De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. cessant, dum veniat radiatum insigne diei.
  2. aut etiam, quia sic alternis partibus anni
  3. tardius et citius consuerunt confluere ignes,
  4. qui faciunt solem certa de surgere parte,
  5. propterea fit uti videantur dicere verum.
  6. Luna potest solis radiis percussa nitere
  7. inque dies magis id lumen convertere nobis
  8. ad speciem, quantum solis secedit ab orbi,
  9. donique eum contra pleno bene lumine fulsit
  10. atque oriens obitus eius super edita vidit;
  11. inde minutatim retro quasi condere lumen
  12. debet item, quanto propius iam solis ad ignem
  13. labitur ex alia signorum parte per orbem;
  14. ut faciunt, lunam qui fingunt esse pilai
  15. consimilem cursusque viam sub sole tenere.
  16. est etiam quare proprio cum lumine possit
  17. volvier et varias splendoris reddere formas;
  18. corpus enim licet esse aliud, quod fertur et una
  19. labitur omnimodis occursans officiensque,
  20. nec potis est cerni, quia cassum lumine fertur.
  21. versarique potest, globus ut, si forte, pilai
  22. dimidia ex parti candenti lumine tinctus,
  23. versandoque globum variantis edere formas,
  24. donique eam partem, quae cumque est ignibus aucta,
  25. ad speciem vertit nobis oculosque patentis;
  26. inde minutatim retro contorquet et aufert
  27. luciferam partem glomeraminis atque pilai;
  28. ut Babylonica Chaldaeum doctrina refutans
  29. astrologorum artem contra convincere tendit,
  30. proinde quasi id fieri nequeat quod pugnat uterque
  31. aut minus hoc illo sit cur amplectier ausis.
  32. denique cur nequeat semper nova luna creari
  33. ordine formarum certo certisque figuris
  34. inque dies privos aborisci quaeque creata
  35. atque alia illius reparari in parte locoque,
  36. difficilest ratione docere et vincere verbis,
  37. ordine cum videas tam certo multa creari.
  38. it Ver et Venus et Veneris praenuntius ante
  39. pennatus graditur, Zephyri vestigia propter
  40. Flora quibus mater praespargens ante viai
  41. cuncta coloribus egregiis et odoribus opplet.
  42. inde loci sequitur Calor aridus et comes una
  43. pulverulenta Ceres et etesia flabra aquilonum.
  44. inde Autumnus adit, graditur simul Euhius Euan.
  45. inde aliae tempestates ventique secuntur,
  46. altitonans Volturnus et Auster fulmine pollens.
  47. tandem Bruma nives adfert pigrumque rigorem
  48. reddit. Hiemps sequitur crepitans hanc dentibus algu.
  49. quo minus est mirum, si certo tempore luna
  50. gignitur et certo deletur tempore rusus,
  51. cum fieri possint tam certo tempore multa.
  52. Solis item quoque defectus lunaeque latebras
  53. pluribus e causis fieri tibi posse putandumst.
  54. nam cur luna queat terram secludere solis
  55. lumine et a terris altum caput obstruere ei,
  56. obiciens caecum radiis ardentibus orbem,
  57. tempore eodem aliut facere id non posse putetur
  58. corpus, quod cassum labatur lumine semper?
  59. solque suos etiam dimittere languidus ignis
  60. tempore cur certo nequeat recreareque lumen,
  61. cum loca praeteriit flammis infesta per auras,
  62. quae faciunt ignis interstingui atque perire?
  63. et cur terra queat lunam spoliare vicissim
  64. lumine et oppressum solem super ipsa tenere,
  65. menstrua dum rigidas coni perlabitur umbras,
  66. tempore eodem aliud nequeat succurrere lunae
  67. corpus vel supra solis perlabier orbem,
  68. quod radios inter rumpat lumenque profusum?
  69. et tamen ipsa suo si fulget luna nitore,
  70. cur nequeat certa mundi languescere parte,
  71. dum loca luminibus propriis inimica per exit?
  72. menstrua dum rigidas coni perlabitur umbras.
  73. Quod superest, quoniam magni per caerula mundi
  74. qua fieri quicquid posset ratione resolvi,
  75. solis uti varios cursus lunaeque meatus
  76. noscere possemus quae vis et causa cieret,
  77. quove modo possent offecto lumine obire
  78. et neque opinantis tenebris obducere terras,
  79. cum quasi conivent et aperto lumine rursum
  80. omnia convisunt clara loca candida luce,
  81. nunc redeo ad mundi novitatem et mollia terrae
  82. arva, novo fetu quid primum in luminis oras
  83. tollere et incertis crerint committere ventis.
  84. Principio genus herbarum viridemque nitorem
  85. terra dedit circum collis camposque per omnis,
  86. florida fulserunt viridanti prata colore,
  87. arboribusque datumst variis exinde per auras
  88. crescendi magnum inmissis certamen habenis.
