De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. cernere, quas venti cum tempestate coorta
  2. conplerunt, magno indignantur murmure clausi
  3. nubibus in caveisque ferarum more minantur,
  4. nunc hinc nunc illinc fremitus per nubila mittunt,
  5. quaerentesque viam circum versantur et ignis
  6. semina convolvunt e nubibus atque ita cogunt
  7. multa rotantque cavis flammam fornacibus intus,
  8. donec divolsa fulserunt nube corusci.
  9. Hac etiam fit uti de causa mobilis ille
  10. devolet in terram liquidi color aureus ignis,
  11. semina quod nubes ipsas permulta necessust
  12. ignis habere; etenim cum sunt umore sine ullo,
  13. flammeus est plerumque colos et splendidus ollis.
  14. quippe etenim solis de lumine multa necessest
  15. concipere, ut merito rubeant ignesque profundant.
  16. hasce igitur cum ventus agens contrusit in unum
  17. compressitque locum cogens, expressa profundunt
  18. semina, quae faciunt flammae fulgere colores.
  19. Fulgit item, cum rarescunt quoque nubila caeli;
  20. nam cum ventus eas leviter diducit euntis
  21. dissoluitque, cadant ingratius illa necessest
  22. semina quae faciunt fulgorem. tum sine taetro
  23. terrore atque sonis fulgit nulloque tumultu.
  24. Quod superest, quali natura praedita constent
  25. fulmina, declarant ictus et inusta vaporis
  26. signa notaeque gravis halantis sulpuris auras;
  27. ignis enim sunt haec non venti signa neque imbris.
  28. praeterea saepe accendunt quoque tecta domorum
  29. et celeri flamma dominantur in aedibus ipsis.
  30. hunc tibi subtilem cum primis ignibus ignem
  31. constituit natura minutis mobilibusque
  32. corporibus, cui nil omnino obsistere possit.
  33. transit enim validum fulmen per saepta domorum
  34. clamor ut ac voces, transit per saxa, per aera
  35. et liquidum puncto facit aes in tempore et aurum.
  36. curat item vasis integris vina repente
  37. diffugiant, quia ni mirum facile omnia circum
  38. conlaxat rareque facit lateramina vasis
  39. adveniens calor eius et insinuatus in ipsum
  40. mobiliter soluens differt primordia vini.
  41. quod solis vapor aetatem non posse videtur
  42. efficere usque adeo pollens fervore corusco.
  43. tanto mobilior vis et dominantior haec est.
  44. Nunc ea quo pacto gignantur et impete tanto
  45. fiant ut possint ictu discludere turris,
  46. disturbare domos, avellere tigna trabesque
  47. et monimenta virum commoliri atque ciere,
  48. exanimare homines, pecudes prosternere passim,
  49. cetera de genere hoc qua vi facere omnia possint,
  50. expediam neque te in promissis plura morabor.
  51. Fulmina gignier e crassis alteque putandumst
  52. nubibus extructis; nam caelo nulla sereno
  53. nec leviter densis mittuntur nubibus umquam.
  54. nam dubio procul hoc fieri manifesta docet res;
  55. quod tunc per totum concrescunt nubes,
  56. undique uti tenebras omnis Acherunta reamur
  57. liquisse et magnas caeli complesse cavernas,
  58. adeo tetra nimborum nocte coorta
  59. inpendent atrae formidinis ora superne,
  60. cum commoliri tempestas fulmina coeptat.
  61. praeterea persaepe niger quoque per mare nimbus,
  62. ut picis e caelo demissum flumen, in undas
  63. sic cadit effertus tenebris procul et trahit atram
  64. fulminibus gravidam tempestatem atque procellis,
  65. ignibus ac ventis cum primis ipse repletus,
  66. in terra quoque ut horrescant ac tecta requirant.
  67. sic igitur supera nostrum caput esse putandumst
  68. tempestatem altam; neque enim caligine tanta
  69. obruerent terras, nisi inaedificata superne
  70. multa forent multis exempto nubila sole;
  71. nec tanto possent venientes opprimere imbri,
  72. flumina abundare ut facerent camposque natare,
  73. si non extructis foret alte nubibus aether.
  74. hic igitur ventis atque ignibus omnia plena
  75. sunt; ideo passim fremitus et fulgura fiunt.
