De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. corporibus rerum inciderunt, qua texta tenentur.
  2. dissoluit porro facile aes aurumque repente
  3. conferve facit, e parvis quia facta minute
  4. corporibus vis est et levibus ex elementis,
  5. quae facile insinuantur et insinuata repente
  6. dissoluont nodos omnis et vincla relaxant.
  7. Autumnoque magis stellis fulgentibus alta
  8. concutitur caeli domus undique totaque tellus,
  9. et cum tempora se veris florentia pandunt.
  10. frigore enim desunt ignes ventique calore
  11. deficiunt neque sunt tam denso corpore nubes.
  12. interutrasque igitur cum caeli tempora constant,
  13. tum variae causae concurrunt fulminis omnes.
  14. nam fretus ipse anni permiscet frigus ad aestum.
  15. quorum utrumque opus est fabricanda ad fulmina nubi,
  16. ut discordia sit rerum magnoque tumultu
  17. ignibus et ventis furibundus fluctuet .
  18. prima caloris enim pars est postrema rigoris;
  19. tempus id est vernum; quare pugnare necessest
  20. dissimilis res inter se turbareque mixtas.
  21. et calor extremus primo cum frigore mixtus
  22. volvitur, autumni quod fertur nomine tempus,
  23. hic quoque confligunt hiemes aestatibus acres.
  24. propterea freta sunt haec anni nominitanda,
  25. nec mirumst, in eo si tempore plurima fiunt
  26. fulmina tempestasque cietur turbida caelo,
  27. ancipiti quoniam bello turbatur utrimque,
  28. hinc flammis, illinc ventis umoreque mixto.
  29. Hoc est igniferi naturam fulminis ipsam
  30. perspicere et qua vi faciat rem quamque videre,
  31. non Tyrrhena retro volventem carmina frustra
  32. indicia occultae divum perquirere mentis,
  33. unde volans ignis pervenerit aut in utram se
  34. verterit hinc partim, quo pacto per loca saepta
  35. insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se,
  36. quidve nocere queat de caelo fulminis ictus.
  37. quod si Iuppiter atque alii fulgentia divi
  38. terrifico quatiunt sonitu caelestia templa
  39. et iaciunt ignem quo cuiquest cumque voluntas,
  40. cur quibus incautum scelus aversabile cumquest
  41. non faciunt icti flammas ut fulguris halent
  42. pectore perfixo, documen mortalibus acre,
  43. et potius nulla sibi turpi conscius in re
  44. volvitur in flammis innoxius inque peditur
  45. turbine caelesti subito correptus et igni?
  46. cur etiam loca sola petunt frustraque laborant?
  47. an tum bracchia consuescunt firmantque lacertos?
  48. in terraque patris cur telum perpetiuntur
  49. optundi? cur ipse sinit neque parcit in hostis?
  50. denique cur numquam caelo iacit undique puro
  51. Iuppiter in terras fulmen sonitusque profundit?
  52. an simul ac nubes successere, ipse in eas tum
  53. descendit, prope ut hinc teli determinet ictus?
  54. in mare qua porro mittit ratione? quid undas
  55. arguit et liquidam molem camposque natantis?
  56. praeterea si vult caveamus fulminis ictum,
  57. cur dubitat facere ut possimus cernere missum?
  58. si nec opinantis autem volt opprimere igni,
  59. cur tonat ex illa parte, ut vitare queamus,
  60. cur tenebras ante et fremitus et murmura concit?
  61. et simul in multas partis qui credere possis
  62. mittere? an hoc ausis numquam contendere factum,
  63. ut fierent ictus uno sub tempore plures?
  64. at saepest numero factum fierique necessest,
  65. ut pluere in multis regionibus et cadere imbris,
  66. fulmina sic uno fieri sub tempore multa.
  67. postremo cur sancta deum delubra suasque
  68. discutit infesto praeclaras fulmine sedes
  69. et bene facta deum frangit simulacra suisque
  70. demit imaginibus violento volnere honorem?
  71. altaque cur plerumque petit loca plurimaque eius
  72. montibus in summis vestigia cernimus ignis?
  73. Quod super est, facilest ex his cognoscere rebus,
  74. presteras Graii quos ab re nominitarunt,
  75. in mare qua missi veniant ratione superne.
  76. nam fit ut inter dum tam quam demissa columna
  77. in mare de caelo descendat, quam freta circum
  78. fervescunt graviter spirantibus incita flabris,
  79. et quae cumque in eo tum sint deprensa tumultu
  80. navigia in summum veniant vexata periclum.
