De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. claudicat extemplo pinnarum nisus inanis
  2. et conamen utrimque alarum proditur omne.
  3. hic ubi nixari nequeunt insistereque alis,
  4. scilicet in terram delabi pondere cogit
  5. natura, et vacuum prope iam per inane iacentes
  6. dispergunt animas per caulas corporis omnis.
  7. ---
  8. frigidior porro in puteis aestate fit umor,
  9. arescit quia terra calore et semina si qua
  10. forte vaporis habet proprie, dimittit in auras.
  11. quo magis est igitur tellus effeta calore,
  12. fit quoque frigidior qui in terrast abditus umor.
  13. frigore cum premitur porro omnis terra coitque
  14. et quasi concrescit, fit scilicet ut coeundo
  15. exprimat in puteos si quem gerit ipsa calorem.
  16. Esse apud Hammonis fanum fons luce diurna
  17. frigidus et calidus nocturno tempore fertur.
  18. hunc homines fontem nimis admirantur et acri
  19. sole putant subter terras fervescere partim,
  20. nox ubi terribili terras caligine texit.
  21. quod nimis a verast longe ratione remotum.
  22. quippe ubi sol nudum contractans corpus aquai
  23. non quierit calidum supera de reddere parte,
  24. cum superum lumen tanto fervore fruatur,
  25. qui queat hic supter tam crasso corpore terram
  26. perquoquere umorem et calido focilare vapore?
  27. praesertim cum vix possit per saepta domorum
  28. insinuare suum radiis ardentibus aestum.
  29. quae ratiost igitur? ni mirum terra magis quod
  30. rara tenet circum fontem quam cetera tellus
  31. multaque sunt ignis prope semina corpus aquai.
  32. hoc ubi roriferis terram nox obruit undis,
  33. extemplo penitus frigescit terra coitque.
  34. hac ratione fit ut, tam quam compressa manu sit,
  35. exprimat in fontem quae semina cumque habet ignis,
  36. quae calidum faciunt laticis tactum atque vaporem.
  37. inde ubi sol radiis terram dimovit obortus
  38. et rare fecit calido miscente vapore,
  39. rursus in antiquas redeunt primordia sedes
  40. ignis et in terram cedit calor omnis aquai.
  41. frigidus hanc ob rem fit fons in luce diurna.
  42. praeterea solis radiis iactatur aquai
  43. umor et in lucem tremulo rarescit ab aestu;
  44. propterea fit uti quae semina cumque habet ignis
  45. dimittat; quasi saepe gelum, quod continet in se,
  46. mittit et exsolvit glaciem nodosque relaxat.
  47. Frigidus est etiam fons, supra quem sita saepe
  48. stuppa iacit flammam concepto protinus igni,
  49. taedaque consimili ratione accensa per undas
  50. conlucet, quo cumque natans impellitur auris.
  51. ni mirum quia sunt in aqua permulta vaporis
  52. semina de terraque necessest funditus ipsa
  53. ignis corpora per totum consurgere fontem
  54. et simul exspirare foras exireque in auras,
  55. non ita multa tamen, calidus queat ut fieri fons;
  56. praeterea dispersa foras erumpere cogit
  57. vis per aquam subito sursumque ea conciliari.
  58. quod genus endo marist Aradi fons, dulcis aquai
  59. qui scatit et salsas circum se dimovet undas;
  60. et multis aliis praebet regionibus aequor
  61. utilitatem opportunam sitientibus nautis,
  62. quod dulcis inter salsas intervomit undas.
  63. sic igitur per eum possunt erumpere fontem
  64. et scatere illa foras; in stuppam semina quae cum
  65. conveniunt aut in taedai corpore adhaerent,
  66. ardescunt facile extemplo, quia multa quoque in se
  67. semina habent ignis stuppae taedaeque tenentes.
  68. nonne vides etiam, nocturna ad lumina linum
  69. nuper ubi extinctum admoveas, accendier ante
  70. quam tetigit flammam, taedamque pari ratione?
  71. multaque praeterea prius ipso tacta vapore
  72. eminus ardescunt quam comminus imbuat ignis.
  73. hoc igitur fieri quoque in illo fonte putandumst.
  74. Quod super est, agere incipiam quo foedere fiat
  75. naturae, lapis hic ut ferrum ducere possit,
  76. quem Magneta vocant patrio de nomine Grai,
  77. Magnetum quia sit patriis in finibus ortus.
  78. hunc homines lapidem mirantur; quippe catenam
  79. saepe ex anellis reddit pendentibus ex se.
