De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. praesidio nostro pasci genus esseque tutum,
  2. scilicet haec aliis praedae lucroque iacebant
  3. indupedita suis fatalibus omnia vinclis,
  4. donec ad interitum genus id natura redegit.
  5. Sed neque Centauri fuerunt nec tempore in ullo
  6. esse queunt duplici natura et corpore bino
  7. ex alienigenis membris compacta, potestas
  8. hinc illinc partis ut sat par esse potissit.
  9. id licet hinc quamvis hebeti cognoscere corde.
  10. principio circum tribus actis impiger annis
  11. floret equus, puer haut quaquam; nam saepe etiam nunc
  12. ubera mammarum in somnis lactantia quaeret.
  13. post ubi equum validae vires aetate senecta
  14. membraque deficiunt fugienti languida vita,
  15. tum demum puerili aevo florenta iuventas
  16. officit et molli vestit lanugine malas;
  17. ne forte ex homine et veterino semine equorum
  18. confieri credas Centauros posse neque esse,
  19. aut rapidis canibus succinctas semimarinis
  20. corporibus Scyllas et cetera de genere horum,
  21. inter se quorum discordia membra videmus;
  22. quae neque florescunt pariter nec robora sumunt
  23. corporibus neque proiciunt aetate senecta
  24. nec simili Venere ardescunt nec moribus unis
  25. conveniunt neque sunt eadem iucunda per artus.
  26. quippe videre licet pinguescere saepe cicuta
  27. barbigeras pecudes, homini quae est acre venenum.
  28. flamma quidem vero cum corpora fulva leonum
  29. tam soleat torrere atque urere quam genus omne
  30. visceris in terris quod cumque et sanguinis extet,
  31. qui fieri potuit, triplici cum corpore ut una,
  32. prima leo, postrema draco, media ipsa, Chimaera
  33. ore foras acrem flaret de corpore flammam?
  34. quare etiam tellure nova caeloque recenti
  35. talia qui fingit potuisse animalia gigni,
  36. nixus in hoc uno novitatis nomine inani,
  37. multa licet simili ratione effutiat ore,
  38. aurea tum dicat per terras flumina vulgo
  39. fluxisse et gemmis florere arbusta
  40. aut hominem tanto membrorum esse impete natum,
  41. trans maria alta pedum nisus ut ponere posset
  42. et manibus totum circum se vertere caelum.
  43. nam quod multa fuere in terris semina rerum,
  44. tempore quo primum tellus animalia fudit,
  45. nil tamen est signi mixtas potuisse creari
  46. inter se pecudes compactaque membra animantum,
  47. propterea quia quae de terris nunc quoque abundant
  48. herbarum genera ac fruges arbustaque laeta
  49. non tamen inter se possunt complexa creari,
  50. sed res quaeque suo ritu procedit et omnes
  51. foedere naturae certo discrimina servant.
  52. Et genus humanum multo fuit illud in arvis
  53. durius, ut decuit, tellus quod dura creasset,
  54. et maioribus et solidis magis ossibus intus
  55. fundatum, validis aptum per viscera nervis,
  56. nec facile ex aestu nec frigore quod caperetur
  57. nec novitate cibi nec labi corporis ulla.
  58. multaque per caelum solis volventia lustra
  59. volgivago vitam tractabant more ferarum.
  60. nec robustus erat curvi moderator aratri
  61. quisquam, nec scibat ferro molirier arva
  62. nec nova defodere in terram virgulta neque altis
  63. arboribus veteres decidere falcibus ramos.
  64. quod sol atque imbres dederant, quod terra crearat
  65. sponte sua, satis id placabat pectora donum.
  66. glandiferas inter curabant corpora quercus
  67. plerumque; et quae nunc hiberno tempore cernis
  68. arbita puniceo fieri matura colore,
  69. plurima tum tellus etiam maiora ferebat.
  70. multaque praeterea novitas tum florida mundi
  71. pabula dura tulit, miseris mortalibus ampla.
  72. at sedare sitim fluvii fontesque vocabant,
  73. ut nunc montibus e magnis decursus aquai
  74. claricitat late sitientia saecla ferarum.
  75. denique nota vagis silvestria templa tenebant
  76. nympharum, quibus e scibant umore fluenta
  77. lubrica proluvie larga lavere umida saxa,
  78. umida saxa, super viridi stillantia musco,
  79. et partim plano scatere atque erumpere campo.
  80. necdum res igni scibant tractare neque uti
  81. pellibus et spoliis corpus vestire ferarum,
  82. sed nemora atque cavos montis silvasque colebant
  83. et frutices inter condebant squalida membra
  84. verbera ventorum vitare imbrisque coacti.
  85. nec commune bonum poterant spectare neque ullis
  86. moribus inter se scibant nec legibus uti.
