De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. optundi? cur ipse sinit neque parcit in hostis?
  2. denique cur numquam caelo iacit undique puro
  3. Iuppiter in terras fulmen sonitusque profundit?
  4. an simul ac nubes successere, ipse in eas tum
  5. descendit, prope ut hinc teli determinet ictus?
  6. in mare qua porro mittit ratione? quid undas
  7. arguit et liquidam molem camposque natantis?
  8. praeterea si vult caveamus fulminis ictum,
  9. cur dubitat facere ut possimus cernere missum?
  10. si nec opinantis autem volt opprimere igni,
  11. cur tonat ex illa parte, ut vitare queamus,
  12. cur tenebras ante et fremitus et murmura concit?
  13. et simul in multas partis qui credere possis
  14. mittere? an hoc ausis numquam contendere factum,
  15. ut fierent ictus uno sub tempore plures?
  16. at saepest numero factum fierique necessest,
  17. ut pluere in multis regionibus et cadere imbris,
  18. fulmina sic uno fieri sub tempore multa.
  19. postremo cur sancta deum delubra suasque
  20. discutit infesto praeclaras fulmine sedes
  21. et bene facta deum frangit simulacra suisque
  22. demit imaginibus violento volnere honorem?
  23. altaque cur plerumque petit loca plurimaque eius
  24. montibus in summis vestigia cernimus ignis?
  25. Quod super est, facilest ex his cognoscere rebus,
  26. presteras Graii quos ab re nominitarunt,
  27. in mare qua missi veniant ratione superne.
  28. nam fit ut inter dum tam quam demissa columna
  29. in mare de caelo descendat, quam freta circum
  30. fervescunt graviter spirantibus incita flabris,
  31. et quae cumque in eo tum sint deprensa tumultu
  32. navigia in summum veniant vexata periclum.
  33. hoc fit ubi inter dum non quit vis incita venti
  34. rumpere quam coepit nubem, sed deprimit, ut sit
  35. in mare de caelo tam quam demissa columna,
  36. paulatim, quasi quid pugno bracchique superne
  37. coniectu trudatur et extendatur in undas;
  38. quam cum discidit, hinc prorumpitur in mare venti
  39. vis et fervorem mirum concinnat in undis;
  40. versabundus enim turbo descendit et illam
  41. deducit pariter lento cum corpore nubem;
  42. quam simul ac gravidam detrusit ad aequora ponti,
  43. ille in aquam subito totum se inmittit et omne
  44. excitat ingenti sonitu mare fervere cogens.
  45. Fit quoque ut involvat venti se nubibus ipse
  46. vertex conradens ex semina nubis
  47. et quasi demissum caelo prestera imitetur;
  48. hic ubi se in terras demisit dissoluitque,
  49. turbinis immanem vim provomit atque procellae.
  50. sed quia fit raro omnino montisque necessest
  51. officere in terris, apparet crebrius idem
  52. prospectu maris in magno caeloque patenti.
  53. Nubila concrescunt, ubi corpora multa volando
  54. hoc super in caeli spatio coiere repente
  55. asperiora, modis quae possint indupedita
  56. exiguis tamen inter se compressa teneri.
  57. haec faciunt primum parvas consistere nubes;
  58. inde ea comprendunt inter se conque gregantur
  59. et coniungendo crescunt ventisque feruntur
  60. usque adeo donec tempestas saeva coortast.
  61. Fit quoque uti montis vicina cacumina caelo
  62. quam sint quoque magis, tanto magis edita fument
  63. adsidue fulvae nubis caligine crassa
  64. propterea quia, cum consistunt nubila primum,
  65. ante videre oculi quam possint tenvia, venti
  66. portantes cogunt ad summa cacumina montis;
  67. hic demum fit uti turba maiore coorta
  68. et condensa queant apparere et simul ipso
  69. vertice de montis videantur surgere in aethram.
  70. nam loca declarat sursum ventosa patere
  71. res ipsa et sensus, montis cum ascendimus altos.
  72. Praeterea permulta mari quoque tollere toto
  73. corpora naturam declarant litore vestis
  74. suspensae, cum concipiunt umoris adhaesum.