  81. hoc fit ubi inter dum non quit vis incita venti
  82. rumpere quam coepit nubem, sed deprimit, ut sit
  83. in mare de caelo tam quam demissa columna,
  84. paulatim, quasi quid pugno bracchique superne
  85. coniectu trudatur et extendatur in undas;
  86. quam cum discidit, hinc prorumpitur in mare venti
  87. vis et fervorem mirum concinnat in undis;
  88. versabundus enim turbo descendit et illam
  89. deducit pariter lento cum corpore nubem;
  90. quam simul ac gravidam detrusit ad aequora ponti,
  91. ille in aquam subito totum se inmittit et omne
  92. excitat ingenti sonitu mare fervere cogens.
  93. Fit quoque ut involvat venti se nubibus ipse
  94. vertex conradens ex semina nubis
  95. et quasi demissum caelo prestera imitetur;
  96. hic ubi se in terras demisit dissoluitque,
  97. turbinis immanem vim provomit atque procellae.
  98. sed quia fit raro omnino montisque necessest
  99. officere in terris, apparet crebrius idem
  100. prospectu maris in magno caeloque patenti.
  101. Nubila concrescunt, ubi corpora multa volando
  102. hoc super in caeli spatio coiere repente
  103. asperiora, modis quae possint indupedita
  104. exiguis tamen inter se compressa teneri.
  105. haec faciunt primum parvas consistere nubes;
  106. inde ea comprendunt inter se conque gregantur
  107. et coniungendo crescunt ventisque feruntur
  108. usque adeo donec tempestas saeva coortast.
  109. Fit quoque uti montis vicina cacumina caelo
  110. quam sint quoque magis, tanto magis edita fument
  111. adsidue fulvae nubis caligine crassa
  112. propterea quia, cum consistunt nubila primum,
  113. ante videre oculi quam possint tenvia, venti
  114. portantes cogunt ad summa cacumina montis;
  115. hic demum fit uti turba maiore coorta
  116. et condensa queant apparere et simul ipso
  117. vertice de montis videantur surgere in aethram.
  118. nam loca declarat sursum ventosa patere
  119. res ipsa et sensus, montis cum ascendimus altos.
  120. Praeterea permulta mari quoque tollere toto
  121. corpora naturam declarant litore vestis
  122. suspensae, cum concipiunt umoris adhaesum.
  123. quo magis ad nubis augendas multa videntur
  124. posse quoque e salso consurgere momine ponti;
  125. nam ratio consanguineast umoribus omnis.
  126. Praeterea fluviis ex omnibus et simul ipsa
  127. surgere de terra nebulas aestumque videmus,
  128. quae vel ut halitus hinc ita sursum expressa feruntur
  129. suffunduntque sua caelum caligine et altas
  130. sufficiunt nubis paulatim conveniundo;
  131. urget enim quoque signiferi super aetheris aestus
  132. et quasi densendo subtexit caerula nimbis.
  133. Fit quoque ut hunc veniant in caelum extrinsecus illa
  134. corpora quae faciunt nubis nimbosque volantis;
  135. innumerabilem enim numerum summamque profundi
  136. esse infinitam docui, quantaque volarent
  137. corpora mobilitate ostendi quamque repente
  138. immemorabile per spatium transire solerent.
  139. haut igitur mirumst, si parvo tempore saepe
  140. tam magnis ventis tempestas atque tenebrae
  141. coperiant maria ac terras inpensa superne,
  142. undique quandoquidem per caulas aetheris omnis
  143. et quasi per magni circum spiracula mundi
  144. exitus introitusque elementis redditus extat.
  145. Nunc age, quo pacto pluvius concrescat in altis
  146. nubibus umor et in terras demissus ut imber
  147. decidat, expediam. primum iam semina aquai
  148. multa simul vincam consurgere nubibus ipsis
  149. omnibus ex rebus pariterque ita crescere utrumque
  150. et nubis et aquam, quae cumque in nubibus extat,
  151. ut pariter nobis corpus cum sanguine crescit,
  152. sudor item atque umor qui cumque est denique membris.
  153. concipiunt etiam multum quoque saepe marinum
  154. umorem, vel uti pendentia vellera lanae,
  155. cum supera magnum mare venti nubila portant.
