Aufidus acer.
  34. at qui tantuli eget quanto est opus, is neque limo
  35. turbatam haurit aquam neque vitam amittit in undis.
  36. at bona pars hominum decepta cupidine falso
  37. ‘nil satis est’, inquit, ‘quia tanti quantum habeas sis’:
  38. quid facias illi? iubeas miserum esse, libenter
  39. quatenus id facit: ut quidam memoratur Athenis
  40. sordidus ac dives, populi contemnere voces
  41. sic solitus: ‘populus me sibilat, at mihi plaudo
  42. ipse domi, simul ac nummos contemplor in arca.’
  43. Tantalus a labris sitiens fugientia captat
  44. flumina — quid rides? mutato nomine de te
  45. fabula narratur: congestis undique saccis
  46. indormis inhians et tamquam parcere sacris
  47. cogeris aut pictis tamquam gaudere tabellis.
  48. nescis, quo valeat nummus, quem praebeat usum?
  49. panis ematur, holus, vini sextarius, adde
  50. quis humana sibi doleat natura negatis.
  51. an vigilare metu exanimem, noctesque diesque
  52. formidare malos fures, incendia, servos,
  53. ne te conpilent fugientes, hoc iuvat? horum
  54. semper ego optarim pauperrimus esse bonorum.
  55. at si condoluit temptatum frigore corpus
  56. aut alius casus lecto te adflixit, habes qui
  57. adsideat, fomenta paret, medicum roget, ut te
  58. suscitet ac reddat gnatis carisque propinquis?
  59. non uxor salvum te volt, non filius; omnes
  60. vicini oderunt, noti, pueri atque puellae.
  61. miraris, cum tu argento post omnia ponas,
  62. si nemo praestet, quem non merearis, amorem?
  63. at si cognatos nullo natura labore
  64. quos tibi dat, retinere velis, servareque amicos,
  65. infelix operam perdas, ut siquis asellum
  66. in campo doceat parentem currere frenis.
  67. denique sit finis quaerendi, cumque habeas plus,
  68. pauperiem metuas minus et finire laborem
  69. incipias, parto quod avebas, ne facias quod
  70. Umidius quidam; non longa est fabula: dives
  71. ut metiretur nummos, ita sordidus, ut se
  72. non umquam servo melius vestiret, ad usque
  73. supremum tempus, ne se penuria victus
  74. opprimeret, metuebat. at hunc liberta securi
  75. divisit medium, fortissima Tyndaridarum.
  76. ‘quid mi igitur suades? ut vivam Naevius aut sic
  77. ut Nomentanus?’ pergis pugnantia secum
  78. frontibus adversis conponere: non ego avarum
  79. cum veto te, fieri vappam iubeo ac nebulonem:
  80. est inter Tanain quiddam socerumque Viselli:
  81. est modus in rebus, sunt certi denique fines,
  82. quos ultra citraque nequit consistere rectum.
  83. illuc, unde abii, redeo, qui nemo, ut avarus,
  84. se probet ac potius laudet diversa sequentis,
  85. quodque aliena capella gerat distentius uber,
  86. tabescat neque se maiori pauperiorum