  76. quippe etenim supra docui permulta vaporis
  77. semina habere cavas nubes et multa necessest
  78. concipere ex solis radiis ardoreque eorum.
  79. hoc ubi ventus eas idem qui cogit in unum
  80. forte locum quemvis, expressit multa vaporis
  81. semina seque simul cum eo commiscuit igni,
  82. insinuatus ibi vortex versatur in arto
  83. et calidis acuit fulmen fornacibus intus;
  84. nam duplici ratione accenditur: ipse sua cum
  85. mobilitate calescit et e contagibus ignis.
  86. inde ubi percaluit venti vis et gravis ignis
  87. impetus incessit, maturum tum quasi fulmen
  88. perscindit subito nubem ferturque coruscis
  89. omnia luminibus lustrans loca percitus ardor.
  90. quem gravis insequitur sonitus, displosa repente
  91. opprimere ut caeli videantur templa superne.
  92. inde tremor terras graviter pertemptat et altum
  93. murmura percurrunt caelum; nam tota fere tum
  94. tempestas concussa tremit fremitusque moventur.
  95. quo de concussu sequitur gravis imber et uber,
  96. omnis uti videatur in imbrem vertier aether
  97. atque ita praecipitans ad diluviem revocare;
  98. tantus discidio nubis ventique procella
  99. mittitur, ardenti sonitus cum provolat ictu.
  100. Est etiam cum vis extrinsecus incita venti
  101. incidit in validam maturo culmine nubem;
  102. quam cum perscidit, extemplo cadit igneus ille
  103. vertex, quem patrio vocitamus nomine fulmen.
  104. hoc fit idem in partis alias, quo cumque tulit vis.
  105. Fit quoque ut inter dum venti vis missa sine igni
  106. igniscat tamen in spatio longoque meatu,
  107. dum venit amittens in cursu corpora quaedam
  108. grandia, quae nequeunt pariter penetrare per auras,
  109. atque alia ex ipso conradens portat
  110. parvola, quae faciunt ignem commixta volando;
  111. non alia longe ratione ac plumbea saepe
  112. fervida fit glans in cursu, cum multa rigoris
  113. corpora dimittens ignem concepit in auris.
  114. Fit quoque ut ipsius plagae vis excitet ignem,
  115. frigida cum venti pepulit vis missa sine igni,
  116. ni mirum quia, cum vehementi perculit ictu,
  117. confluere ex ipso possunt elementa vaporis
  118. et simul ex illa quae tum res excipit ictum;
  119. ut, lapidem ferro cum caedimus, evolat ignis,
  120. nec, quod frigida vis ferrist, hoc setius illi
  121. semina concurrunt calidi fulgoris ad ictum.
  122. sic igitur quoque res accendi fulmine debet,
  123. opportuna fuit si forte et idonea flammis.
  124. nec temere omnino plane vis frigida venti
  125. esse potest, ea quae tanta vi missa supernest,
  126. quin, prius in cursu si non accenditur igni,
  127. at tepefacta tamen veniat commixta calore.
  128. Mobilitas autem fit fulminis et gravis ictus
  129. et celeri ferme percurrunt fulmina lapsu,
  130. nubibus ipsa quod omnino prius incita se vis
  131. colligit et magnum conamen sumit eundi,
  132. inde ubi non potuit nubes capere inpetis auctum,
  133. exprimitur vis atque ideo volat impete miro,
  134. ut validis quae de tormentis missa feruntur.
  135. Adde quod e parvis et levibus est elementis,
  136. nec facilest tali naturae obsistere quicquam;
  137. inter enim fugit ac penetrat per rara viarum,
  138. non igitur multis offensibus in remorando
  139. haesitat, hanc ob rem celeri volat impete labens.
  140. Deinde, quod omnino natura pondera deorsum
  141. omnia nituntur, cum plagast addita vero,
  142. mobilitas duplicatur et impetus ille gravescit,
  143. ut vehementius et citius quae cumque morantur
  144. obvia discutiat plagis itinerque sequatur.