  80. quinque etenim licet inter dum pluresque videre
  81. ordine demisso levibus iactarier auris,
  82. unus ubi ex uno dependet supter adhaerens
  83. ex alioque alius lapidis vim vinclaque noscit;
  84. usque adeo permananter vis pervalet eius.
  85. Hoc genus in rebus firmandumst multa prius quam
  86. ipsius rei rationem reddere possis,
  87. et nimium longis ambagibus est adeundum;
  88. quo magis attentas auris animumque reposco.
  89. Principio omnibus ab rebus, quas cumque videmus,
  90. perpetuo fluere ac mitti spargique necessest
  91. corpora quae feriant oculos visumque lacessant.
  92. perpetuoque fluunt certis ab rebus odores;
  93. frigus ut a fluviis, calor a sole, aestus ab undis
  94. aequoris, exesor moerorum, litora propter;
  95. nec varii cessant sonitus manare per auras;
  96. denique in os salsi venit umor saepe saporis,
  97. cum mare versamur propter, dilutaque contra
  98. cum tuimur misceri absinthia, tangit amaror.
  99. usque adeo omnibus ab rebus res quaeque fluenter
  100. fertur et in cunctas dimittitur undique partis
  101. nec mora nec requies interdatur ulla fluendi,
  102. perpetuo quoniam sentimus et omnia semper
  103. cernere odorari licet et sentire sonare.
  104. Nunc omnis repetam quam raro corpore sint res
  105. commemorare; quod in primo quoque carmine claret.
  106. quippe etenim, quamquam multas hoc pertinet ad res
  107. noscere, cum primis hanc ad rem protinus ipsam,
  108. qua de disserere adgredior, firmare necessest
  109. nil esse in promptu nisi mixtum corpus inani.
  110. principio fit ut in speluncis saxa superna
  111. sudent umore et guttis manantibus stillent.
  112. manat item nobis e toto corpore sudor,
  113. crescit barba pilique per omnia membra, per artus.
  114. diditur in venas cibus omnis, auget alitque
  115. corporis extremas quoque partis unguiculosque.
  116. frigus item transire per aes calidumque vaporem
  117. sentimus, sentimus item transire per aurum
  118. atque per argentum, cum pocula plena tenemus.
  119. denique per dissaepta domorum saxea voces
  120. pervolitant, permanat odor frigusque vaposque
  121. ignis, qui ferri quoque vim penetrare ,
  122. denique qua circum caeli lorica ,
  123. morbida visque simul, cum extrinsecus insinuatur;
  124. et tempestate in terra caeloque coorta
  125. in caelum terrasque remotae iure facessunt;
  126. quandoquidem nihil est nisi raro corpore nexum.
  127. Huc accedit uti non omnia, quae iaciuntur
  128. corpora cumque ab rebus, eodem praedita sensu
  129. atque eodem pacto rebus sint omnibus apta.
  130. principio terram sol excoquit et facit are,
  131. at glaciem dissolvit et altis montibus altas
  132. extructasque nives radiis tabescere cogit;
  133. denique cera lique fit in eius posta vapore.
  134. ignis item liquidum facit aes aurumque resolvit,
  135. at coria et carnem trahit et conducit in unum.
  136. umor aquae porro ferrum condurat ab igni,
  137. at coria et carnem mollit durata calore.
  138. barbigeras oleaster eo iuvat usque capellas,
  139. effluat ambrosias quasi vero et nectare tinctus;
  140. qua nihil est homini quod amarius fronde acida extet.
  141. denique amaracinum fugitat sus et timet omne
  142. unguentum; nam saetigeris subus acre venenumst;
  143. quod nos inter dum tam quam recreare videtur.
  144. at contra nobis caenum taeterrima cum sit
  145. spurcities, eadem subus haec iucunda videtur,
  146. insatiabiliter toti ut volvantur ibidem.
  147. Hoc etiam super est, ipsa quam dicere de re
  148. adgredior, quod dicendum prius esse videtur.
  149. multa foramina cum variis sint reddita rebus,
  150. dissimili inter se natura praedita debent
  151. esse et habere suam naturam quaeque viasque.
  152. quippe etenim varii sensus animantibus insunt,