  87. quod cuique obtulerat praedae fortuna, ferebat
  88. sponte sua sibi quisque valere et vivere doctus.
  89. et Venus in silvis iungebat corpora amantum;
  90. conciliabat enim vel mutua quamque cupido
  91. vel violenta viri vis atque inpensa libido
  92. vel pretium, glandes atque arbita vel pira lecta.
  93. et manuum mira freti virtute pedumque
  94. consectabantur silvestria saecla ferarum
  95. missilibus saxis et magno pondere clavae.
  96. multaque vincebant, vitabant pauca latebris;
  97. saetigerisque pares subus silvestria membra
  98. nuda dabant terrae nocturno tempore capti,
  99. circum se foliis ac frondibus involventes.
  100. nec plangore diem magno solemque per agros
  101. quaerebant pavidi palantes noctis in umbris,
  102. sed taciti respectabant somnoque sepulti,
  103. dum rosea face sol inferret lumina caelo.
  104. a parvis quod enim consuerant cernere semper
  105. alterno tenebras et lucem tempore gigni,
  106. non erat ut fieri posset mirarier umquam
  107. nec diffidere, ne terras aeterna teneret
  108. nox in perpetuum detracto lumine solis.
  109. sed magis illud erat curae, quod saecla ferarum
  110. infestam miseris faciebant saepe quietem.
  111. eiectique domo fugiebant saxea tecta
  112. spumigeri suis adventu validique leonis
  113. atque intempesta cedebant nocte paventes
  114. hospitibus saevis instrata cubilia fronde.
  115. Nec nimio tum plus quam nunc mortalia saecla
  116. dulcia linquebant lamentis lumina vitae.
  117. unus enim tum quisque magis deprensus eorum
  118. pabula viva feris praebebat, dentibus haustus,
  119. et nemora ac montis gemitu silvasque replebat
  120. viva videns vivo sepeliri viscera busto.
  121. at quos effugium servarat corpore adeso,
  122. posterius tremulas super ulcera tetra tenentes
  123. palmas horriferis accibant vocibus Orcum,
  124. donique eos vita privarant vermina saeva
  125. expertis opis, ignaros quid volnera vellent.
  126. at non multa virum sub signis milia ducta
  127. una dies dabat exitio nec turbida ponti
  128. aequora lidebant navis ad saxa virosque.
  129. nam temere in cassum frustra mare saepe coortum
  130. saevibat leviterque minas ponebat inanis,
  131. nec poterat quemquam placidi pellacia ponti
  132. subdola pellicere in fraudem ridentibus undis.
  133. improba navigii ratio tum caeca iacebat.
  134. tum penuria deinde cibi languentia leto
  135. membra dabat, contra nunc rerum copia mersat.
  136. illi inprudentes ipsi sibi saepe venenum
  137. vergebant, nunc dant aliis sollertius ipsi.
  138. Inde casas postquam ac pellis ignemque pararunt
  139. et mulier coniuncta viro concessit in unum
  140. ---
  141. cognita sunt, prolemque ex se videre creatam,
  142. tum genus humanum primum mollescere coepit.
  143. ignis enim curavit, ut alsia corpora frigus
  144. non ita iam possent caeli sub tegmine ferre,
  145. et Venus inminuit viris puerique parentum
  146. blanditiis facile ingenium fregere superbum.
  147. tunc et amicitiem coeperunt iungere aventes
  148. finitimi inter se nec laedere nec violari,
  149. et pueros commendarunt muliebreque saeclum,
  150. vocibus et gestu cum balbe significarent
  151. imbecillorum esse aequum misererier omnis.
  152. nec tamen omnimodis poterat concordia gigni,
  153. sed bona magnaque pars servabat foedera caste;
  154. aut genus humanum iam tum foret omne peremptum
  155. nec potuisset adhuc perducere saecla propago.
  156. At varios linguae sonitus natura subegit
  157. mittere et utilitas expressit nomina rerum,
  158. non alia longe ratione atque ipsa videtur
  159. protrahere ad gestum pueros infantia linguae,
  160. cum facit ut digito quae sint praesentia monstrent.
  161. sentit enim vim quisque suam quod possit abuti.
  162. cornua nata prius vitulo quam frontibus extent,
  163. illis iratus petit atque infestus inurget.
  164. at catuli pantherarum scymnique leonum
  165. unguibus ac pedibus iam tum morsuque repugnant,
  166. vix etiam cum sunt dentes unguesque creati.
  167. alituum porro genus alis omne videmus
  168. fidere et a pennis tremulum petere auxiliatum.
  169. proinde putare aliquem tum nomina distribuisse
  170. rebus et inde homines didicisse vocabula prima,
  171. desiperest. nam cur hic posset cuncta notare