  145. Denique quod longo venit impete, sumere debet
  146. mobilitatem etiam atque etiam, quae crescit eundo
  147. et validas auget viris et roborat ictum;
  148. nam facit ut quae sint illius semina cumque
  149. e regione locum quasi in unum cuncta ferantur,
  150. omnia coniciens in eum volventia cursum.
  151. Forsitan ex ipso veniens trahat quaedam
  152. corpora, quae plagis incendunt mobilitatem.
  153. incolumisque venit per res atque integra transit
  154. multa, foraminibus liquidus quia transviat ignis.
  155. multaque perfringit, cum corpora fulminis ipsa
  156. corporibus rerum inciderunt, qua texta tenentur.
  157. dissoluit porro facile aes aurumque repente
  158. conferve facit, e parvis quia facta minute
  159. corporibus vis est et levibus ex elementis,
  160. quae facile insinuantur et insinuata repente
  161. dissoluont nodos omnis et vincla relaxant.
  162. Autumnoque magis stellis fulgentibus alta
  163. concutitur caeli domus undique totaque tellus,
  164. et cum tempora se veris florentia pandunt.
  165. frigore enim desunt ignes ventique calore
  166. deficiunt neque sunt tam denso corpore nubes.
  167. interutrasque igitur cum caeli tempora constant,
  168. tum variae causae concurrunt fulminis omnes.
  169. nam fretus ipse anni permiscet frigus ad aestum.
  170. quorum utrumque opus est fabricanda ad fulmina nubi,
  171. ut discordia sit rerum magnoque tumultu
  172. ignibus et ventis furibundus fluctuet .
  173. prima caloris enim pars est postrema rigoris;
  174. tempus id est vernum; quare pugnare necessest
  175. dissimilis res inter se turbareque mixtas.
  176. et calor extremus primo cum frigore mixtus
  177. volvitur, autumni quod fertur nomine tempus,
  178. hic quoque confligunt hiemes aestatibus acres.
  179. propterea freta sunt haec anni nominitanda,
  180. nec mirumst, in eo si tempore plurima fiunt
  181. fulmina tempestasque cietur turbida caelo,
  182. ancipiti quoniam bello turbatur utrimque,
  183. hinc flammis, illinc ventis umoreque mixto.
  184. Hoc est igniferi naturam fulminis ipsam
  185. perspicere et qua vi faciat rem quamque videre,
  186. non Tyrrhena retro volventem carmina frustra
  187. indicia occultae divum perquirere mentis,
  188. unde volans ignis pervenerit aut in utram se
  189. verterit hinc partim, quo pacto per loca saepta
  190. insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se,
  191. quidve nocere queat de caelo fulminis ictus.
  192. quod si Iuppiter atque alii fulgentia divi
  193. terrifico quatiunt sonitu caelestia templa
  194. et iaciunt ignem quo cuiquest cumque voluntas,
  195. cur quibus incautum scelus aversabile cumquest
  196. non faciunt icti flammas ut fulguris halent
  197. pectore perfixo, documen mortalibus acre,
  198. et potius nulla sibi turpi conscius in re
  199. volvitur in flammis innoxius inque peditur
  200. turbine caelesti subito correptus et igni?
  201. cur etiam loca sola petunt frustraque laborant?
  202. an tum bracchia consuescunt firmantque lacertos?
  203. in terraque patris cur telum perpetiuntur
  204. optundi? cur ipse sinit neque parcit in hostis?
  205. denique cur numquam caelo iacit undique puro
  206. Iuppiter in terras fulmen sonitusque profundit?
  207. an simul ac nubes successere, ipse in eas tum
  208. descendit, prope ut hinc teli determinet ictus?
  209. in mare qua porro mittit ratione? quid undas
  210. arguit et liquidam molem camposque natantis?
  211. praeterea si vult caveamus fulminis ictum,
  212. cur dubitat facere ut possimus cernere missum?
  213. si nec opinantis autem volt opprimere igni,
  214. cur tonat ex illa parte, ut vitare queamus,
  215. cur tenebras ante et fremitus et murmura concit?
  216. et simul in multas partis qui credere possis
  217. mittere? an hoc ausis numquam contendere factum,
  218. ut fierent ictus uno sub tempore plures?
  219. at saepest numero factum fierique necessest,
  220. ut pluere in multis regionibus et cadere imbris,
  221. fulmina sic uno fieri sub tempore multa.