  89. ut pluma atque pili primum saetaeque creantur
  90. quadripedum membris et corpore pennipotentum,
  91. sic nova tum tellus herbas virgultaque primum
  92. sustulit, inde loci mortalia saecla creavit
  93. multa modis multis varia ratione coorta.
  94. nam neque de caelo cecidisse animalia possunt,
  95. nec terrestria de salsis exisse lacunis.
  96. linquitur ut merito maternum nomen adepta
  97. terra sit, e terra quoniam sunt cuncta creata.
  98. multaque nunc etiam existunt animalia terris
  99. imbribus et calido solis concreta vapore;
  100. quo minus est mirum, si tum sunt plura coorta
  101. et maiora, nova tellure atque aethere adulta.
  102. principio genus alituum variaeque volucres
  103. ova relinquebant exclusae tempore verno,
  104. folliculos ut nunc teretis aestate cicadae
  105. lincunt sponte sua victum vitamque petentes.
  106. tum tibi terra dedit primum mortalia saecla.
  107. multus enim calor atque umor superabat in arvis.
  108. hoc ubi quaeque loci regio opportuna dabatur,
  109. crescebant uteri terram radicibus apti;
  110. quos ubi tempore maturo pate fecerat aetas
  111. infantum, fugiens umorem aurasque petessens,
  112. convertebat ibi natura foramina terrae
  113. et sucum venis cogebat fundere apertis
  114. consimilem lactis, sicut nunc femina quaeque
  115. cum peperit, dulci repletur lacte, quod omnis
  116. impetus in mammas convertitur ille alimenti.
  117. terra cibum pueris, vestem vapor, herba cubile
  118. praebebat multa et molli lanugine abundans.
  119. at novitas mundi nec frigora dura ciebat
  120. nec nimios aestus nec magnis viribus auras.
  121. omnia enim pariter crescunt et robora sumunt.
  122. Quare etiam atque etiam maternum nomen adepta
  123. terra tenet merito, quoniam genus ipsa creavit
  124. humanum atque animal prope certo tempore fudit
  125. omne quod in magnis bacchatur montibus passim,
  126. simul volucres variantibus formis.
  127. sed quia finem aliquam pariendi debet habere,
  128. destitit, ut mulier spatio defessa vetusto.
  129. mutat enim mundi naturam totius aetas
  130. ex alioque alius status excipere omnia debet
  131. nec manet ulla sui similis res: omnia migrant,
  132. omnia commutat natura et vertere cogit.
  133. namque aliud putrescit et aevo debile languet,
  134. porro aliud succrescit et e contemptibus exit.
  135. sic igitur mundi naturam totius aetas
  136. mutat, et ex alio terram status excipit alter,
  137. quod potuit nequeat, possit quod non tulit ante.
  138. Multaque tum tellus etiam portenta creare
  139. conatast mira facie membrisque coorta,
  140. androgynem, interutras necutrumque utrimque remotum,
  141. orba pedum partim, manuum viduata vicissim,
  142. muta sine ore etiam, sine voltu caeca reperta,
  143. vinctaque membrorum per totum corpus adhaesu,
  144. nec facere ut possent quicquam nec cedere quoquam
  145. nec vitare malum nec sumere quod volet usus.
  146. cetera de genere hoc monstra ac portenta creabat,
  147. ne quiquam, quoniam natura absterruit auctum
  148. nec potuere cupitum aetatis tangere florem
  149. nec reperire cibum nec iungi per Veneris res.
  150. multa videmus enim rebus concurrere debere,
  151. ut propagando possint procudere saecla;
  152. pabula primum ut sint, genitalia deinde per artus
  153. semina qua possint membris manare remissis,
  154. feminaque ut maribus coniungi possit, habere,
  155. mutua qui mutent inter se gaudia uterque.
  156. Multaque tum interiisse animantum saecla necessest
  157. nec potuisse propagando procudere prolem.
  158. nam quae cumque vides vesci vitalibus auris,
  159. aut dolus aut virtus aut denique mobilitas est
  160. ex ineunte aevo genus id tutaTA reservans.
  161. multaque sunt, nobis ex utilitate sua quae
  162. commendata manent, tutelae tradita nostrae.
  163. principio genus acre leonum saevaque saecla
  164. tutatast virtus, volpes dolus et fuga cervos.
  165. at levisomna canum fido cum pectore corda,
  166. et genus omne quod est veterino semine partum
  167. lanigeraeque simul pecudes et bucera saecla
  168. omnia sunt hominum tutelae tradita, Memmi;
  169. nam cupide fugere feras pacemque secuta
  170. sunt et larga suo sine pabula parta labore,
  171. quae damus utilitatis eorum praemia causa.