  75. quo magis ad nubis augendas multa videntur
  76. posse quoque e salso consurgere momine ponti;
  77. nam ratio consanguineast umoribus omnis.
  78. Praeterea fluviis ex omnibus et simul ipsa
  79. surgere de terra nebulas aestumque videmus,
  80. quae vel ut halitus hinc ita sursum expressa feruntur
  81. suffunduntque sua caelum caligine et altas
  82. sufficiunt nubis paulatim conveniundo;
  83. urget enim quoque signiferi super aetheris aestus
  84. et quasi densendo subtexit caerula nimbis.
  85. Fit quoque ut hunc veniant in caelum extrinsecus illa
  86. corpora quae faciunt nubis nimbosque volantis;
  87. innumerabilem enim numerum summamque profundi
  88. esse infinitam docui, quantaque volarent
  89. corpora mobilitate ostendi quamque repente
  90. immemorabile per spatium transire solerent.
  91. haut igitur mirumst, si parvo tempore saepe
  92. tam magnis ventis tempestas atque tenebrae
  93. coperiant maria ac terras inpensa superne,
  94. undique quandoquidem per caulas aetheris omnis
  95. et quasi per magni circum spiracula mundi
  96. exitus introitusque elementis redditus extat.
  97. Nunc age, quo pacto pluvius concrescat in altis
  98. nubibus umor et in terras demissus ut imber
  99. decidat, expediam. primum iam semina aquai
  100. multa simul vincam consurgere nubibus ipsis
  101. omnibus ex rebus pariterque ita crescere utrumque
  102. et nubis et aquam, quae cumque in nubibus extat,
  103. ut pariter nobis corpus cum sanguine crescit,
  104. sudor item atque umor qui cumque est denique membris.
  105. concipiunt etiam multum quoque saepe marinum
  106. umorem, vel uti pendentia vellera lanae,
  107. cum supera magnum mare venti nubila portant.
  108. consimili ratione ex omnibus amnibus umor
  109. tollitur in nubis. quo cum bene semina aquarum
  110. multa modis multis convenere undique adaucta,
  111. confertae nubes umorem mittere certant
  112. dupliciter; nam vis venti contrudit et ipsa
  113. copia nimborum turba maiore coacta
  114. urget et e supero premit ac facit effluere imbris.
  115. praeterea cum rarescunt quoque nubila ventis
  116. aut dissolvuntur solis super icta calore,
  117. mittunt umorem pluvium stillantque, quasi igni
  118. cera super calido tabescens multa liquescat.
  119. sed vehemens imber fit, ubi vehementer utraque
  120. nubila vi cumulata premuntur et impete venti.
  121. at retinere diu pluviae longumque morari
  122. consuerunt, ubi multa cientur semina aquarum
  123. atque aliis aliae nubes nimbique rigantes
  124. insuper atque omni vulgo de parte feruntur,
  125. terraque cum fumans umorem tota redhalat.
  126. hic ubi sol radiis tempestatem inter opacam
  127. adversa fulsit nimborum aspargine contra,
  128. tum color in nigris existit nubibus arqui.
  129. Cetera quae sursum crescunt sursumque creantur,
  130. et quae concrescunt in nubibus, omnia, prorsum
  131. omnia, nix venti grando gelidaeque pruinae
  132. et vis magna geli, magnum duramen aquarum,
  133. et mora quae fluvios passim refrenat aventis,
  134. perfacilest tamen haec reperire animoque videre,
  135. omnia quo pacto fiant quareve creentur,
  136. cum bene cognoris elementis reddita quae sint.
  137. Nunc age, quae ratio terrai motibus extet
  138. percipe. et in primis terram fac ut esse rearis
  139. supter item ut supera ventosis undique plenam
  140. speluncis multosque lacus multasque lucunas
  141. in gremio gerere et rupes deruptaque saxa;
  142. multaque sub tergo terrai flumina tecta
  143. volvere vi fluctus summersos caeca putandumst;
  144. undique enim similem esse sui res postulat ipsa.
  145. his igitur rebus subiunctis suppositisque
  146. terra superne tremit magnis concussa ruinis,
  147. subter ubi ingentis speluncas subruit aetas;
  148. quippe cadunt toti montes magnoque repente
  149. concussu late disserpunt inde tremores.