  222. postremo cur sancta deum delubra suasque
  223. discutit infesto praeclaras fulmine sedes
  224. et bene facta deum frangit simulacra suisque
  225. demit imaginibus violento volnere honorem?
  226. altaque cur plerumque petit loca plurimaque eius
  227. montibus in summis vestigia cernimus ignis?
  228. Quod super est, facilest ex his cognoscere rebus,
  229. presteras Graii quos ab re nominitarunt,
  230. in mare qua missi veniant ratione superne.
  231. nam fit ut inter dum tam quam demissa columna
  232. in mare de caelo descendat, quam freta circum
  233. fervescunt graviter spirantibus incita flabris,
  234. et quae cumque in eo tum sint deprensa tumultu
  235. navigia in summum veniant vexata periclum.
  236. hoc fit ubi inter dum non quit vis incita venti
  237. rumpere quam coepit nubem, sed deprimit, ut sit
  238. in mare de caelo tam quam demissa columna,
  239. paulatim, quasi quid pugno bracchique superne
  240. coniectu trudatur et extendatur in undas;
  241. quam cum discidit, hinc prorumpitur in mare venti
  242. vis et fervorem mirum concinnat in undis;
  243. versabundus enim turbo descendit et illam
  244. deducit pariter lento cum corpore nubem;
  245. quam simul ac gravidam detrusit ad aequora ponti,
  246. ille in aquam subito totum se inmittit et omne
  247. excitat ingenti sonitu mare fervere cogens.
  248. Fit quoque ut involvat venti se nubibus ipse
  249. vertex conradens ex semina nubis
  250. et quasi demissum caelo prestera imitetur;
  251. hic ubi se in terras demisit dissoluitque,
  252. turbinis immanem vim provomit atque procellae.
  253. sed quia fit raro omnino montisque necessest
  254. officere in terris, apparet crebrius idem
  255. prospectu maris in magno caeloque patenti.
  256. Nubila concrescunt, ubi corpora multa volando
  257. hoc super in caeli spatio coiere repente
  258. asperiora, modis quae possint indupedita
  259. exiguis tamen inter se compressa teneri.
  260. haec faciunt primum parvas consistere nubes;
  261. inde ea comprendunt inter se conque gregantur
  262. et coniungendo crescunt ventisque feruntur
  263. usque adeo donec tempestas saeva coortast.
  264. Fit quoque uti montis vicina cacumina caelo
  265. quam sint quoque magis, tanto magis edita fument
  266. adsidue fulvae nubis caligine crassa
  267. propterea quia, cum consistunt nubila primum,
  268. ante videre oculi quam possint tenvia, venti
  269. portantes cogunt ad summa cacumina montis;
  270. hic demum fit uti turba maiore coorta
  271. et condensa queant apparere et simul ipso
  272. vertice de montis videantur surgere in aethram.
  273. nam loca declarat sursum ventosa patere
  274. res ipsa et sensus, montis cum ascendimus altos.
  275. Praeterea permulta mari quoque tollere toto
  276. corpora naturam declarant litore vestis
  277. suspensae, cum concipiunt umoris adhaesum.
  278. quo magis ad nubis augendas multa videntur
  279. posse quoque e salso consurgere momine ponti;
  280. nam ratio consanguineast umoribus omnis.
  281. Praeterea fluviis ex omnibus et simul ipsa
  282. surgere de terra nebulas aestumque videmus,
  283. quae vel ut halitus hinc ita sursum expressa feruntur
  284. suffunduntque sua caelum caligine et altas
  285. sufficiunt nubis paulatim conveniundo;
  286. urget enim quoque signiferi super aetheris aestus
  287. et quasi densendo subtexit caerula nimbis.
  288. Fit quoque ut hunc veniant in caelum extrinsecus illa
  289. corpora quae faciunt nubis nimbosque volantis;
  290. innumerabilem enim numerum summamque profundi
  291. esse infinitam docui, quantaque volarent
  292. corpora mobilitate ostendi quamque repente
  293. immemorabile per spatium transire solerent.
  294. haut igitur mirumst, si parvo tempore saepe
  295. tam magnis ventis tempestas atque tenebrae
  296. coperiant maria ac terras inpensa superne,