  172. at quis nil horum tribuit natura, nec ipsa
  173. sponte sua possent ut vivere nec dare nobis
  174. utilitatem aliquam, quare pateremur eorum
  175. praesidio nostro pasci genus esseque tutum,
  176. scilicet haec aliis praedae lucroque iacebant
  177. indupedita suis fatalibus omnia vinclis,
  178. donec ad interitum genus id natura redegit.
  179. Sed neque Centauri fuerunt nec tempore in ullo
  180. esse queunt duplici natura et corpore bino
  181. ex alienigenis membris compacta, potestas
  182. hinc illinc partis ut sat par esse potissit.
  183. id licet hinc quamvis hebeti cognoscere corde.
  184. principio circum tribus actis impiger annis
  185. floret equus, puer haut quaquam; nam saepe etiam nunc
  186. ubera mammarum in somnis lactantia quaeret.
  187. post ubi equum validae vires aetate senecta
  188. membraque deficiunt fugienti languida vita,
  189. tum demum puerili aevo florenta iuventas
  190. officit et molli vestit lanugine malas;
  191. ne forte ex homine et veterino semine equorum
  192. confieri credas Centauros posse neque esse,
  193. aut rapidis canibus succinctas semimarinis
  194. corporibus Scyllas et cetera de genere horum,
  195. inter se quorum discordia membra videmus;
  196. quae neque florescunt pariter nec robora sumunt
  197. corporibus neque proiciunt aetate senecta
  198. nec simili Venere ardescunt nec moribus unis
  199. conveniunt neque sunt eadem iucunda per artus.
  200. quippe videre licet pinguescere saepe cicuta
  201. barbigeras pecudes, homini quae est acre venenum.
  202. flamma quidem vero cum corpora fulva leonum
  203. tam soleat torrere atque urere quam genus omne
  204. visceris in terris quod cumque et sanguinis extet,
  205. qui fieri potuit, triplici cum corpore ut una,
  206. prima leo, postrema draco, media ipsa, Chimaera
  207. ore foras acrem flaret de corpore flammam?
  208. quare etiam tellure nova caeloque recenti
  209. talia qui fingit potuisse animalia gigni,
  210. nixus in hoc uno novitatis nomine inani,
  211. multa licet simili ratione effutiat ore,
  212. aurea tum dicat per terras flumina vulgo
  213. fluxisse et gemmis florere arbusta
  214. aut hominem tanto membrorum esse impete natum,
  215. trans maria alta pedum nisus ut ponere posset
  216. et manibus totum circum se vertere caelum.
  217. nam quod multa fuere in terris semina rerum,
  218. tempore quo primum tellus animalia fudit,
  219. nil tamen est signi mixtas potuisse creari
  220. inter se pecudes compactaque membra animantum,
  221. propterea quia quae de terris nunc quoque abundant
  222. herbarum genera ac fruges arbustaque laeta
  223. non tamen inter se possunt complexa creari,
  224. sed res quaeque suo ritu procedit et omnes
  225. foedere naturae certo discrimina servant.
  226. Et genus humanum multo fuit illud in arvis
  227. durius, ut decuit, tellus quod dura creasset,
  228. et maioribus et solidis magis ossibus intus
  229. fundatum, validis aptum per viscera nervis,
  230. nec facile ex aestu nec frigore quod caperetur
  231. nec novitate cibi nec labi corporis ulla.
  232. multaque per caelum solis volventia lustra
  233. volgivago vitam tractabant more ferarum.
  234. nec robustus erat curvi moderator aratri
  235. quisquam, nec scibat ferro molirier arva
  236. nec nova defodere in terram virgulta neque altis
  237. arboribus veteres decidere falcibus ramos.
  238. quod sol atque imbres dederant, quod terra crearat
  239. sponte sua, satis id placabat pectora donum.
  240. glandiferas inter curabant corpora quercus
  241. plerumque; et quae nunc hiberno tempore cernis
  242. arbita puniceo fieri matura colore,
  243. plurima tum tellus etiam maiora ferebat.
  244. multaque praeterea novitas tum florida mundi
  245. pabula dura tulit, miseris mortalibus ampla.
  246. at sedare sitim fluvii fontesque vocabant,
  247. ut nunc montibus e magnis decursus aquai
  248. claricitat late sitientia saecla ferarum.
  249. denique nota vagis silvestria templa tenebant
  250. nympharum, quibus e scibant umore fluenta
  251. lubrica proluvie larga lavere umida saxa,
  252. umida saxa, super viridi stillantia musco,
  253. et partim plano scatere atque erumpere campo.
  254. necdum res igni scibant tractare neque uti
  255. pellibus et spoliis corpus vestire ferarum,
  256. sed nemora atque cavos montis silvasque colebant