  150. et merito, quoniam plaustris concussa tremescunt
  151. tecta viam propter non magno pondere tota,
  152. nec minus exultant, si quidvis cumque viai
  153. ferratos utrimque rotarum succutit orbes.
  154. Fit quoque, ubi in magnas aquae vastasque lucunas
  155. gleba vetustate e terra provolvitur ingens,
  156. ut iactetur aquae fluctu quoque terra vacillans;
  157. ut vas inter aquas non quit constare, nisi umor
  158. destitit in dubio fluctu iactarier intus.
  159. Praeterea ventus cum per loca subcava terrae
  160. collectus parte ex una procumbit et urget
  161. obnixus magnis speluncas viribus altas,
  162. incumbit tellus quo venti prona premit vis.
  163. tum supera terram quae sunt extructa domorum
  164. ad caelumque magis quanto sunt edita quaeque,
  165. inclinata minent in eandem prodita partem
  166. protractaeque trabes inpendent ire paratae.
  167. et metuunt magni naturam credere mundi
  168. exitiale aliquod tempus clademque manere,
  169. cum videant tantam terrarum incumbere molem!
  170. quod nisi respirent venti, vis nulla refrenet
  171. res neque ab exitio possit reprehendere euntis;
  172. nunc quia respirant alternis inque gravescunt
  173. et quasi collecti redeunt ceduntque repulsi,
  174. saepius hanc ob rem minitatur terra ruinas
  175. quam facit; inclinatur enim retroque recellit
  176. et recipit prolapsa suas in pondere sedes.
  177. hac igitur ratione vacillant omnia tecta,
  178. summa magis mediis, media imis, ima perhilum.
  179. Est haec eiusdem quoque magni causa tremoris.
  180. ventus ubi atque animae subito vis maxima quaedam
  181. aut extrinsecus aut ipsa tellure coorta
  182. in loca se cava terrai coniecit ibique
  183. speluncas inter magnas fremit ante tumultu
  184. versabundaQUE portatur, post incita cum vis
  185. exagitata foras erumpitur et simul altam
  186. diffindens terram magnum concinnat hiatum.
  187. in Syria Sidone quod accidit et fuit Aegi
  188. in Peloponneso, quas exitus hic animai
  189. disturbat urbes et terrae motus obortus.
  190. multaque praeterea ceciderunt moenia magnis
  191. motibus in terris et multae per mare pessum
  192. subsedere suis pariter cum civibus urbes.
  193. quod nisi prorumpit, tamen impetus ipse animai
  194. et fera vis venti per crebra foramina terrae
  195. dispertitur ut horror et incutit inde tremorem;
  196. frigus uti nostros penitus cum venit in artus,
  197. concutit invitos cogens tremere atque movere.
  198. ancipiti trepidant igitur terrore per urbis,
  199. tecta superne timent, metuunt inferne cavernas
  200. terrai ne dissoluat natura repente,
  201. neu distracta suum late dispandat hiatum
  202. idque suis confusa velit complere ruinis.
  203. proinde licet quamvis caelum terramque reantur
  204. incorrupta fore aeternae mandata saluti:
  205. et tamen inter dum praesens vis ipsa pericli
  206. subdit et hunc stimulum quadam de parte timoris,
  207. ne pedibus raptim tellus subtracta feratur
  208. in barathrum rerumque sequatur prodita summa
  209. funditus et fiat mundi confusa ruina.
  210. ---
  211. Principio mare mirantur non reddere maius
  212. naturam, quo sit tantus decursus aquarum,
  213. omnia quo veniant ex omni flumina parte.
  214. adde vagos imbris tempestatesque volantes,
  215. omnia quae maria ac terras sparguntque rigantque;
  216. adde suos fontis; tamen ad maris omnia summam
  217. guttai vix instar erunt unius adaugmen;
  218. quo minus est mirum mare non augescere magnum.
  219. Praeterea magnam sol partem detrahit aestu.
  220. quippe videmus enim vestis umore madentis
  221. exsiccare suis radiis ardentibus solem;
  222. at pelage multa et late substrata videmus.