  156. consimili ratione ex omnibus amnibus umor
  157. tollitur in nubis. quo cum bene semina aquarum
  158. multa modis multis convenere undique adaucta,
  159. confertae nubes umorem mittere certant
  160. dupliciter; nam vis venti contrudit et ipsa
  161. copia nimborum turba maiore coacta
  162. urget et e supero premit ac facit effluere imbris.
  163. praeterea cum rarescunt quoque nubila ventis
  164. aut dissolvuntur solis super icta calore,
  165. mittunt umorem pluvium stillantque, quasi igni
  166. cera super calido tabescens multa liquescat.
  167. sed vehemens imber fit, ubi vehementer utraque
  168. nubila vi cumulata premuntur et impete venti.
  169. at retinere diu pluviae longumque morari
  170. consuerunt, ubi multa cientur semina aquarum
  171. atque aliis aliae nubes nimbique rigantes
  172. insuper atque omni vulgo de parte feruntur,
  173. terraque cum fumans umorem tota redhalat.
  174. hic ubi sol radiis tempestatem inter opacam
  175. adversa fulsit nimborum aspargine contra,
  176. tum color in nigris existit nubibus arqui.
  177. Cetera quae sursum crescunt sursumque creantur,
  178. et quae concrescunt in nubibus, omnia, prorsum
  179. omnia, nix venti grando gelidaeque pruinae
  180. et vis magna geli, magnum duramen aquarum,
  181. et mora quae fluvios passim refrenat aventis,
  182. perfacilest tamen haec reperire animoque videre,
  183. omnia quo pacto fiant quareve creentur,
  184. cum bene cognoris elementis reddita quae sint.
  185. Nunc age, quae ratio terrai motibus extet
  186. percipe. et in primis terram fac ut esse rearis
  187. supter item ut supera ventosis undique plenam
  188. speluncis multosque lacus multasque lucunas
  189. in gremio gerere et rupes deruptaque saxa;
  190. multaque sub tergo terrai flumina tecta
  191. volvere vi fluctus summersos caeca putandumst;
  192. undique enim similem esse sui res postulat ipsa.
  193. his igitur rebus subiunctis suppositisque
  194. terra superne tremit magnis concussa ruinis,
  195. subter ubi ingentis speluncas subruit aetas;
  196. quippe cadunt toti montes magnoque repente
  197. concussu late disserpunt inde tremores.
  198. et merito, quoniam plaustris concussa tremescunt
  199. tecta viam propter non magno pondere tota,
  200. nec minus exultant, si quidvis cumque viai
  201. ferratos utrimque rotarum succutit orbes.
  202. Fit quoque, ubi in magnas aquae vastasque lucunas
  203. gleba vetustate e terra provolvitur ingens,
  204. ut iactetur aquae fluctu quoque terra vacillans;
  205. ut vas inter aquas non quit constare, nisi umor
  206. destitit in dubio fluctu iactarier intus.
  207. Praeterea ventus cum per loca subcava terrae
  208. collectus parte ex una procumbit et urget
  209. obnixus magnis speluncas viribus altas,
  210. incumbit tellus quo venti prona premit vis.
  211. tum supera terram quae sunt extructa domorum
  212. ad caelumque magis quanto sunt edita quaeque,
  213. inclinata minent in eandem prodita partem
  214. protractaeque trabes inpendent ire paratae.
  215. et metuunt magni naturam credere mundi
  216. exitiale aliquod tempus clademque manere,
  217. cum videant tantam terrarum incumbere molem!
  218. quod nisi respirent venti, vis nulla refrenet
  219. res neque ab exitio possit reprehendere euntis;
  220. nunc quia respirant alternis inque gravescunt
  221. et quasi collecti redeunt ceduntque repulsi,
  222. saepius hanc ob rem minitatur terra ruinas
  223. quam facit; inclinatur enim retroque recellit
  224. et recipit prolapsa suas in pondere sedes.
  225. hac igitur ratione vacillant omnia tecta,
  226. summa magis mediis, media imis, ima perhilum.
  227. Est haec eiusdem quoque magni causa tremoris.
  228. ventus ubi atque animae subito vis maxima quaedam
  229. aut extrinsecus aut ipsa tellure coorta
  230. in loca se cava terrai coniecit ibique
  231. speluncas inter magnas fremit ante tumultu
  232. versabundaQUE portatur, post incita cum vis
  233. exagitata foras erumpitur et simul altam
  234. diffindens terram magnum concinnat hiatum.