  223. proinde licet quamvis ex uno quoque loco sol
  224. umoris parvam delibet ab aequore partem,
  225. largiter in tanto spatio tamen auferet undis.
  226. Tum porro venti quoque magnam tollere partem
  227. umoris possunt verrentes aequora, ventis
  228. una nocte vias quoniam persaepe videmus
  229. siccari mollisque luti concrescere crustas.
  230. Praeterea docui multum quoque tollere nubes
  231. umorem magno conceptum ex aequore ponti
  232. et passim toto terrarum spargere in orbi,
  233. cum pluit in terris et venti nubila portant.
  234. Postremo quoniam raro cum corpore tellus
  235. est et coniunctast oras maris undique cingens,
  236. debet, ut in mare de terris venit umor aquai,
  237. in terras itidem manare ex aequore salso;
  238. percolatur enim virus retroque remanat
  239. materies umoris et ad caput amnibus omnis
  240. confluit, inde super terras redit agmine dulci
  241. qua via secta semel liquido pede detulit undas.
  242. Nunc ratio quae sit, per fauces montis ut Aetnae
  243. expirent ignes inter dum turbine tanto,
  244. expediam; neque enim mediocri clade coorta
  245. flammae tempestas Siculum dominata per agros
  246. finitimis ad se convertit gentibus ora,
  247. fumida cum caeli scintillare omnia templa
  248. cernentes pavida complebant pectora cura,
  249. quid moliretur rerum natura novarum.
  250. Hisce tibi in rebus latest alteque videndum
  251. et longe cunctas in partis dispiciendum,
  252. ut reminiscaris summam rerum esse profundam
  253. et videas caelum summai totius unum
  254. quam sit parvula pars et quam multesima constet
  255. nec tota pars, homo terrai quota totius unus.
  256. quod bene propositum si plane contueare
  257. ac videas plane, mirari multa relinquas.
  258. numquis enim nostrum miratur, siquis in artus
  259. accepit calido febrim fervore coortam
  260. aut alium quemvis morbi per membra dolorem?
  261. opturgescit enim subito pes, arripit acer
  262. saepe dolor dentes, oculos invadit in ipsos,
  263. existit sacer ignis et urit corpore serpens
  264. quam cumque arripuit partem repitque per artus,
  265. ni mirum quia sunt multarum semina rerum
  266. et satis haec tellus morbi caelumque mali fert,
  267. unde queat vis immensi procrescere morbi.
  268. sic igitur toti caelo terraeque putandumst
  269. ex infinito satis omnia suppeditare,
  270. unde repente queat tellus concussa moveri
  271. perque mare ac terras rapidus percurrere turbo,
  272. ignis abundare Aetnaeus, flammescere caelum;
  273. id quoque enim fit et ardescunt caelestia templa
  274. et tempestates pluviae graviore coortu
  275. sunt, ubi forte ita se tetulerunt semina aquarum.
  276. 'at nimis est ingens incendi turbidus ardor.'
  277. scilicet et fluvius qui visus maximus ei,
  278. qui non ante aliquem maiorem vidit, et ingens
  279. arbor homoque videtur et omnia de genere omni
  280. maxima quae vidit quisque, haec ingentia fingit,
  281. cum tamen omnia cum caelo terraque marique
  282. nil sint ad summam summai totius omnem.
  283. Nunc tamen illa modis quibus inritata repente
  284. flamma foras vastis Aetnae fornacibus efflet,
  285. expediam. primum totius subcava montis
  286. est natura fere silicum suffulta cavernis.
  287. omnibus est porro in speluncis ventus et .
  288. ventus enim fit, ubi est agitando percitus .
  289. hic ubi percaluit cale fecitque omnia circum
  290. saxa furens, qua contingit, terramque et ab ollis
  291. excussit calidum flammis velocibus ignem,
  292. tollit se ac rectis ita faucibus eicit alte.
  293. fert itaque ardorem longe longeque favillam
  294. differt et crassa volvit caligine fumum
  295. extruditque simul mirando pondere saxa;
  296. ne dubites quin haec animai turbida sit vis.
  297. praeterea magna ex parti mare montis ad eius